Prakarana 34
सोपान-प्रवेश: ‘मंगल-आरम्भ’ से ‘भक्ति-बीज’ तक। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रथम दर्शन जीव के भीतर श्रद्धा (श्रवण-रुचि) जगाता है। यहाँ विवाह-उत्सव, अतिथि-सत्कार, गुरु-कृपा, दान और कुल-रीति—ये सब ‘धर्म-आचरण’ को भक्ति का आधार बनाते हैं। इस खण्ड का द्वार-भाव यह है कि मोक्ष-मार्ग का पहला पायदान सामाजिक-धर्म और प्रेम-सम्बन्धों की शुद्धि से खुलता है; लोक-मर्यादा के भीतर रहकर भी ईश्वर-प्रेम (सगुण-भक्ति) निरन्तर नूतन होता जाता है।
இவ்வடியில் (தோஹா 330–339 அருகில்) ‘விவாஹோத்தர’ ரச ஓட்டம் உள்ளது—உத்சாஹம், கருண-விரஹம், வாத்ஸல்யம், தான-தர்மம் ஆகியவற்றின் சமநிலை. ‘நித நूतன மங்கள’ என்ற மீளுரைகள் கதையை நித்திய-நவீன கிருபையின் அனுபவமாக்குகின்றன: ஜனகனின் அதிதி-ஸத்காரம், தசரதனின் குரு-பூஜை மற்றும் விப்ர-தானம், விடைபெறும் வேளையில் அந்தப்புர மகளிர்–ஜனக குடும்பத்தின் வியாபகமான பிரேமம்—இவை அனைத்தும் பக்தியின் சமூக-ஆதாரம் (மர்யாதை) உறுதியாக்குகின்றன. துளசி இங்கு ராஜ-வைபவத்தை வெறும் ஐஸ்வர்ய-ரசத்திற்காக வர்ணிப்பதில்லை; ‘தானம்’ மற்றும் ‘சேவை’யை யஜ்ஞ-சுத்திபோல் வைக்கிறார்; அதனால் கிருஹஸ்த-தர்மமும் சாதனையாகிறது. உணர்ச்சி-சிகரம் விடைபெறுதலில்தான்: சீதையின் பல்லக்குப் பயணம், மாத்ரு-ஆசீர்வாதம், மாமியார்–மருமகள் பிரேமம், ‘கருணா-விரஹ’த்தின் மானஸிக ஸம்ஸ்காரம்—இவ்விரகம் பின்னர் பக்தியை மேலும் கனம் செய்யும். இவ்வாறு பாலகாண்டத்தின் இப்பகுதி ஜீவனை ‘ஸ்நேஹத்தால் சுத்தம்’ செய்து அடுத்த சோபானத்திற்குத் தயாராக்குகிறது.
Verses
சௌபாய் 330.1-4
नित नूतन मंगल पुर माहीं।निमिष सरिस दिन जामिनि जाहीं।।
बड़े भोर भूपतिमनि जागे।जाचक गुन गन गावन लागे।।
देखि कुअँर बर बधुन्ह समेता।किमि कहि जात मोदु मन जेता।।
प्रातक्रिया करि गे गुरु पाहीं।महाप्रमोदु प्रेमु मन माहीं।।
करि प्रनाम पूजा कर जोरी।बोले गिरा अमिअँ जनु बोरी।।
तुम्हरी कृपाँ सुनहु मुनिराजा।भयउँ आजु मैं पूरनकाजा।।
अब सब बिप्र बोलाइ गोसाईं।देहु धेनु सब भाँति बनाई।।
सुनि गुर करि महिपाल बड़ाई।पुनि पठए मुनि बृंद बोलाई।।
nita nūtana maṁgala pura māhīṁ |nimiṣa sarisa dina jāmini jāhīṁ ||
baṛe bhora bhūpatimani jāge |jācaka guna gana gāvana lāge ||
dekhi kuãra bara badhunha sametā |kimi kahi jāta modu mana jetā ||
prātakriyā kari ge guru pāhīṁ |mahāpramodu premu mana māhīṁ ||
kari pranāma pūjā kara jorī |bole girā amiã janu borī ||
tumharī kṛpā̃ sunahu munirājā |bhayaũ āju maiṁ pūranakājā ||
aba saba bipra bolāi gosāīṁ |dehu dhenu saba bhā̃ti banāī ||
suni gura kari mahipāla baṛāī |puni paṭhae muni bṛṁda bolāī ||
நகரில் ஒவ்வொரு நாளும் புதிய மங்களம் நிறைந்திருந்தது, நொடிப்பொழுதைப் போல நாட்களும் இரவுகளும் கடந்து சென்றன. பொழுது விடியற்காலையில் ரத்னமான அரசர் விழித்தார், பாடகர்கள் அவரது பல குணங்களைப் பாடத் தொடங்கினர். குமாரர்களை அவர்களின் சிறந்த மணப்பெண்களுடன் காண, அவர் மனதில் எவ்வளவு ஆனந்தம் உண்டாயிற்று என்பதை எப்படிக் கூறுவது? காலைக் கிரியைகளை முடித்துவிட்டு, மனதில் மகா ஆனந்தத்துடனும் பிரேமத்துடனும் குருவிடம் சென்றார். கைகளைக் கூப்பி வணங்கிப் பூஜை செய்து, அமிர்தத்தில் ஊறியது போன்ற சொற்களைப் பேசினார். "முனிராஜா, கேளுங்கள்: உங்கள் கிருபையால் இன்று என் எல்லாக் காரியங்களும் நிறைவேறின. இப்போது, கோஸ்வாமீ, எல்லாப் பிராமணர்களையும் அழையுங்கள், எல்லா விதமான அலங்காரங்களுடன் பசுக்களைக் கொடுங்கள்." இதைக் கேட்டுக் குரு அரசரைப் புகழ்ந்தார், பின் முனிகளின் கூட்டத்தை அழைக்க அனுப்பினார்.
