Sukta 7
Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī-style listings to Atharvanic seers (Skambha hymn complex; often treated as anonymous/rahasya in character).
Devata: Skambha (cosmic Support; brahman).
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section).
AV 10.7 స్కంభ (కాస్మిక ఆధారం) స్తోత్ర-సమూహానికి చెందింది. ఇందులో ప్రజాపతి మరియు లోకాలు ఏ గూఢమైన ఆధారంపై “స్థిరపరచబడ్డాయో” అనే విషయంపై రహస్య-శైలిలో విచారణ సాగుతుంది. ఒకే వరం కోరడం కాక, శ్రోతను బ్రాహ్మణిక అవగాహన వైపు నడిపిస్తుంది: స్కంభం—కనబడని ఆధారం, రక్షించబడిన “నిధి,” మరియు స్వర్గం, వాయువు/ప్రాణం, యజ్ఞోచ్ఛారణ-ధ్వని ఒకే క్రమంలో నిలిచేలా చేసే నియమక సూత్రం. దీని శక్తి ధ్యానాత్మకమూ స్థిరీకరణాత్మకమూ; సరైన జ్ఞానం (విద్య) మరియు పఠనం ద్వారా విశ్వ-క్రమాన్ని, అంతఃక్రమాన్ని దృఢపరుస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
सर्वाधारवर्णनम्। कस्मि॒न्नङ्गे॒ तपो॑ अ॒स्याधि॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्ग॑ ऋ॒तम॒स्याध्याहि॑तम्। क्वऽ व्र॒तं क्वऽ श्र॒द्धास्य॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ स॒त्यम॑स्य॒ प्रति॑ष्ठितम्
(సర్వాధార వర్ణనం) ప్రియమా, చెప్పు—దీని తపస్ (తేజస్సు) ఏ అంగంలో నిలిచిఉంది? దీని ఋతం (ऋतम्—నియమ/వ్యవస్థ) ఏ అంగంలో నిక్షిప్తమై ఉంది? దీని వ్రతం ఎక్కడ, దీని శ్రద్ధ ఎక్కడ నిలిచిఉంది? ప్రియమా, దీని సత్యం ఏ అంగంలో దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది?
Mantra 2
कस्मा॒दङ्गाद् दीप्यते अ॒ग्निर॑स्य॒ कस्मा॒दङ्गा॑त् पवते मात॒रिश्वा॑ । कस्मा॒दङ्गा॒द् वि मि॑मी॒तेऽधि॑ च॒न्द्रमा॑ म॒ह स्क॒म्भस्य॒ मिमा॑नो॒ अङ्ग॑म्
అతని ఏ అంగం నుండి అగ్ని జ్వలిస్తుంది? అతని ఏ అంగం నుండి మాతరిశ్వన్ (వాయువు) ప్రవహిస్తుంది? స్కంభుని ఒక అంగాన్ని కొలుస్తూ చంద్రుడు ఏ అంగం నుండి పై ఉన్న ఆ మహత్తర లోక-విస్తారాన్ని కొలిచి నిర్ణయిస్తాడు?
Mantra 3
कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठति॒ भूमि॑रस्य॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठत्य॒न्तरि॑क्षम्। कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्याहि॑ता॒ द्यौः कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्युत्त॑रं दि॒वः
అతని ఏ అంగంలో భూమి నిలిచి ఉంది? అతని ఏ అంగంలో అంతరిక్షం నిలిచి ఉంది? అతని ఏ అంగంలో స్థాపితమైన ద్యౌ (స్వర్గం) నిలిచి ఉంది? అతని ఏ అంగంలో దివ్యలోకపు పై (ఉత్తర) ప్రాంతం నిలిచి ఉంది?
Mantra 4
क्व॑१ प्रेप्स॑न् दीप्यत ऊ॒र्ध्वो अ॒ग्निः क्व॑१प्रेप्स॑न् पवते मात॒रिश्वा॑ । यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्या॒वृतः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ఏ దిశను చేరాలనే తపనతో పైకి ఎగసే అగ్ని జ్వలిస్తుంది? ఏ దిశను చేరాలనే తపనతో మాతరిశ్వన్ ప్రవహిస్తుంది? ఎక్కడ చేరాలనే ఆకాంక్షతో, ఆవరించబడి, ఆపః (జలధారలు) అతని వైపు అభిముఖంగా సాగుతాయో—ఆ స్కంభాన్ని నీవు చెప్పు; అతడు, చెప్పు, నిజంగా ఎవరు?
