Prakarana 25
This Sopāna is the awakening of bhakti through auspicious beginnings (mangal), right-seeing (darśana), and the first decisive recognition of Rāma’s divinity in human sweetness. In the Janaka-sabhā and Sītā-svayaṃvara atmosphere, the seeker’s mind learns to move from social spectacle (rāj-samāj, rāṅg-bhūmi) to inner adoration (anurāga), where each beholder sees the Lord according to their bhāvanā—thus training perception itself as a spiritual instrument.
பாலகாண்டத்தின் இப்பகுதியில் (தோஹா 240–249) துளசீதாசர் அத்புதமும் ச்ருங்காரமும் கலந்த ரசத்தை அமைத்து, உடனே அதை பக்தி-ரசமாக மாற்றுகிறார். வெளியில் அது அரச மஹோத்ஸவம் போலத் தோன்றினாலும், உள்ளே அது பாவனா-ஆய்வுகூடம்: ‘ஜின்ஹ கேं ரஹீ பாவனா ஜைஸீ, ப்ரபு மூரதி திந்ஹ தேகீ தைஸீ’ என்பதே தத்துவத் தாழ்ப்பாளாகிறது. அரசர்கள் அச்சம் அல்லது போட்டியைப் பார்க்கிறார்கள்; யோகினிகள் தத்துவத்தைப் பார்க்கிறார்கள்; பக்தர்கள் இஷ்ட-தேவனைப் பார்க்கிறார்கள்; பெண்கள் ஒப்பற்ற அழகைக் காண்கிறார்கள்; ஜனகர் தர்ம-பூர்த்தியை உணர்கிறார். இது சார்புமதம் (relativism) அல்ல; ஒரு உபதேச-பாதை—ஒவ்வொரு ஜீவனும் குண-ஆதார எதிர்வினையிலிருந்து ப்ரேம-ஆதார அங்கீகாரம் வரை பார்வையைச் சுத்திகரித்து உயர்கிறான். நிர்குண–ஸகுண சங்கமம் இதில் பதிந்துள்ளது: அதே ராமன் யோகிகளுக்கு ‘பரம் தத்த்வமயம்’; குடிமக்களுக்கு ‘நரபூஷணம்’. சந்தத்தின் சௌபாய்-தோஹா தாளம் உணர்ச்சி அலைகளை தியானமாக நிலைநிறுத்தி, இந்தப் பகுதியை ஆராதனைப் பாராயணத்திற்கும் ஆன்மிக முன்னேற்றத்திற்கும் ஏற்றதாக ஆக்குகிறது—காணுதலிலிருந்து சரணாகதி வரை உண்மையான சோபான இயக்கம்.
Verses
சௌபாய் 240.1-4
सीय स्वयंबरु देखिअ जाई।ईसु काहि धौं देइ बड़ाई।।
लखन कहा जस भाजनु सोई।नाथ कृपा तव जापर होई।।
हरषे मुनि सब सुनि बर बानी।दीन्हि असीस सबहिं सुखु मानी।।
पुनि मुनिबृंद समेत कृपाला।देखन चले धनुषमख साला।।
रंगभूमि आए दोउ भाई।असि सुधि सब पुरबासिन्ह पाई।।
चले सकल गृह काज बिसारी।बाल जुबान जरठ नर नारी।।
देखी जनक भीर भै भारी।सुचि सेवक सब लिए हँकारी।।
तुरत सकल लोगन्ह पहिं जाहू।आसन उचित देहू सब काहू।।
sīya svayaṁbaru dekhia jāī |īsu kāhi dhauṁ dei baṛāī ||
lakhana kahā jasa bhājanu soī |nātha kṛpā tava jāpara hoī ||
haraṣe muni saba suni bara bānī |dīnhi asīsa sabahiṁ sukhu mānī ||
puni munibṛṁda sameta kṛpālā |dekhana cale dhanuṣamakha sālā ||
raṁgabhūmi āe dou bhāī |asi sudhi saba purabāsinha pāī ||
cale sakala gṛha kāja bisārī |bāla jubāna jaraṭha nara nārī ||