தோஹா 330
बामदेउ अरु देवरिषि बालमीकि जाबालि।आए मुनिबर निकर तब कौसिकादि तपसालि।।330।।
bāmadeu aru devariṣi bālamīki jābāli |āe munibara nikara taba kausikādi tapasāli ||330||
அப்போது வாமதேவரும், தேவரிஷியான நாரதரும், வால்மீகியும், ஜாபாலியும் வந்தனர். முனிவர்களின் கூட்டமும், விஸ்வாமித்திரர் முதலிய பெரும் தவசிகளும் வந்தனர்.
சௌபாய் 331.1-4
दंड प्रनाम सबहि नृप कीन्हे।पूजि सप्रेम बरासन दीन्हे।।
चारि लच्छ बर धेनु मगाई।कामसुरभि सम सील सुहाई।।
सब बिधि सकल अलंकृत कीन्हीं।मुदित महिप महिदेवन्ह दीन्हीं।।
करत बिनय बहु बिधि नरनाहू।लहेउँ आजु जग जीवन लाहू।।
पाइ असीस महीसु अनंदा।लिए बोलि पुनि जाचक बृंदा।।
कनक बसन मनि हय गय स्यंदन।दिए बूझि रुचि रबिकुलनंदन।।
चले पढ़त गावत गुन गाथा।जय जय जय दिनकर कुल नाथा।।
एहि बिधि राम बिआह उछाहू।सकइ न बरनि सहस मुख जाहू।।
daṁḍa pranāma sabahi nṛpa kīnhe |pūji saprema barāsana dīnhe ||
cāri laccha bara dhenu magāī |kāmasurabhi sama sīla suhāī ||
saba bidhi sakala alaṁkṛta kīnhīṁ |mudita mahipa mahidevanha dīnhīṁ ||
karata binaya bahu bidhi naranāhū |laheũ āju jaga jīvana lāhū ||
pāi asīsa mahīsu anaṁdā |lie boli puni jācaka bṛṁdā ||
kanaka basana mani haya gaya syaṁdana |die būjhi ruci rabikulanaṁdana ||
cale paṛhata gāvata guna gāthā |jaya jaya jaya dinakara kula nāthā ||
ehi bidhi rāma biāha uchāhū |sakai na barani sahasa mukha jāhū ||
அரசர் அனைவரையும் தண்டம் பிடித்து வணங்கினார், அன்போடு பூஜை செய்து உயர்ந்த ஆசனங்களைக் கொடுத்தார். நான்கு லட்சம் சிறந்த பசுக்களை வரவழைத்தார், அவை காமதேனுவைப் போல கம்பீரமான குணத்தோடு அழகுடன் இருந்தன. அவை அனைத்தையும் எல்லா விதத்திலும் அலங்கரித்தார், மகிழ்ச்சியுற்ற அரசர் அவற்றை பிராமணர்களுக்குக் கொடுத்தார். அரசர் பலவிதமாக கனிவாகப் பேசினார், "இன்று இந்த உலகில் வாழ்வதற்குரிய உண்மையான பலனை நான் பெற்றேன்" என்று கூறி. அவர்களின் ஆசியைப் பெற்று அரசர் மகிழ்ந்தார், பின்னர் யாசகர் கூட்டத்தை அழைத்தார். சூரிய குலத்தின் ஆனந்தமான ராமர், ஒவ்வொருவரின் விருப்பத்தை அறிந்து அவர்களுக்குத் தங்கம், ஆடைகள், மணிகள், குதிரைகள், யானைகள் மற்றும் தேர்களைக் கொடுத்தார். அவர்கள் அவரது புகழைப் படித்தும் பாடியும் சென்றனர்: "சூரிய குலத்தின் தலைவனுக்கு வெற்றி, வெற்றி, வெற்றி!" இவ்வாறு ராமரின் திருமணத்தில் ஆனந்தம் வெகுளித்தது; ஆயிரம் வாய்களை உடையவராலும் அதை வர்ணிக்க இயலாது.
தோஹா 331
बार बार कौसिक चरन सीसु नाइ कह राउ।यह सबु सुखु मुनिराज तव कृपा कटाच्छ पसाउ।।331।।
bāra bāra kausika carana sīsu nāi kaha rāu |yaha sabu sukhu munirāja tava kṛpā kaṭāccha pasāu ||331||
கௌசிகரின் திருவடிகளில் மீண்டும் மீண்டும் தலை வணங்கி, அரசன் கூறினான்: முனிவர்களின் தலைவரே, இந்த அனைத்து மகிழ்ச்சியும் உமது கிருபையாகிய கடாக்ஷத்தின் பயன்.