Mantra 5
क्वाऽर्धमा॒साः क्वऽ यन्ति॒ मासाः॑ संवत्स॒रेण॑ स॒ह सं॑विदा॒नाः । यत्र॒ यन्त्यृ॒तवो॒ यत्रा॑र्त॒वाः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
అర్ధమాసాలు ఎక్కడికి వెళ్తాయి? మాసాలు ఎక్కడికి వెళ్తాయి—సంవత్సరంతో కలిసి ఒకే సౌహార్ద/సంధిలో ఏకమై? ఋతువులు ఎక్కడికి వెళ్తాయి, ఋతు-విధానాలు (ఆర్తవ) ఎక్కడికి వెళ్తాయి? ఆ స్కంభాన్ని నాకు చెప్పు—అతడు, ప్రార్థిస్తున్నాను, నిజంగా ఎవరు?
Mantra 6
क्व॑१प्रेप्स॑न्ती युव॒ती विरू॑पे अहोरा॒त्रे द्र॑वतः संविदा॒ने। यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्यापः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
సాధించాలనే తపనతో, రూపంలో భిన్నమైన ఆ ఇద్దరు యువతులు—అహోరాత్ర (పగలు-రాత్రి)—పరస్పర సౌహార్దంలో పరుగెత్తుతూ ఎక్కడికి వెళ్తాయి? సాధించాలనే తపనతో, ఆపః (జలతత్త్వం) అతని వైపు ఎక్కడికి చేరుతాయి? ఆ స్కంభాన్ని నాకు చెప్పు—అతడు, ప్రార్థిస్తున్నాను, నిజంగా ఎవరు?
Mantra 7
यस्मि॑न्त्स्त॒ब्ध्वा प्र॒जाप॑तिर्लो॒कान्त्सर्वाँ॒ अधा॑रयत्। स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ఎందులో స్థిరపరచి ప్రజాపతి సమస్త లోకాలను ఆధారపెట్టాడో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు; అతడు నిజంగా ఎవరు?
Mantra 8
यत् प॑र॒ममव॒मं यच्च॑ मध्य॒मं प्र॒जाप॑तिः ससृ॒जे वि॒श्वरू॑पम्। किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॒ यन्न प्रावि॑श॒त् किय॒त् तद् ब॑भूव
ఏది పరమం (అత్యున్నతం), ఏది అవమం (అత్యల్పం), ఏది మధ్యమం—ఆ విశ్వరూపాన్ని ప్రజాపతి సృష్టించాడు. ఏ పరిమాణంతో స్కంభం అందులో ప్రవేశించింది? అలాగే అతడు ప్రవేశించనిది—అది ఎంత గొప్పదై నిలిచింది?
Mantra 9
किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश भू॒तं कियद् भवि॒ष्यद॒न्वाश॑येऽस्य । एकं॒ यदङ्ग॒मकृ॑णोत् सहस्र॒धा किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॑
ఏ పరిమాణంతో స్కంభం భూతం (గత సత్తా) లో ప్రవేశించింది? అలాగే భవిష్యత్తుగా ఉండబోయేదానిలో ఎంత భాగాన్ని అతడు తరువాత అనుసరిస్తూ/అన్వేషిస్తూ ఉంటాడు? అతడు ఒకే అంగాన్ని సహస్రధా చేసినప్పుడు—ఏ పరిమాణంతో స్కంభం అందులో ప్రవేశించింది?
Mantra 10
यत्र॑ लो॒कांश्च॒ कोशां॒श्चापो॒ ब्रह्म॒ जना॑ वि॒दुः । अस॑च्च॒ यत्र॒ सच्चा॒न्त स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ఎక్కడ లోకములు మరియు కోశములు, ఎక్కడ ఆపః (జలము) మరియు బ్రహ్మం—జ్ఞానులు గ్రహించుదురో; ఎక్కడ అసత్ మరియు సత్ అంతర్భాగముగా ఉన్నవో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు: ఆయన, నిజముగా, ఎవరు?