dekhī janaka bhīra bhai bhārī |suci sevaka saba lie hãkārī ||
turata sakala loganha pahiṁ jāhū |āsana ucita dehū saba kāhū ||
சீதையின் சுயம்வரத்தைக் காணச் செல்வோம், இறைவன் யாருக்குப் பெருமையளிப்பான் என்றும் காண்போம். லக்ஷ்மணன் கூறினான்: அவ்வீரத்திற்கு உரியவன் அவனே, தலைவரே, உமது கிருபை யார் மீது இருக்கிறதோ அவன். அச்சிறந்த வாக்கியைக் கேட்டு அனைத்து முனிவர்களும் மகிழ்ந்தனர், அனைவருக்கும் ஆசீர்வாதம் அளித்து, இன்பம் கொண்டனர். பின்னர் கருணைமிகு தலைவன், முனிவர் கூட்டத்துடன், வில் விழா மண்டபத்தைக் காணச் சென்றான். இரு சகோதரர்கள் அரங்கிற்கு வந்துள்ளனர் என்ற செய்தி நகர மக்கள் அனைவருக்கும் கிடைத்தது. தங்கள் இல்லக்காரியங்களை மறந்து அனைவரும் புறப்பட்டனர்: குழந்தைகள், இளைஞர்கள், முதியோர்கள், ஆண்களும் பெண்களும். ஜனகன் மிகப் பெரிய கூட்டம் கூடியிருப்பதைக் கண்டான், தன் நம்பிக்கையான ஊழியர்கள் அனைவரையும் அழைத்தான். உடனே அனைத்து மக்களிடமும் செல்லுங்கள், ஒவ்வொருவருக்கும் தகுந்த ஆசனம் அளியுங்கள்.
தோஹா 240
कहि मृदु बचन बिनीत तिन्ह बैठारे नर नारि।उत्तम मध्यम नीच लघु निज निज थल अनुहारि।।240।।
kahi mṛdu bacana binīta tinha baiṭhāre nara nāri |uttama madhyama nīca laghu nija nija thala anuhāri ||240||
மென்மையான வணக்கமுள்ள சொற்களைக் கூறி, அவர்கள் ஆண்களையும் பெண்களையும் அமர்த்தினர். உயர்ந்தோர், நடுத்தரமானோர், தாழ்ந்தோர், சிறியோர் என ஒவ்வொருவருக்கும் தத்தம் தகுதிக்கேற்ற இடத்தில் அமர்த்தினர்.
சௌபாய் 241.1-4
राजकुअँर तेहि अवसर आए।मनहुँ मनोहरता तन छाए।।
गुन सागर नागर बर बीरा।सुंदर स्यामल गौर सरीरा।।
राज समाज बिराजत रूरे।उडगन महुँ जनु जुग बिधु पूरे।।
जिन्ह कें रही भावना जैसी।प्रभु मूरति तिन्ह देखी तैसी।।
देखहिं रूप महा रनधीरा।मनहुँ बीर रसु धरें सरीरा।।
डरे कुटिल नृप प्रभुहि निहारी।मनहुँ भयानक मूरति भारी।।
रहे असुर छल छोनिप बेषा।तिन्ह प्रभु प्रगट कालसम देखा।।
पुरबासिन्ह देखे दोउ भाई।नरभूषन लोचन सुखदाई।।
rājakuãra tehi avasara āe |manahũ manoharatā tana chāe ||
guna sāgara nāgara bara bīrā |suṁdara syāmala gaura sarīrā ||
rāja samāja birājata rūre |uḍagana mahũ janu juga bidhu pūre ||
jinha keṁ rahī bhāvanā jaisī |prabhu mūrati tinha dekhī taisī ||
dekhahiṁ rūpa mahā ranadhīrā |manahũ bīra rasu dhareṁ sarīrā ||
ḍare kuṭila nṛpa prabhuhi nihārī |manahũ bhayānaka mūrati bhārī ||
rahe asura chala chonipa beṣā |tinha prabhu pragaṭa kālasama dekhā ||
purabāsinha dekhe dou bhāī |narabhūṣana locana sukhadāī ||