சௌபாய் 332.1-4
जनक सनेहु सीलु करतूती।नृपु सब भाँति सराह बिभूती।।
दिन उठि बिदा अवधपति मागा।राखहिं जनकु सहित अनुरागा।।
नित नूतन आदरु अधिकाई।दिन प्रति सहस भाँति पहुनाई।।
नित नव नगर अनंद उछाहू।दसरथ गवनु सोहाइ न काहू।।
बहुत दिवस बीते एहि भाँती।जनु सनेह रजु बँधे बराती।।
कौसिक सतानंद तब जाई।कहा बिदेह नृपहि समुझाई।।
अब दसरथ कहँ आयसु देहू।जद्यपि छाड़ि न सकहु सनेहू।।
भलेहिं नाथ कहि सचिव बोलाए।कहि जय जीव सीस तिन्ह नाए।।
janaka sanehu sīlu karatūtī |nṛpu saba bhā̃ti sarāha bibhūtī ||
dina uṭhi bidā avadhapati māgā |rākhahiṁ janaku sahita anurāgā ||
nita nūtana ādaru adhikāī |dina prati sahasa bhā̃ti pahunāī ||
nita nava nagara anaṁda uchāhū |dasaratha gavanu sohāi na kāhū ||
bahuta divasa bīte ehi bhā̃tī |janu saneha raju bãdhe barātī ||
kausika satānaṁda taba jāī |kahā bideha nṛpahi samujhāī ||
aba dasaratha kahã āyasu dehū |jadyapi chāṛi na sakahu sanehū ||
bhalehiṁ nātha kahi saciva bolāe |kahi jaya jīva sīsa tinha nāe ||
ஜனகரின் அன்பு, நல்லொழுக்கம், செயல்கள், பெருமை ஆகியவற்றை மன்னர் தசரதர் எல்லா வகையிலும் புகழ்ந்தார். ஒவ்வொரு நாளும் எழுந்து அயோத்தியின் தலைவர் புறப்பட விடுதலை கேட்டார்; ஜனகரோ அன்போடு அவரைத் தடுத்து வைத்தார். ஒவ்வொரு நாளும் புதிய மரியாதை மேலும் மேலும் வளர்ந்தது; ஒவ்வொரு நாளும் விருந்தோம்பல் ஆயிரம் வகைகளில் காட்டப்பட்டது. ஒவ்வொரு நாளும் நகரம் புதிய ஆனந்தமும் உற்சாகமும் கொண்டதாயிற்று; தசரதரின் புறப்பாடு யாருக்கும் பிடிக்கவில்லை. இவ்வாறு பல நாட்கள் கடந்தன, அன்பின் கயிற்றால் கட்டப்பட்டவர்கள் போல வரவேற்பவர்கள் ஆயினர். அப்பொழுது விசுவாமித்திரரும் சதானந்தரும் சென்று விதேக மன்னருக்கு அறிவுரை கூறினர். இனி தசரதருக்குப் புறப்பட உத்தரவு தாருங்கள், அன்பினால் அவரைப் பிரிய உங்களால் முடியாவிட்டாலும். "சரி, ஐயா" என்றார் ஜனகர், தம் அமைச்சர்களை அழைத்தார்; அவர்கள் வந்து, "வெற்றி, நீண்ட ஆயுள்" என்று கூறி தலை வணங்கினர்.
தோஹா 332
अवधनाथु चाहत चलन भीतर करहु जनाउ।भए प्रेमबस सचिव सुनि बिप्र सभासद राउ।।332।।
avadhanāthu cāhata calana bhītara karahu janāu |bhae premabasa saciva suni bipra sabhāsada rāu ||332||
அயோத்தியாவின் தலைவர் புறப்பட விரும்புகிறார்; உள்ளே உள்ள அறைகளில் இதனை அறிவியுங்கள் என்று சொல்லுங்கள். இதைக் கேட்டு, அமைச்சர்களும், பிராமணர்களும், சபையோரும், அரசரும் கூட பிரேமையில் ஆழ்ந்தனர்.
சௌபாய் 333.1-4
पुरबासी सुनि चलिहि बराता।बूझत बिकल परस्पर बाता।।
सत्य गवनु सुनि सब बिलखाने।मनहुँ साँझ सरसिज सकुचाने।।
जहँ जहँ आवत बसे बराती।तहँ तहँ सिद्ध चला बहु भाँती।।
बिबिध भाँति मेवा पकवाना।भोजन साजु न जाइ बखाना।।
भरि भरि बसहँ अपार कहारा।पठई जनक अनेक सुसारा।।
तुरग लाख रथ सहस पचीसा।सकल सँवारे नख अरु सीसा।।
मत्त सहस दस सिंधुर साजे।जिन्हहि देखि दिसिकुंजर लाजे।।
कनक बसन मनि भरि भरि जाना।महिषीं धेनु बस्तु बिधि नाना।।
purabāsī suni calihi barātā |būjhata bikala paraspara bātā ||
satya gavanu suni saba bilakhāne |manahũ sā̃jha sarasija sakucāne ||
jahã jahã āvata base barātī |tahã tahã siddha calā bahu bhā̃tī ||
bibidha bhā̃ti mevā pakavānā |bhojana sāju na jāi bakhānā ||
bhari bhari basahã apāra kahārā |paṭhaī janaka aneka susārā ||
turaga lākha ratha sahasa pacīsā |sakala sãvāre nakha aru sīsā ||
matta sahasa dasa siṁdhura sāje |jinhahi dekhi disikuṁjara lāje ||
kanaka basana mani bhari bhari jānā |mahiṣīṁ dhenu bastu bidhi nānā ||
நகர மக்கள் மணவரப்புறப்பாடு புறப்படும் எனக் கேட்டு, கலக்கத்துடன் ஒருவரையொருவர் விசாரித்தனர். புறப்பாடு உறுதியெனக் கேட்டு, அனைவரும் மாலையில் சுருங்கும் தாமரைபோல் வருந்தினர். மணவரப்புறப்பாட்டார் வந்து தங்கிய இடங்களெல்லாம் அங்கெல்லாம் பலவகையான ஏற்பாடுகள் செய்யப்பட்டன. பலவகை உலர்ந்த பழங்களும் சமைத்த விருந்துப் பண்டங்களும் இருந்தன; உணவின் அலங்காரம் சொல்லி முடியாது. ஜனகன் நிறைந்த வண்டிகளில் சுமைகளைச் சுமந்து எண்ணற்ற தோள்படையினரையும் பல சமையல் வல்லுநர்களையும் அனுப்பினான். ஒரு லட்சம் குதிரைகளும் இருபத்தைந்தாயிரம் தேர்களும், குளம்பு முதல் தலைவரை அனைத்தும் அலங்கரிக்கப்பட்டு அனுப்பப்பட்டன. மதம் பிடித்த பத்தாயிரம் யானைகள் அலங்கரிக்கப்பட்டு அனுப்பப்பட்டன; அவற்றைக் கண்டு திக்குகளைக் காக்கும் யானைகள் வெட்கம் கொண்டன. தங்கம், ஆடைகள், மணிகள் நிறைந்த வண்டிகளும், எருமைகள், பசுக்கள், பலவகைப் பொருட்களும் இருந்தன.