Mantra 11
यत्र॒ तपः॑ परा॒क्रम्य॑ व्र॒तं धा॒रय॒त्युत्त॑रम्। ऋ॒तं च॒ यत्र॑ श्र॒द्धा चापो॒ ब्रह्म॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑देव सः
ఎక్కడ తపస్ తన పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించి ఉన్నత వ్రతాన్ని ధరిస్తుందో; ఎక్కడ ఋతం మరియు శ్రద్ధ, ఎక్కడ ఆపః (జలము) మరియు బ్రహ్మం ఒకటిగా సమాహితమై ఉన్నవో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు: ఆయన, నిజముగా, ఎవరు?
Mantra 12
यस्मि॒न् भूमि॑र॒न्तरि॑क्षं॒ द्यौर्यस्मि॒न्नध्याहि॑ता । यत्रा॒ग्निश्च॒न्द्रमाः॒ सूर्यो॒ वात॒स्तिष्ठ॒न्त्यार्पि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
యందు భూమి, అంతరిక్షం, ద్యౌ (స్వర్గం) ఆధారంలా నిలుపబడ్డాయో; యందు అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు, వాయువు తమ తమ నియత స్థానాలలో దృఢంగా స్థిరపడివున్నాయో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎలాంటి ఏక (తత్త్వం)?
Mantra 13
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ सर्वे॑ स॒माहि॑ताः । स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
యwhose అంగాలలో ముప్పైమూడు దేవతలు—అందరూ—సమాహితులై నిలిచివున్నారో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎలాంటి ఏక (తత్త్వం)?
Mantra 14
यत्र॒ ऋष॑यः प्रथम॒जा ऋचः॒ साम॒ यजु॑र्म॒ही। ए॒क॒र्षिर्यस्मि॒न्नार्पि॑तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
యందు ఋషులు—ప్రథమజులు—మరియు ఋక్, సామ, యజుః—మహత్తర (వేదాలు)—ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయో; యందు ఏకర్షి దృఢంగా అర్పితుడై ఉన్నాడో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎలాంటి ఏక (తత్త్వం)?
Mantra 15
यत्रा॒मृतं॑ च मृ॒त्युश्च॒ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ते । स॒मु॒द्रो यस्य॑ ना॒ड्यः॑१ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ఏ పురుషునిలో అమృతత్వమూ మరణమూ రెండూ ఒకేసారి స్థాపితమై ఉన్నాయో; మరియు ఆ పురుషునిలోనే సముద్రస్వరూపమైన నాడులు (నాడ్యః) అంతర్నిహితంగా నిలిచియున్నాయో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పుము: ఆయన నిజంగా ఎలాంటి ఏకుడు?
Mantra 16
यस्य॒ चत॑स्रः प्र॒दिशो॑ ना॒ड्य॑१स्तिष्ठ॑न्ति प्रथ॒माः । य॒ज्ञो यत्र॒ परा॑क्रान्तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
యావనికి నాలుగు దిశలే (ప్రదిశః) ప్రథమ నాడులుగా (నాడ్యః) దృఢంగా నిలిచియున్నాయో; మరియు ఎక్కడ యజ్ఞం ముందుకు సాగి విస్తరించిందో—ఆ స్కంభాన్ని చెప్పుము: ఆయన నిజంగా ఎలాంటి ఏకుడు?
Mantra 17
ये पुरु॑षे॒ ब्रह्म॑ वि॒दुस्ते वि॑दुः परमे॒ष्ठिन॑म्। यो वेद॑ परमे॒ष्ठिनं॒ यश्च॒ वेद॑ प्र॒जाप॑तिम्। ज्ये॒ष्ठं ये ब्राह्म॑णं वि॒दुस्ते स्क॒म्भम॑नु॒संवि॑दुः
పురుషునిలో బ్రహ్మం (పవిత్ర శక్తి) తెలిసినవారు పరమేష్ఠిన్ని తెలుసుకొందురు. పరమేష్ఠిన్ని తెలిసినవాడును, ప్రజాపతిని తెలిసినవాడును; బ్రాహ్మణుని జ్యేష్ఠుడిగా, పరముడిగా తెలిసినవారు—వారే క్రమంగా స్కంభమును సమ్యక్‌గా తెలుసుకొందురు.