அந்த நேரத்தில் இளவரசர்கள் வந்தார்கள், அழகே அவர்கள் உடலில் பரவியதைப் போல. குணங்களின் கடல், அழகிய சிறந்த வீரர்கள், ஒருவர் கருநிறமும் மற்றவர் வெண்மையுமான அழகிய உருவம் கொண்டவர்கள். அரச சபையில் அழகாக விளங்கினார்கள், நட்சத்திரங்களுக்கு மத்தியில் இரண்டு பௌர்ணமி சந்திரர்களைப் போல. யாருடைய மனதில் எப்படிப்பட்ட எண்ணம் இருந்ததோ, அவர்கள் பிரபுவின் மூர்த்தியை அப்படியே கண்டார்கள். மகா ரணவீரர்கள் அவருடைய உருவத்தைக் கண்டார்கள், வீர ரசமே உடல் கொண்டதைப் போல. வஞ்சக அரசர்கள் பிரபுவைக் கண்டு அஞ்சினார்கள், அவர் பயங்கரமான பெரிய மூர்த்தியாக இருப்பதைப் போல. மாறுவேடத்தில் இருந்த அசுரர்கள் பிரபுவை வெளிப்படையாகக் காலனைப் போலக் கண்டார்கள். நகர மக்கள் இரு சகோதரர்களையும் மனிதர்களின் ஆபரணங்களாகவும் கண்களுக்கு இன்பம் தருபவர்களாகவும் கண்டார்கள்.
தோஹா 241
नारि बिलोकहिं हरषि हियँ निज निज रुचि अनुरूप।जनु सोहत सिंगार धरि मूरति परम अनूप।।241।।
nāri bilokahiṁ haraṣi hiyã nija nija ruci anurūpa |janu sohata siṁgāra dhari mūrati parama anūpa ||241||
பெண்கள் தங்கள் இதயத்தில் மகிழ்ச்சியுடன், தத்தம் தத்தம் விருப்பத்திற்கேற்ப அவரை உற்றுப் பார்த்தார்கள்; அத்யத்திக அபூர்வ அழகிய உருவில் காமரசமே மூர்த்தியெடுத்ததாயத் தோற்றமளித்தார்.
சௌபாய் 242.1-4
बिदुषन्ह प्रभु बिराटमय दीसा।बहु मुख कर पग लोचन सीसा।।
जनक जाति अवलोकहिं कैसैं।सजन सगे प्रिय लागहिं जैसें।।
सहित बिदेह बिलोकहिं रानी।सिसु सम प्रीति न जाति बखानी।।
जोगिन्ह परम तत्वमय भासा।सांत सुद्ध सम सहज प्रकासा।।
हरिभगतन्ह देखे दोउ भ्राता।इष्टदेव इव सब सुख दाता।।
रामहि चितव भायँ जेहि सीया।सो सनेहु सुखु नहिं कथनीया।।
उर अनुभवति न कहि सक सोऊ।कवन प्रकार कहै कबि कोऊ।।
एहि बिधि रहा जाहि जस भाऊ।तेहिं तस देखेउ कोसलराऊ।।
biduṣanha prabhu birāṭamaya dīsā |bahu mukha kara paga locana sīsā ||
janaka jāti avalokahiṁ kaisaiṁ |sajana sage priya lāgahiṁ jaiseṁ ||
sahita bideha bilokahiṁ rānī |sisu sama prīti na jāti bakhānī ||
joginha parama tatvamaya bhāsā |sāṁta suddha sama sahaja prakāsā ||
haribhagatanha dekhe dou bhrātā |iṣṭadeva iva saba sukha dātā ||
rāmahi citava bhāyã jehi sīyā |so sanehu sukhu nahiṁ kathanīyā ||
ura anubhavati na kahi saka soū |kavana prakāra kahai kabi koū ||
ehi bidhi rahā jāhi jasa bhāū |tehiṁ tasa dekheu kosalarāū ||