தோஹா 333
दाइज अमित न सकिअ कहि दीन्ह बिदेहँ बहोरि।जो अवलोकत लोकपति लोक संपदा थोरि।।333।।
dāija amita na sakia kahi dīnha bidehã bahori |jo avalokata lokapati loka saṁpadā thori ||333||
விதேகனாகிய ஜனகன் மீண்டும் கொடுத்த வரதட்சணை அளவற்றது; அதனைச் சொல்ல இயலாது. உலகங்களின் காவலர்கள் அதனைக் கண்டால், தத்தம் உலகங்களின் செல்வம் சிறிதென எண்ணுவர்.
சௌபாய் 334.1-4
सबु समाजु एहि भाँति बनाई।जनक अवधपुर दीन्ह पठाई।।
चलिहि बरात सुनत सब रानीं।बिकल मीनगन जनु लघु पानीं।।
पुनि पुनि सीय गोद करि लेहीं।देइ असीस सिखावनु देहीं।।
होएहु संतत पियहि पिआरी।चिरु अहिबात असीस हमारी।।
सासु ससुर गुर सेवा करेहू।पति रुख लखि आयसु अनुसरेहू।।
अति सनेह बस सखीं सयानी।नारि धरम सिखवहिं मृदु बानी।।
सादर सकल कुअँरि समुझाई।रानिन्ह बार बार उर लाई।।
बहुरि बहुरि भेटहिं महतारीं।कहहिं बिरंचि रचीं कत नारीं।।
sabu samāju ehi bhā̃ti banāī |janaka avadhapura dīnha paṭhāī ||
calihi barāta sunata saba rānīṁ |bikala mīnagana janu laghu pānīṁ ||
puni puni sīya goda kari lehīṁ |dei asīsa sikhāvanu dehīṁ ||
hoehu saṁtata piyahi piārī |ciru ahibāta asīsa hamārī ||
sāsu sasura gura sevā karehū |pati rukha lakhi āyasu anusarehū ||
ati saneha basa sakhīṁ sayānī |nāri dharama sikhavahiṁ mṛdu bānī ||
sādara sakala kuãri samujhāī |rāninha bāra bāra ura lāī ||
bahuri bahuri bheṭahiṁ mahatārīṁ |kahahiṁ biraṁci racīṁ kata nārīṁ ||
இவ்வாறு அனைத்து ஏற்பாடுகளையும் செய்து, ஜனகர் அவற்றை அயோத்திக்கு அனுப்பினார். மணமக்கள் ஊர்வலம் புறப்படுவதைக் கேட்டு, அனைத்து ராணிகளும் கலங்கினர், சிறு நீரில் மீன்கூட்டம் போல. மீண்டும் மீண்டும் சீதையை மடியில் அமர்த்தி, ஆசீர்வாதம் கொடுத்து, அறிவுரை கூறினர். "கணவனுக்கு என்றென்றும் பிரியமானவளாய் இரு; நீண்ட காலம் சுமங்கலியாய் வாழ்க என்பதே எமது ஆசீர்வாதம்." "மாமியார், மாமனார், குரவர் ஆகியோரைச் சேவித்து, கணவனின் மனநிலையை அறிந்து அவன் கட்டளைகளைப் பின்பற்று." மிகுந்த அன்பினால், அறிவாளிகளான தோழியர் மென்மையான வார்த்தைகளில் மனைவியின் கடமையை அறிவுறுத்தினர். அன்புடன் அனைத்து இளவரசிகளுக்கும் அறிவுரை கூறி, ராணிகள் அவர்களை மீண்டும் மீண்டும் மார்போடு அணைத்துக்கொண்டனர். தாய்மார்கள் மீண்டும் மீண்டும் அவர்களை அணைத்துக்கொண்டு, "பிரம்மா பெண்களை ஏன் படைத்தான்?" என்றனர்.
தோஹா 334
तेहि अवसर भाइन्ह सहित रामु भानु कुल केतु।चले जनक मंदिर मुदित बिदा करावन हेतु।।334।।
tehi avasara bhāinha sahita rāmu bhānu kula ketu |cale janaka maṁdira mudita bidā karāvana hetu ||334||
அந்த நேரத்தில், சூரிய வம்சத்தின் கொடியான ராமர், தம் சகோதரர்களுடன் சேர்ந்து, விடை பெற்றுக்கொள்ளப் புறப்பட, மகிழ்ச்சியுடன் ஜனகரின் அரண்மனைக்குச் சென்றார்.