Mantra 18
यस्य॒ शिरो॑ वैश्वान॒रश्चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्। अङ्गा॑नि॒ यस्य॑ या॒तवः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
య whose శిరస్సు వైశ్వానరమై, whose కన్ను అంగిరసులు అయ్యారో; whose అవయవాలు యాతు (యాతవః)గా ఉన్నాయో—ఆ స్కంభుని గురించి చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎవరు?
Mantra 19
यस्य॒ ब्रह्म॒ मुख॑मा॒हुर्जि॒ह्वां म॑धुक॒शामु॒त। वि॒राज॒मूधो॒ यस्या॒हुः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
య whose ముఖం, అంటారు, బ్రహ్మం (పవిత్ర శక్తి); whose నాలుక కూడా తేనెవలె మధురం; whose పాలు-మడి (ఊధః), అంటారు, విరాజ్—ఆ స్కంభుని గురించి చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎవరు?
Mantra 20
यस्मा॒दृचो॑ अ॒पात॑क्ष॒न् यजु॒र्यस्मा॑द॒पाक॑षन्। सामा॑नि॒ यस्य॒ लोमा॑न्यथर्वाङ्गि॒रसो॒ मुखं॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
య whom నుండి ఋక్ (Ṛc) మంత్రాలు చెక్కి తీసివేయబడ్డాయో, whom నుండి యజుః లాగి తీసివేయబడిందో; whose రోమాలు సామములు, whose ముఖం అథర్వాంగిరసము—ఆ స్కంభుని గురించి చెప్పు: ఆయన నిజంగా ఎవరు?
Mantra 21
अ॒स॒च्छा॒खां प्र॒तिष्ठ॑न्तीं पर॒ममि॑व॒ जना॑ विदुः । उ॒तो सन्म॑न्य॒न्तेऽव॑रे॒ ये ते॒ शाखा॑मु॒पास॑ते
మనుష్యులు అసత్యపు ఒక శాఖను—అది పరమమైనదైనట్లు—స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమైనదిగా తెలుసుకుంటారు. ఇంకా దిగువవారు దానినే నిజమని భావిస్తారు—ఆ శాఖనే ఆశ్రయించి ఉపాసించే వారు.
Mantra 22
यत्रा॑दि॒त्याश्च॑ रु॒द्राश्च॒ वस॑वश्च स॒माहि॑ताः । भू॒तं च॒ यत्र॒ भव्यं॑ च॒ सर्वे॑ लो॒काः प्रति॑ष्ठिताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ఏదిలో ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు సమాహితులై స్థితిచెందారో; ఏదిలో భూతమూ భవ్యమూ, సమస్త లోకాలు దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయో—ఆ స్కంభాన్ని మాకు చెప్పు: నిజంగా ఆయన ఎవరు?
Mantra 23
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा नि॒धिं रक्ष॑न्ति सर्व॒दा। नि॒धिं तम॒द्य को वे॑द॒ यं दे॑वा अभि॒रक्ष॑थ
యావరి నిధిని (నిధి/ఖజానాను) ముప్పైమూడు దేవులు ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతారో—దేవులు చుట్టుముట్టి రక్షించిన ఆ నిధిని ఈ రోజు ఎవరు తెలుసుకోగలరు?
Mantra 24
यत्र॑ दे॒वा ब्र॑ह्म॒विदो॒ ब्रह्म॑ ज्ये॒ष्ठमु॒पास॑ते । यो वै तान् वि॒द्यात् प्र॒त्यक्षं॒ स ब्र॒ह्मा वेदि॑ता स्यात्
ఎక్కడ దేవులు—బ్రహ్మవిదులు—అత్యుత్తమమైన బ్రహ్మను ఉపాసిస్తారో; వారిని ప్రత్యక్షంగా (సాక్షాత్) తెలిసికొనువాడు, అతడే బ్రహ్మా-పురోహితుడు, నిజమైన వేత్త అవుతాడు.
Mantra 25
बृ॒हन्तो॒ नाम॒ ते दे॒वा येऽस॑तः॒ परि॑ जज्ञि॒रे। एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्यास॑दाहुः प॒रो जनाः॑
‘బృహంత’ అనే నామముగల ఆ దేవులు, అసత్ (అభావం) నుండి చుట్టూరా ఉద్భవించారు. స్కంభుని ఆ ఒక్క అంగాన్ని పూర్వజనులు ‘అసత్’ అని అన్నారు.