கல்வியறிவுடையோர்க்கு இறைவன் விராட் உருவில் தோன்றினான், பல முகங்கள், கைகள், பாதங்கள், கண்கள், தலைகளுடன். ஜனகரின் குடும்பத்தினர் அவரை எவ்வாறு பார்த்தனர்? பிரியமான உறவினரும் நண்பர்களும் அன்புடையோர்க்கு எப்படித் தோன்றுவார்களோ அப்படி. விதேகருடன் ராணிகள் அவரை குழந்தையாகப் பார்த்தனர், அவர்களின் அன்பை விவரிக்க முடியாது. யோகிகளுக்கு அவர் பரம தத்துவமாகத் தோன்றினார், அமைதியான, தூய, சமமான, சுயப்பிரகாசமான. ஹரியின் பக்தர்கள் இரு சகோதரர்களையும் தங்கள் இஷ்ட தெய்வமாக, எல்லா இன்பங்களையும் தருபவராகப் பார்த்தனர். சீதை ராமரை எந்த அன்புடன் பார்த்தாளோ, அந்த அன்பும் அதன் இன்பமும் சொல்ல முடியாதவை. அவளே தன் இதயத்தில் அனுபவிக்கிறாள், ஆனால் சொல்ல முடியவில்லை; என்னில் எந்தக் கவிஞனால் அதை விவரிக்க முடியும்? இவ்வாறு, ஒவ்வொருவர் வைத்திருந்த உணர்வின்படி, அவர்கள் கோசல அரசனின் மகனைத் தரிசித்தனர்.
தோஹா 242
राजत राज समाज महुँ कोसलराज किसोर।सुंदर स्यामल गौर तन बिस्व बिलोचन चोर।।242।।
rājata rāja samāja mahũ kosalarāja kisora |suṁdara syāmala gaura tana bisva bilocana cora ||242||
கோசல மன்னனின் இளவரசர்கள் இருவரும் அரசர்களின் சபையின் மத்தியில் பிரகாசித்தனர், ஒருவர் கருநிற உடலும் ஒருவர் வெண்மையான உடலும் கொண்ட அழகியவர்கள், உலகம் முழுவதற்கும் கண்களைத் திருடுபவர்கள்.
சௌபாய் 243.1-4
सहज मनोहर मूरति दोऊ।कोटि काम उपमा लघु सोऊ।।
सरद चंद निंदक मुख नीके।नीरज नयन भावते जी के।।
चितवत चारु मार मनु हरनी।भावति हृदय जाति नहीं बरनी।।
कल कपोल श्रुति कुंडल लोला।चिबुक अधर सुंदर मृदु बोला।।
कुमुदबंधु कर निंदक हाँसा।भृकुटी बिकट मनोहर नासा।।
भाल बिसाल तिलक झलकाहीं।कच बिलोकि अलि अवलि लजाहीं।।
पीत चौतनीं सिरन्हि सुहाई।कुसुम कलीं बिच बीच बनाईं।।
रेखें रुचिर कंबु कल गीवाँ।जनु त्रिभुवन सुषमा की सीवाँ।।
sahaja manohara mūrati doū |koṭi kāma upamā laghu soū ||
sarada caṁda niṁdaka mukha nīke |nīraja nayana bhāvate jī ke ||
citavata cāru māra manu haranī |bhāvati hṛdaya jāti nahīṁ baranī ||
kala kapola śruti kuṁḍala lolā |cibuka adhara suṁdara mṛdu bolā ||
kumudabaṁdhu kara niṁdaka hā̃sā |bhṛkuṭī bikaṭa manohara nāsā ||
bhāla bisāla tilaka jhalakāhīṁ |kaca biloki ali avali lajāhīṁ ||
pīta cautanīṁ siranhi suhāī |kusuma kalīṁ bica bīca banāīṁ ||
rekheṁ rucira kaṁbu kala gīvā̃ |janu tribhuvana suṣamā kī sīvā̃ ||
இரு உருவங்களும் இயல்பாகவே மனதைக் கவர்ந்தன, ஒரு கோடி மன்மதர்களும் அவற்றுக்கு ஒப்பாகத் தாழ்ந்தனர். அவற்றின் அழகிய முகங்கள் சரத்காலச் சந்திரனை இகழச் செய்தன, தாமரைப் போன்ற கண்கள் உள்ளத்திற்கு இனிமையாயிருந்தன. அவற்றின் அழகிய பார்வை மன்மதனின் மனதையே கவர்ந்தது, உள்ளத்தை மகிழ்வித்தது, வர்ணிக்க இயலாததாயிருந்தது. அவற்றின் கன்னங்கள் அழகுடன் அமைந்திருந்தன, காதில் குண்டலங்கள் ஆடின, நாடி உதடுகள் அழகாயிருந்தன, பேச்சு மென்மையாயிருந்தது. அவற்றின் புன்னகை குமுதத்தின் தோழனாகிய