சௌபாய் 335.1-4
चारिअ भाइ सुभायँ सुहाए।नगर नारि नर देखन धाए।।
कोउ कह चलन चहत हहिं आजू।कीन्ह बिदेह बिदा कर साजू।।
लेहु नयन भरि रूप निहारी।प्रिय पाहुने भूप सुत चारी।।
को जानै केहि सुकृत सयानी।नयन अतिथि कीन्हे बिधि आनी।।
मरनसीलु जिमि पाव पिऊषा।सुरतरु लहै जनम कर भूखा।।
पाव नारकी हरिपदु जैसें।इन्ह कर दरसनु हम कहँ तैसे।।
निरखि राम सोभा उर धरहू।निज मन फनि मूरति मनि करहू।।
एहि बिधि सबहि नयन फलु देता।गए कुअँर सब राज निकेता।।
cāria bhāi subhāyã suhāe |nagara nāri nara dekhana dhāe ||
kou kaha calana cahata hahiṁ ājū |kīnha bideha bidā kara sājū ||
lehu nayana bhari rūpa nihārī |priya pāhune bhūpa suta cārī ||
ko jānai kehi sukṛta sayānī |nayana atithi kīnhe bidhi ānī ||
maranasīlu jimi pāva piūṣā |surataru lahai janama kara bhūkhā ||
pāva nārakī haripadu jaiseṁ |inha kara darasanu hama kahã taise ||
nirakhi rāma sobhā ura dharahū |nija mana phani mūrati mani karahū ||
ehi bidhi sabahi nayana phalu detā |gae kuãra saba rāja niketā ||
நான்கு சகோதரர்களும் தங்கள் இயல்பான அழகோடு விளங்க, நகரத்து ஆண்களும் பெண்களும் அவர்களைக் காண ஓடி வந்தனர். ஒருவர் கூறினார்: "இவர்கள் இன்று புறப்பட விரும்புகிறார்கள்; விதேக அரசர் அவர்களுக்கு விடையளிக்க ஏற்பாடு செய்துள்ளார்." "இந்த நான்கு இளவரசர்களும் அரிய விருந்தாளிகள்; கண்களை நிறைத்து அவர்கள் அழகைக் கண்டு மகிழுங்கள்." "அறிவாளியான தோழியே, விதி எந்தப் புண்ணியத்தால் அவர்களை நம் கண்களுக்கு விருந்தாளிகளாகக் கொண்டு வந்ததோ, யாருக்குத் தெரியும்?" "இறக்கப்போகும் மனிதன் அமிர்தத்தைப் பெறுவது போலவும், பிறவி முழுதும் பசியால் வாடியவன் கற்பக மரத்தை அடைவது போலவும், "நரகவாசி ஹரியின் பதத்தை அடைவது போலவும், நமக்கு இவர்களின் தரிசனம் அப்படித் தான்." "ராமரின் அழகைக் கண்டு இதயத்தில் இருத்துங்கள்; உங்கள் மனத்தைப் பாம்பாகவும், அவரது திருவுருவை அதன் படத்திலுள்ள மணியாகவும் ஆக்குங்கள்." இவ்வாறு அனைவருக்கும் கண்களின் பலனைக் கொடுத்து, அனைத்து இளவரசர்களும் அரண்மனைக்குச் சென்றனர்.
தோஹா 335
रूप सिंधु सब बंधु लखि हरषि उठा रनिवासु।करहि निछावरि आरती महा मुदित मन सासु।।335।।
rūpa siṁdhu saba baṁdhu lakhi haraṣi uṭhā ranivāsu |karahi nichāvari āratī mahā mudita mana sāsu ||335||
அழகின் கடல்களான எல்லா சகோதரர்களையும் கண்டு, அந்தப்புரம் ஆனந்தத்தோடு எழுந்தது; மாமியார்கள் மனம் மிகவும் மகிழ்ந்து, ஆரத்தி செய்து காணிக்கைகளைச் சொரிந்தனர்.