Mantra 26
यत्र॑ स्क॒म्भः प्र॑ज॒नयन् पुरा॒णं व्यव॑र्तयत्। एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्य॑ पुरा॒णम॑नु॒संवि॑दुः
ఎక్కడ స్కంభుడు సృజిస్తూ ప్రాచీన నియమాన్ని చలనం కలిగించి ప్రవర్తింపజేశాడో—స్కంభుని ఆ ఒక్క అంగాన్ని, ఆ ప్రాచీనాన్ని, వారు పరంపరగా గుర్తించి తెలుసుకున్నారు.
Mantra 27
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ गात्रा॑ विभेजि॒रे। तान् वै त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वानेके॑ ब्रह्म॒विदो॑ विदुः
య whose అంగ-గాత్రాలలో త్రయస్త్రింశత్ (ముప్పైమూడు) దేవులు తమ తమ అవయవాలను విడివిడిగా పంచుకున్నారు—ఆ త్రయస్త్రింశత్ దేవులనే, నిశ్చయంగా, కొందరు బ్రహ్మవిదులు (బ్రహ్మజ్ఞానులు) ఇలానే తెలుసుకొని అంగీకరిస్తారు.
Mantra 28
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भं प॑र॒मम॑नत्यु॒द्यं जना॑ विदुः । स्क॒म्भस्तदग्रे॒ प्रासि॑ञ्च॒द्धिर॑ण्यं लो॒के अ॑न्त॒रा
హిరణ్యగర్భుడు—పరముడు; ఎవ్వరూ ఆపలేని ఉద్భవంతో ఉదయించువాడు—అని జనులు జ్ఞానంగా తెలుసుకొంటారు. స్కంభం ఆదిలో లోకాల మధ్యాంతరాలలో ఆ స్వర్ణ-తత్త్వాన్ని పోశాడు.
Mantra 29
स्क॒म्भे लो॒काः स्क॒म्भे तपः॑ स्क॒म्भेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्। स्कम्भ॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्ष॒मिन्द्रे॒ सर्वं॑ स॒माहि॑तम्
స్కంభంలో లోకాలు ఉన్నాయి; స్కంభంలో తపస్సు ఉంది; స్కంభంలో ఋతం దృఢంగా స్థాపించబడింది. స్కంభం నిన్ను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకొంటుంది; ఇంద్రునిలో ఇవన్నీ సంపూర్ణంగా సమాహితమై ఉన్నాయి.
Mantra 30
इन्द्रे॑ लो॒का इन्द्रे॒ तप॒ इन्द्रेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्। इन्द्रं॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्षं॑ स्क॒म्भे सर्वं॒ प्रति॑ष्ठितम्
ఇంద్రునిలో లోకాలు ఉన్నాయి; ఇంద్రునిలో తపస్సు ఉంది; ఇంద్రునిలో ఋతం దృఢంగా స్థాపించబడింది. ఇంద్రుడు నిన్ను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకొంటాడు; స్కంభంలో సమస్తం ప్రతిష్ఠితమై స్థిరంగా నిలిచింది.
Mantra 31
नाम॒ नाम्ना॑ जोहवीति पु॒रा सूर्या॑त् पु॒रोषसः॑ । यद॒जः प्र॑थ॒मं सं॑ब॒भूव॒ स ह॒ तत् स्व॒राज्य॑मियाय॒ यस्मा॒न्नान्यत् पर॒मस्ति॑ भू॒तम्
ఆయన నామం నామంగా నిరంతరం పిలుస్తాడు—ప్రాచీన కాలంలో, సూర్యునికన్నా ముందు, ఉషస్సుకన్నా ముందు. అజుడు (అజన్మా) తొలిసారిగా సంపూర్ణంగా అవతరించినప్పుడు, ఆయనే ఆ స్వరాజ్యాన్ని (ఆత్మ-స్వాధీనాధికారాన్ని) పొందాడు; దానికన్నా పైగా మరే భూతం (సత్తా) పరమమైనది కాదు.
Mantra 32
यस्य॒ भूमिः॑ प्र॒मान्तरि॑क्षमु॒तोदर॑म्। दिवं॒ यश्च॒क्रे मू॒र्धानं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
యారికి భూమి నియత ప్రమాణమై, అంతరిక్షం ఉదరమై ఉన్నదో; యారు ద్యౌను శిరస్సుగా చేసినాడో—ఆ జ్యేష్ఠ బ్రహ్మకు నమస్కారం.