சந்திரனின் கிரணங்களை இகழச் செய்தது, புருவங்கள் வளைந்திருந்தன, மூக்கு மனதைக் கவர்ந்தது. அகன்ற நெற்றியில் திலகம் பிரகாசித்தது, அவற்றின் கூந்தலைக் கண்டு வண்டுகளின் வரிசை வெட்கமடைந்தது. மஞ்சள் நிற தலைப்பாகைகள் அவற்றின் தலைகளில் அழகாய் அமர்ந்திருந்தன, அவற்றிடையே மலர் மொட்டுகள் அழகுற இடப்பட்டிருந்தன. அவற்றின் அழகிய சங்கு போன்ற கழுத்துகள், அழகிய ரேகைகளுடன், மூன்று உலகங்களின் அழகின் எல்லையாகத் தோன்றின.
தோஹா 243
कुंजर मनि कंठा कलित उरन्हि तुलसिका माल।बृषभ कंध केहरि ठवनि बल निधि बाहु बिसाल।।243।।
kuṁjara mani kaṁṭhā kalita uranhi tulasikā māla |bṛṣabha kaṁdha kehari ṭhavani bala nidhi bāhu bisāla ||243||
அவர்களின் கழுத்துகளில் யானை முத்துக்களாலான அழகிய மாலைகள் அணிந்திருந்தன, மார்புகளில் துளசி மாலைகள் அலங்கரித்தன. அவர்களின் தோள்கள் காளையின் தோள்களைப் போலிருந்தன, அவர்களின் நடை சிங்கத்தைப் போலிருந்தது, நீண்ட கைகள் பலத்தின் களஞ்சியங்களாக இருந்தன.
சௌபாய் 244.1-4
कटि तूनीर पीत पट बाँधे।कर सर धनुष बाम बर काँधे।।
पीत जग्य उपबीत सुहाए।नख सिख मंजु महाछबि छाए।।
देखि लोग सब भए सुखारे।एकटक लोचन चलत न तारे।।
हरषे जनकु देखि दोउ भाई।मुनि पद कमल गहे तब जाई।।
करि बिनती निज कथा सुनाई।रंग अवनि सब मुनिहि देखाई।।
जहँ जहँ जाहि कुअँर बर दोऊ।तहँ तहँ चकित चितव सबु कोऊ।।
निज निज रुख रामहि सबु देखा।कोउ न जान कछु मरमु बिसेषा।।
भलि रचना मुनि नृप सन कहेऊ।राजाँ मुदित महासुख लहेऊ।।
kaṭi tūnīra pīta paṭa bā̃dhe |kara sara dhanuṣa bāma bara kā̃dhe ||
pīta jagya upabīta suhāe |nakha sikha maṁju mahāchabi chāe ||
dekhi loga saba bhae sukhāre |ekaṭaka locana calata na tāre ||
haraṣe janaku dekhi dou bhāī |muni pada kamala gahe taba jāī ||
kari binatī nija kathā sunāī |raṁga avani saba munihi dekhāī ||
jahã jahã jāhi kuãra bara doū |tahã tahã cakita citava sabu koū ||
nija nija rukha rāmahi sabu dekhā |kou na jāna kachu maramu biseṣā ||
bhali racanā muni nṛpa sana kaheū |rājā̃ mudita mahāsukha laheū ||
அவர்கள் இடுப்பில் மஞ்சள் துணியால் கட்டப்பட்ட அம்புறைகள் இருந்தன, கைகளில் அம்புகள் இருந்தன, சிறந்த வில்கள் இடது தோள்களில் இருந்தன. அவர்கள் மஞ்சள் யக்ஞோபவீதம் அழகாக இருந்தது; நகம் முதல் முடி வரை அழகுற விளங்கினார்கள், பேரழகின் ஒளி பரவியிருந்தது. அவர்களைக் கண்ட எல்லா மக்களும் மகிழ்ச்சியடைந்தார்கள்; கண்கள் அசையாது உற்று நோக்கினார்கள், கண்மணிகள் அசையவில்லை. இரு சகோதரர்களைக் கண்டு ஜனகர் மகிழ்ந்தார், பின் முனிவரின் தாமரைப் பாதங்களைப் பற்றினார். பணிவுடன் வேண்டித் தம் கதையை