சௌபாய் 336.1-4
देखि राम छबि अति अनुरागीं।प्रेमबिबस पुनि पुनि पद लागीं।।
रही न लाज प्रीति उर छाई।सहज सनेहु बरनि किमि जाई।।
भाइन्ह सहित उबटि अन्हवाए।छरस असन अति हेतु जेवाँए।।
बोले रामु सुअवसरु जानी।सील सनेह सकुचमय बानी।।
राउ अवधपुर चहत सिधाए।बिदा होन हम इहाँ पठाए।।
मातु मुदित मन आयसु देहू।बालक जानि करब नित नेहू।।
सुनत बचन बिलखेउ रनिवासू।बोलि न सकहिं प्रेमबस सासू।।
हृदयँ लगाइ कुअँरि सब लीन्ही।पतिन्ह सौंपि बिनती अति कीन्ही।।
dekhi rāma chabi ati anurāgīṁ |premabibasa puni puni pada lāgīṁ ||
rahī na lāja prīti ura chāī |sahaja sanehu barani kimi jāī ||
bhāinha sahita ubaṭi anhavāe |charasa asana ati hetu jevā̃e ||
bole rāmu suavasaru jānī |sīla saneha sakucamaya bānī ||
rāu avadhapura cahata sidhāe |bidā hona hama ihā̃ paṭhāe ||
mātu mudita mana āyasu dehū |bālaka jāni karaba nita nehū ||
sunata bacana bilakheu ranivāsū |boli na sakahiṁ premabasa sāsū ||
hṛdayã lagāi kuãri saba līnhī |patinha sauṁpi binatī ati kīnhī ||
ராமரின் அழகைக் கண்டு, ராணிகள் மிக்க அன்புகொண்டனர்; பிரேமையால் வசப்பட்டு மீண்டும் மீண்டும் அவரது பாதங்களில் விழுந்தனர். அவர்களுக்கு வெட்கம் எஞ்சவில்லை, ஏனெனில் அன்பு அவர்கள் இதயத்தை நிறைத்தது. இயற்கையான அன்பை எவ்வாறு வர்ணிக்க முடியும்? ராமரையும் அவரது சகோதரர்களையும் நறுமணப் பொருட்களால் தேய்த்து குளிப்பாட்டி, பின்னர் மிகுந்த அன்போடு ஆறு சுவைகளும் கொண்ட உணவை ஊட்டினர். சரியான தருணத்தை அறிந்து, ராமர் மென்மை, அன்பு மற்றும் வயப்படுதல் நிறைந்த வார்த்தைகளில் பேசினார். "அரசர் அயோத்திக்குப் புறப்பட விரும்புகிறார், விடைபெற எங்களை இங்கு அனுப்பியுள்ளார்." "தாய்மார்களே, மகிழ்ச்சியுற்ற மனத்தோடு விடை தருங்கள்; என்னை ஒரு குழந்தையாகக் கருதி, எப்போதும் எனக்கு அன்பு காட்டுங்கள்." இவ்வார்த்தைகளைக் கேட்டு, அரண்மனைப் பெண்கள் கலங்கி அழுதனர்; மாமியார் அன்பின் வசப்பட்டு பேச முடியவில்லை. அனைத்து இளவரசிகளையும் இதயத்தோடு அணைத்து, அவர்களைத் தங்கள் கணவர்களிடம் ஒப்படைத்து, மிக்க வேண்டுதல்களைச் செய்தனர்.
சந்தம் 336
करि बिनय सिय रामहि समरपी जोरि कर पुनि पुनि कहै।बलि जाँउ तात सुजान तुम्ह कहुँ बिदित गति सब की अहै।।
परिवार पुरजन मोहि राजहि प्रानप्रिय सिय जानिबी।तुलसीस सीलु सनेहु लखि निज किंकरी करि मानिबी।।
kari binaya siya rāmahi samarapī jori kara puni puni kahai |bali jā̃u tāta sujāna tumha kahũ bidita gati saba kī ahai ||
parivāra purajana mohi rājahi prānapriya siya jānibī |tulasīsa sīlu sanehu lakhi nija kiṁkarī kari mānibī ||
பணிவுடன் வேண்டி சீதையை ஸ்ரீ ராமரிடம் ஒப்படைத்து, கைகளைக் கூப்பி மீண்டும் மீண்டும் கூறினாள்: "மகனே, நான் உனக்காகத் தன்னை அர்ப்பணிக்கிறேன்; நீ அறிவாளி, அனைவருடைய உள்ளநிலையும் உனக்கு வெளிச்சம்." "குடும்பத்தாருக்கும், நகர மக்களுக்கும், எனக்கும், அரசருக்கும் சீதை பிராணனைப் போலப் பிரியமானவள் என்பதை அறிந்துகொள்ளுங்கள். துளசீஸ்வரா, அவளுடைய மென்மையான குணத்தையும் அன்பையும் கண்டு, அவளைத் தங்களுடைய தாசியாக ஏற்றுக்கொள்ளுங்கள்."
சோரட்டா 336
तुम्ह परिपूरन काम जान सिरोमनि भावप्रिय।जन गुन गाहक राम दोष दलन करुनायतन।।336।।
tumha paripūrana kāma jāna siromani bhāvapriya |jana guna gāhaka rāma doṣa dalana karunāyatana ||336||
நீர் ஒவ்வொரு காமத்தையும் நிறைவேற்றுவதில் பூரணர், ஞானிகளுக்கு முகுடமணி, பக்தியுடன் அன்பு கொள்வோர்க்குப் பிரியமானவர். ஹே ராம, நீர் உங்கள் அடியவர்களின் குணங்களைப் போற்றுபவர், அவர்களின் குற்றங்களை அழிப்பவர், கருணையின் வாசஸ்தலம்.