Mantra 33
यस्य॒ सूर्य॒श्चक्षु॑श्च॒न्द्रमा॑श्च॒ पुन॑र्णवः । अ॒ग्निं यश्च॒क्र आ॒स्यं॑ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
య whose కన్ను సూర్యుడు; పునర్నవంగా (పునర్నవః) పునరుత్తేజితమయ్యే చంద్రుడు య whose; అగ్నిని ముఖంగా చేసినవాడైన ఆ జ్యేష్ఠ బ్రహ్మకు నమస్కారం.
Mantra 34
यस्य॒ वातः॑ प्राणापा॒नौ चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्। दिशो॒ यश्च॒क्रे प्र॒ज्ञानी॒स्तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
య whose వాయువు ప్రాణ-అపానమయ్యిందో, య whose కన్నులుగా అంగిరసులు (అంగిరసః) అయ్యారో; దిశలను ప్రజ్ఞావంతమైన శక్తులుగా ఏర్పాటు చేసిన ఆ జ్యేష్ఠ బ్రహ్మకు నమస్కారం.
Mantra 35
स्क॒म्भो दा॑धार॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे स्क॒म्भो दा॑धारो॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। स्क॒म्भो दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीः स्क॒म्भ इ॒दं विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश
స్కంభం ఈ రెండింటిని—ద్యావా మరియు పృథివీని—ధారించాడు; స్కంభం విశాలమైన అంతరిక్షాన్ని ధారించాడు. స్కంభం ఆరు విస్తారమైన ప్రాంతాలను (ప్రదిశః) ధారించాడు; స్కంభం ఈ సమస్త విశ్వ-భువనంలో ప్రవేశించి వ్యాపించాడు.
Mantra 36
यः श्रमा॒त् तप॑सो जा॒तो लो॒कान्त्सर्वा॑न्त्समान॒शे। सोमं॒ यश्च॒क्रे केव॑लं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
శ్రమమూ తపస్సు నుండే జన్మించినవాడు; సమస్త లోకాలను సమంగా వ్యాపించినవాడు; సోమాన్ని కేవలం తనదిగా చేసుకున్నవాడు—ఆ జ్యేష్ఠ బ్రహ్మణునికి నమస్కారం.
Mantra 37
क॒थं वातो॒ नेल॑यति क॒थं न र॑मते॒ मनः॑ । किमापः॑ स॒त्यं प्रेप्स॑न्ती॒र्नेल॑यन्ति क॒दा च॒न
వాయువు ఎలా ఎక్కడా నిలయాన్ని పొందదు? మనస్సు ఎలా విశ్రాంతిలో రమించదు? సత్యాన్ని కోరే జలాలు ఎందుకు ఎప్పటికీ వచ్చి స్థిరపడవు?
Mantra 38
म॒हद् य॒क्षं भुव॑नस्य॒ मध्ये॒ तप॑सि क्रा॒न्तं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे। तस्मि॑न्छ्रयन्ते॒ य उ॒ के च॑ दे॒वा वृ॒क्षस्य॒ स्कन्धः॑ प॒रित॑ इव॒ शाखाः॑
భువనమధ్యంలో ఒక మహా యక్షం (అద్భుత రహస్యం) నిలిచియున్నది—తపస్సుతో దృఢమై, జలరాశి పృష్ఠంపై స్థాపితమై. అక్కడ ఉన్న ఏ దేవులైనను, వారు అందరూ వృక్షపు కాండాన్ని చుట్టు శాఖలు ఉన్నట్లుగా అక్కడే ఆశ్రయించుదురు.
Mantra 39
यस्मै॒ हस्ता॑भ्यां॒ पादा॑भ्यां वा॒चा श्रोत्रे॑ण॒ चक्षु॑षा । यस्मै॑ दे॒वाः सदा॑ ब॒लिं प्र॒यच्छ॑न्ति॒ विमि॒तेऽमि॑तं स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
చేతులతో, పాదాలతో, వాక్కుతో, శ్రవణంతో, దృష్టితో—యారికోసం దేవతలు నిత్యం బలి (అర్పణం/కానుక) సమర్పిస్తారో—కొలిచిన (జగత్తు) లోపల కొలవలేని ఆ స్కంభం (ఆధార-స్తంభం) ఎవరో నీవు ప్రకటించు: నిజంగా ఆయన ఎలాంటి దేవుడు?