முனிவருக்குக் கூறினார், முழு அரங்கத்தையும் முனிவருக்குக் காட்டினார். இரு சிறந்த இளவரசர்கள் எங்கு எங்கு சென்றார்களோ, அங்கு அங்கு அனைவரும் வியப்புடன் பார்த்தார்கள். ஒவ்வொருவரும் ராமரைத் தம்மை நோக்கியவாறு கண்டார்கள், இதில் விசேஷ ரகசியம் எதுவும் யாரும் அறியவில்லை. முனிவர் அமைப்பு சிறப்பாக உள்ளது என அரசரிடம் கூறினார், அரசர் மகிழ்ச்சியடைந்து பேரானந்தம் பெற்றார்.
தோஹா 244
सब मंचन्ह ते मंचु एक सुंदर बिसद बिसाल।मुनि समेत दोउ बंधु तहँ बैठारे महिपाल।।244।।
saba maṁcanha te maṁcu eka suṁdara bisada bisāla |muni sameta dou baṁdhu tahã baiṭhāre mahipāla ||244||
எல்லா மஞ்சைகளிலும் ஒன்று அழகானதும் பிரகாசமானதும் விசாலமானதுமான மஞ்சை இருந்தது. முனிவருடன் சேர்த்து இரு சகோதரர்களையும் அங்கே மன்னன் அமர்த்தினான்.
சௌபாய் 245.1-4
प्रभुहि देखि सब नृप हियँ हारे।जनु राकेस उदय भएँ तारे।।
असि प्रतीति सब के मन माहीं।राम चाप तोरब सक नाहीं।।
बिनु भंजेहुँ भव धनुषु बिसाला।मेलिहि सीय राम उर माला।।
अस बिचारि गवनहु घर भाई।जसु प्रतापु बलु तेजु गवाँई।।
बिहसे अपर भूप सुनि बानी।जे अबिबेक अंध अभिमानी।।
तोरेहुँ धनुषु ब्याहु अवगाहा।बिनु तोरें को कुअँरि बिआहा।।
एक बार कालउ किन होऊ।सिय हित समर जितब हम सोऊ।।
यह सुनि अवर महिप मुसकाने।धरमसील हरिभगत सयाने।।
prabhuhi dekhi saba nṛpa hiyã hāre |janu rākesa udaya bhaẽ tāre ||
asi pratīti saba ke mana māhīṁ |rāma cāpa toraba saka nāhīṁ ||
binu bhaṁjehũ bhava dhanuṣu bisālā |melihi sīya rāma ura mālā ||
asa bicāri gavanahu ghara bhāī |jasu pratāpu balu teju gavā̃ī ||
bihase apara bhūpa suni bānī |je abibeka aṁdha abhimānī ||
torehũ dhanuṣu byāhu avagāhā |binu toreṁ ko kuãri biāhā ||
eka bāra kālau kina hoū |siya hita samara jitaba hama soū ||
yaha suni avara mahipa musakāne |dharamasīla haribhagata sayāne ||
இறைவனைக் கண்டு அனைத்து அரசர்களும் தங்கள் இதயத்தில் தோற்றனர், பூரணச் சந்திரன் உதிக்கும்போது விண்மீன்கள் மறைவது போல. அனைவர் மனதிலும் இவ்வாறு ஒரு நம்பிக்கை இருந்தது: ராமர் வில்லை நிச்சயம் உடைக்க முடியும். சிவனின் பெரிய வில்லை உடைக்காவிட்டாலும், சீதை ராமரின் மார்பில் மாலையைச் சூட்டுவாள். இவ்வாறு நினைத்து, சகோதரர்களே, உங்கள் புகழை, பிரதாபத்தை, பலத்தை, ஒளியை இழந்து உங்கள் வீடுகளுக்குத் திரும்புங்கள். மற்ற அரசர்கள், அறிவில்லாதவர்களும் கர்வம் நிறைந்தவர்களுமாக, இந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டுச் சிரித்தனர். வில்லை உடைத்தாலும் திருமணம் பெறுவது கடினம்; உடைக்காமல் யார் அந்தக் கன்னிகையை மணக்க முடியும்? ஒருமுறை காலனே வரட்டும்; சீதையின் நன்மைக்காக நாம் அவனையும் போரில் வெல்வோம். இதைக் கேட்டு, மற்ற அரசர்கள், தர்மத்தில் நிலைப்பவர்களும் ஹரியின் பக்தர்களும் ஞானிகளுமானவர்கள், புன்னகைத்தனர்.