சௌபாய் 337.1-4
अस कहि रही चरन गहि रानी।प्रेम पंक जनु गिरा समानी।।
सुनि सनेहसानी बर बानी।बहुबिधि राम सासु सनमानी।।
राम बिदा मागत कर जोरी।कीन्ह प्रनामु बहोरि बहोरी।।
पाइ असीस बहुरि सिरु नाई।भाइन्ह सहित चले रघुराई।।
मंजु मधुर मूरति उर आनी।भई सनेह सिथिल सब रानी।।
पुनि धीरजु धरि कुअँरि हँकारी।बार बार भेटहिं महतारीं।।
पहुँचावहिं फिरि मिलहिं बहोरी।बढ़ी परस्पर प्रीति न थोरी।।
पुनि पुनि मिलत सखिन्ह बिलगाई।बाल बच्छ जिमि धेनु लवाई।।
asa kahi rahī carana gahi rānī |prema paṁka janu girā samānī ||
suni sanehasānī bara bānī |bahubidhi rāma sāsu sanamānī ||
rāma bidā māgata kara jorī |kīnha pranāmu bahori bahorī ||
pāi asīsa bahuri siru nāī |bhāinha sahita cale raghurāī ||
maṁju madhura mūrati ura ānī |bhaī saneha sithila saba rānī ||
puni dhīraju dhari kuãri hãkārī |bāra bāra bheṭahiṁ mahatārīṁ ||
pahũcāvahiṁ phiri milahiṁ bahorī |baṛhī paraspara prīti na thorī ||
puni puni milata sakhinha bilagāī |bāla baccha jimi dhenu lavāī ||
அவ்வாறு கூறிவிட்டு, அரசி அவரது பாதங்களைப் பற்றியபடி இருந்தாள், அவளது பேச்சு அன்பின் சேற்றில் மூழ்கியது போல் ஆயிற்று. அன்பில் ஊறிய அவளது சிறந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு, இராமர் தம் மாமியாரைப் பல வகைகளில் மதித்தார். கைகளைக் கூப்பி இராமர் புறப்பட அனுமதி கேட்டார், மீண்டும் மீண்டும் அவளுக்கு வணக்கம் செலுத்தினார். அவளது ஆசீர்வாதத்தைப் பெற்று, மீண்டும் தலை வணங்கி, தம் சகோதரர்களுடன் ரகு ராஜன் புறப்பட்டார். அவரது அழகிய இனிமையான திருவுருவை இதயத்தில் கொண்டு, அனைத்து அரசிகளும் அன்பால் சோர்ந்து விழித்தனர். பின்னர் தைரியத்தைக் கூட்டிக்கொண்டு, தங்கள் இளம் மகள்களை அழைத்தனர், தாய்மார்கள் அவர்களை மீண்டும் மீண்டும் அணைத்துக்கொண்டனர். அவர்களைச் சிறிது தூரம் வழியனுப்பச் சென்று, மீண்டும் திரும்பி அணைத்துக்கொள்வார்கள்; அவர்களுக்குள் அன்பு வளர்ந்தது, அது சிறிதல்ல. மீண்டும் மீண்டும் அணைத்துக்கொள்ள, தோழியர்களிடமிருந்து விலகிச் சென்றனர், பசு தன் கன்றைப் பற்றிக்கொள்வது போல.
தோஹா 337
प्रेमबिबस नर नारि सब सखिन्ह सहित रनिवासु।मानहुँ कीन्ह बिदेहपुर करुनाँ बिरहँ निवासु।।337।।
premabibasa nara nāri saba sakhinha sahita ranivāsu |mānahũ kīnha bidehapura karunā̃ birahã nivāsu ||337||
அன்பின் வயப்பட்ட ஆண்களும் பெண்களும் அனைவரும், தோழியருடன் அந்தப்புரமும், விதேகபுரத்தில் கருணையும் பிரிவின் வேதனையும் வாழ்விடமாக்கிக் கொண்டது போல ஆயிற்று.
சௌபாய் 338.1-4
सुक सारिका जानकी ज्याए।कनक पिंजरन्हि राखि पढ़ाए।।
ब्याकुल कहहिं कहाँ बैदेही।सुनि धीरजु परिहरइ न केही।।
भए बिकल खग मृग एहि भाँति।मनुज दसा कैसें कहि जाती।।
बंधु समेत जनकु तब आए।प्रेम उमगि लोचन जल छाए।।
सीय बिलोकि धीरता भागी।रहे कहावत परम बिरागी।।
लीन्हि राँय उर लाइ जानकी।मिटी महामरजाद ग्यान की।।
समुझावत सब सचिव सयाने।कीन्ह बिचारु न अवसर जाने।।
बारहिं बार सुता उर लाई।सजि सुंदर पालकीं मगाई।।
suka sārikā jānakī jyāe |kanaka piṁjaranhi rākhi paṛhāe ||
byākula kahahiṁ kahā̃ baidehī |suni dhīraju pariharai na kehī ||
bhae bikala khaga mṛga ehi bhā̃ti |manuja dasā kaiseṁ kahi jātī ||
baṁdhu sameta janaku taba āe |prema umagi locana jala chāe ||
sīya biloki dhīratā bhāgī |rahe kahāvata parama birāgī ||
līnhi rā̃ya ura lāi jānakī |miṭī mahāmarajāda gyāna kī ||
samujhāvata saba saciva sayāne |kīnha bicāru na avasara jāne ||
bārahiṁ bāra sutā ura lāī |saji suṁdara pālakīṁ magāī ||
ஜானகி வளர்த்து, பொன் கூண்டுகளில் வைத்து, பேசப் பழக்கிய கிளிகளும் மைனாக்களும், கவலையுடன், "வைதேகி எங்கே?" என்று கூறின; இதைக் கேட்டு, யாருடைய பொறுமை கெடாது? பறவைகளும் விலங்குகளும் இவ்வாறு துயரம் அடைந்தபோது, மனிதர்களின் நிலையை எப்படிச் சொல்ல முடியும்? அப்போது ஜனகர் தம் சகோதரருடன் வந்தார்; அன்பு பொங்க, கண்களில் கண்ணீர் நிறைந்தது. சீதையைக் கண்டதும் அவருடைய ஆற்றாமை விலகியது, ஆயினும் அவர் பரம வைராக்யமுடையவர் என்றே கூறப்பட்டார். அரசர் ஜானகியை மார்போடு அணைத்தார், அவருடைய பெரும் ஞானத்தின் எல்லை அழிந்தது. அனைத்து அறிவுள்ள மந்திரிகளும் அவரைத் தேற்றினர்; அவர் சிந்தித்து, இப்போது இத்தகைய துயரத்திற்கு வேளை அல்ல என உணர்ந்தார். மீண்டும் மீண்டும் தம் மகளை மார்போடு அணைத்தார், அழகிய பல்லக்குகளை அலங்கரித்துக் கொண்டுவரச் செய்தார்।
தோஹா 338
प्रेमबिबस परिवारु सबु जानि सुलगन नरेस।कुँअरि चढ़ाई पालकिन्ह सुमिरे सिद्धि गनेस।।338।।
premabibasa parivāru sabu jāni sulagana naresa |kũari caṛhāī pālakinha sumire siddhi ganesa ||338||
பிரேமையால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட குடும்பம் அனைத்தும், நற்காலத்தை அறிந்த அரசன், இளவரசிகளைப் பல்லக்குகளில் ஏற்றி, சித்தி அளிக்கும் விநாயகரை நினைவு கூர்ந்தான்.