Mantra 40
अप॒ तस्य॑ ह॒तं तमो॒ व्यावृ॑त्तः॒ स पा॒प्मना॑ । सर्वा॑णि॒ तस्मि॒न् ज्योतीं॑षि॒ यानि॒ त्रीणि॑ प्र॒जाप॑तौ
ఆయన నుండి అంధకారం కొట్టబడి దూరమవుతుంది; పాప్మా (పాపం/దుష్టత) ఆయనను విడిచి పక్కకు తొలగుతుంది. ప్రజాపతిలో ఉన్న మూడు జ్యోతులు ఏవో, అవన్నీ ఆయనలోనే ఉన్నాయి.
Mantra 41
यो वे॑त॒सं हि॑र॒ण्ययं॒ तिष्ठ॑न्तं सलि॒ले वेद॑ । स वै गुह्यः॑ प्र॒जाप॑तिः
నీటిలో నిలిచి ఉన్న స్వర్ణమయ వేతస (నల/చెరకు-నల) ను ఎవడు తెలుసునో—అతడు నిశ్చయంగా గుహ్యమైన ప్రజాపతిని తెలుసుకొనును.
Mantra 42
त॒न्त्रमेके॑ युव॒ती विरू॑पे अभ्या॒क्रामं॑ वयतः॒ षण्म॑यूखम्। प्रान्या तन्तूं॑स्ति॒रते॑ ध॒त्ते अ॒न्या नाप॑ वृञ्जाते॒ न ग॑मातो॒ अन्त॑म्
ఒకే తానా (తంత్రం) మీద, రూపంలో భిన్నమైన ఇద్దరు యువతులు—ఆరు-కిరణ/ఆరు-శలాకలతో కూడిన ఈ నేయు యంత్రాన్ని—ఆరోహించారు. వారిలో ఒకరు ముందుకు దారాలను విస్తరిస్తుంది; మరొకరు వాటిని తగిన స్థానాల్లో నిలిపి/ధరిస్తుంది. వారు చేరలేరు, పొందలేరు—సీమ యొక్క అంత్యాన్ని.
Mantra 43
तयो॑र॒हं प॑रि॒नृत्य॑न्त्योरिव॒ न वि जा॑नामि यत॒रा प॒रस्ता॑त्। पुमा॑नेनद् वय॒त्युद्गृ॑णन्ति॒ पुमा॑नेन॒द् वि ज॑भा॒राधि॒ नाके॑
ఆ ఇద్దరి విషయములో—వారు నాట్యంలో చుట్టూ తిరుగుతున్నట్లుగా—ఎవరు ఎవరి పక్కన/అవతల ఉన్నారో నేను స్పష్టంగా తెలుసుకోలేను. పురుషుడు (పుమాన్) ద్వారానే ఇది నేయబడుతుంది; పురుషుడే దీనిని స్తుతిగా ఉద్ధరిస్తాడు; పురుషుడే దీనిని ఉద్భవింపజేసి స్వర్గంలో ఉన్నతంగా స్థాపించాడు.
Mantra 44
इ॒मे म॒यूखा॒ उप॑ तस्तभु॒र्दिवं॒ सामा॑नि चक्रु॒स्तस॑राणि॒ वात॑वे
ఈ మయూఖాలు (కిరణాలు/శలాకలు) స్వర్గాన్ని ఆధారంగా నిలిపి ఉంచాయి; అవి సామన్ రాగాలను/సామానిని నిర్మించాయి—వాయువుకోసం తసర (నావ/షటిల్)లను చేసాయి.
Frequently Asked Questions
Skambha is the cosmic ‘Support’—a brahman-like principle in which the worlds are steadied and upheld. The hymn treats Skambha as the hidden ground behind creation and order.
Primarily for brahmavidyā and śānti (stabilizing insight), not for medicinal healing. Its ‘effect’ is steadiness and protection through correct knowing and recitation.
It presents brahman/Skambha as a nidhi—precious, potent, and not obvious to ordinary perception. The image teaches that true knowledge is protected and must be approached through disciplined inquiry and recitation.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