சோரட்டா 245
सीय बिआहबि राम गरब दूरि करि नृपन्ह के।जीति को सक संग्राम दसरथ के रन बाँकुरे।।245।।
sīya biāhabi rāma garaba dūri kari nṛpanha ke |jīti ko saka saṁgrāma dasaratha ke rana bā̃kure ||245||
சீதையை ராமன் மணம் முடிவான், அரசர்களின் இறுமப்பை அகற்றிய பின். போர்க்களத்தின் வீரர்களான தசரதனின் மகன்களைப் போரில் யார் வெல்ல முடியும்?
சௌபாய் 246.1-4
ब्यर्थ मरहु जनि गाल बजाई।मन मोदकन्हि कि भूख बुताई।।
सिख हमारि सुनि परम पुनीता।जगदंबा जानहु जियँ सीता।।
जगत पिता रघुपतिहि बिचारी।भरि लोचन छबि लेहु निहारी।।
सुंदर सुखद सकल गुन रासी।ए दोउ बंधु संभु उर बासी।।
सुधा समुद्र समीप बिहाई।मृगजलु निरखि मरहु कत धाई।।
करहु जाइ जा कहुँ जोई भावा।हम तौ आजु जनम फलु पावा।।
अस कहि भले भूप अनुरागे।रूप अनूप बिलोकन लागे।।
देखहिं सुर नभ चढ़े बिमाना।बरषहिं सुमन करहिं कल गाना।।
byartha marahu jani gāla bajāī |mana modakanhi ki bhūkha butāī ||
sikha hamāri suni parama punītā |jagadaṁbā jānahu jiyã sītā ||
jagata pitā raghupatihi bicārī |bhari locana chabi lehu nihārī ||
suṁdara sukhada sakala guna rāsī |e dou baṁdhu saṁbhu ura bāsī ||
sudhā samudra samīpa bihāī |mṛgajalu nirakhi marahu kata dhāī ||
karahu jāi jā kahũ joī bhāvā |hama tau āju janama phalu pāvā ||
asa kahi bhale bhūpa anurāge |rūpa anūpa bilokana lāge ||
dekhahiṁ sura nabha caṛhe bimānā |baraṣahiṁ sumana karahiṁ kala gānā ||
வீணாகப் பேசித் தவறாக மரணமடைய வேண்டாம். மனத்தால் உண்டாக்கிய மோதகங்களால் யாருடைய பசி நீங்கியது? எம்முடைய இம்மிகவும் புனிதமான அறிவுரையைக் கேளுங்கள். சீதையை உலகின் தாயாக உள்ளத்தில் அறிந்து கொள்ளுங்கள். ரகுபதியை உலகின் தந்தையாகக் கருதி, அவருடைய அழகை நோக்கி உங்கள் கண்களை நிரப்புங்கள். இவ்விரு சகோதரர்களும் அழகுடையவர்கள், இன்பம் தருபவர்கள், எல்லாக் குணங்களுக்கும் இருப்பிடமானவர்கள், சம்புவின் இதயத்தில் வாசம் செய்பவர்கள். அருகில் இருக்கும் அமிர்த சமுத்திரத்தை விட்டுவிட்டு, தூரத்தில் தெரியும் மாயையை நோக்கி ஏன் மரணத்தை நோக்கி ஓடுகிறீர்கள்? உங்களுக்குப் பிடித்ததைச் செய்யச் செல்லுங்கள். நாங்கள் இன்று பிறவியின் பயனை அடைந்தோம். இவ்வாறு கூறி, நல்ல அரசர்கள் அன்பில் ஆழ்ந்து, அளவற்ற அழகைக் கவனிக்கத் தொடங்கினர். தேவர்கள் வானில் விமானங்களில் ஏறிப் பார்த்தனர், மலர்களைப் பொழிந்தனர், இனிய பாடல்களைப் பாடினர்.