சௌபாய் 339.1-4
बहुबिधि भूप सुता समुझाई।नारिधरमु कुलरीति सिखाई।।
दासीं दास दिए बहुतेरे।सुचि सेवक जे प्रिय सिय केरे।।
सीय चलत ब्याकुल पुरबासी।होहिं सगुन सुभ मंगल रासी।।
भूसुर सचिव समेत समाजा।संग चले पहुँचावन राजा।।
समय बिलोकि बाजने बाजे।रथ गज बाजि बरातिन्ह साजे।।
दसरथ बिप्र बोलि सब लीन्हे।दान मान परिपूरन कीन्हे।।
चरन सरोज धूरि धरि सीसा।मुदित महीपति पाइ असीसा।।
सुमिरि गजाननु कीन्ह पयाना।मंगलमूल सगुन भए नाना।।
bahubidhi bhūpa sutā samujhāī |nāridharamu kularīti sikhāī ||
dāsīṁ dāsa die bahutere |suci sevaka je priya siya kere ||
sīya calata byākula purabāsī |hohiṁ saguna subha maṁgala rāsī ||
bhūsura saciva sameta samājā |saṁga cale pahũcāvana rājā ||
samaya biloki bājane bāje |ratha gaja bāji barātinha sāje ||
dasaratha bipra boli saba līnhe |dāna māna paripūrana kīnhe ||
carana saroja dhūri dhari sīsā |mudita mahīpati pāi asīsā ||
sumiri gajānanu kīnha payānā |maṁgalamūla saguna bhae nānā ||
ராஜா தன் மகளுக்குப் பலவிதமாக அறிவுரை கூறினார், மனைவியின் கடமையையும் குலத்தின் வழக்கத்தையும் கற்பித்தார். அவளுக்குப் பல தாசிகளையும் வேலையாட்களையும் கொடுத்தார், சீதைக்கு அன்பான நம்பிக்கையான பணியாளர்கள். சீதை புறப்பட நகர மக்கள் கலக்கமடைந்தனர், மங்களமான சகுனங்களும் நன்மங்களமும் தோன்றின. பிராமணர்களும் மந்திரிகளும் கூடிய குழுவினர், அரசருடன் சென்று அவளை வழியனுப்பினர். நேரம் வந்ததைக் கண்டு இசைக்கருவிகள் ஒலித்தன, மணமக்கள் தேர்கள், யானைகள், குதிரைகளை ஏற்பாடு செய்தனர். தசரதன் அனைத்துப் பிராமணர்களையும் அழைத்து, தானமும் மரியாதையும் முழுமையாக வழங்கினான். அவர்கள் தாமரைப் பாதங்களின் தூளியைத் தலையில் வைத்து, மகிழ்ச்சியுடன் அரசன் ஆசிர்வாதம் பெற்றான். கஜமுகனான விநாயகரை நினைத்துப் பயணம் தொடங்கினான், மங்களத்தின் வேரான பல சகுனங்கள் தோன்றின.
தோஹா 339
सुर प्रसून बरषहि हरषि करहिं अपछरा गान।चले अवधपति अवधपुर मुदित बजाइ निसान।।339।।
sura prasūna baraṣahi haraṣi karahiṁ apacharā gāna |cale avadhapati avadhapura mudita bajāi nisāna ||339||
தேவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் மலர்களைப் பொழிந்தனர், தேவகன்னியர் பாடினர். அயோத்தியின் தலைவர் மனம் மகிழ்ந்து மேளங்களை முழங்க அயோத்தி நகரை நோக்கிப் புறப்பட்டார்.
Frequently Asked Questions
परम्परा में विवाहोत्तर मंगल-प्रसंग (दान, गुरु-पूजन, अतिथि-सत्कार, विदाई) का पाठ ‘गृहस्थ-धर्म की शुद्धि’, पारिवारिक सौहार्द, कन्या/विवाह-संबन्धी मंगल, तथा ‘विरह-भक्ति’ के संस्कार हेतु फलदायी माना जाता है—विशेषतः ‘नित नूतन मंगल’ भाव से मन में सात्त्विक आनन्द स्थिर होता है।
परम्परागत मानस-पाठ में इस प्रकार के मंगल-प्रसंगों पर अनेक पाठ-परम्पराएँ ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ अथवा ‘सियाराममय सब जग जानी’ जैसे जप-सम्पुट जोड़ती हैं; कुछ परम्पराएँ ‘राम नाम’ (एकाक्षरी/द्व्यक्षरी) को ही सार्वभौम सम्पुट मानती हैं।
Ask anything about Prakarana 34 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