தோஹா 246
जानि सुअवसरु सीय तब पठई जनक बोलाई।चतुर सखीं सुंदर सकल सादर चलीं लवाईं।।246।।
jāni suavasaru sīya taba paṭhaī janaka bolāī |catura sakhīṁ suṁdara sakala sādara calīṁ lavāīṁ ||246||
அந்த நல்ல தருணத்தை அறிந்து ஜனகர் சீதையை அழைத்து வரச் சொல்ல, அவளுடைய அறிவாய்ந்த அழகிய தோழியர் அனைவரும் மரியாதையுடன் அவளை அழைத்துக்கொண்டு சென்றனர்.
சௌபாய் 247.1-4
सिय सोभा नहिं जाइ बखानी।जगदंबिका रूप गुन खानी।।
उपमा सकल मोहि लघु लागीं।प्राकृत नारि अंग अनुरागीं।।
सिय बरनिअ तेइ उपमा देई।कुकबि कहाइ अजसु को लेई।।
जौ पटतरिअ तीय सम सीया।जग असि जुबति कहाँ कमनीया।।
गिरा मुखर तन अरध भवानी।रति अति दुखित अतनु पति जानी।।
बिष बारुनी बंधु प्रिय जेही।कहिअ रमासम किमि बैदेही।।
जौ छबि सुधा पयोनिधि होई।परम रूपमय कच्छप सोई।।
सोभा रजु मंदरु सिंगारू।मथै पानि पंकज निज मारू।।
siya sobhā nahiṁ jāi bakhānī |jagadaṁbikā rūpa guna khānī ||
upamā sakala mohi laghu lāgīṁ |prākṛta nāri aṁga anurāgīṁ ||
siya barania tei upamā deī |kukabi kahāi ajasu ko leī ||
jau paṭataria tīya sama sīyā |jaga asi jubati kahā̃ kamanīyā ||
girā mukhara tana aradha bhavānī |rati ati dukhita atanu pati jānī ||
biṣa bārunī baṁdhu priya jehī |kahia ramāsama kimi baidehī ||
jau chabi sudhā payonidhi hoī |parama rūpamaya kacchapa soī ||
sobhā raju maṁdaru siṁgārū |mathai pāni paṁkaja nija mārū ||
சீதையின் சோபையை விவரிக்க இயலாது. அவள் ஜகதம்பிகா, அழகும் குணமும் நிறைந்த களஞ்சியம். எல்லா உவமைகளும் எனக்குச் சிறியதாய்த் தோன்றுகின்றன, ஏனெனில் அவை சாதாரண பெண்களின் உடல்களைச் சார்ந்தவை, உலகப் பற்றில் ஆசையுடையவை. இவ்வுவமைகளைக் கொடுத்து சீதையை வர்ணித்தால், கெட்ட கவி என்று அழைக்கப்பட்டு அவமானத்தை ஏற்பவன் யார்? சீதைக்கு சமமான ஒரு பெண்ணுடன் ஒப்பிட்டால், உலகில் அவ்வளவு அழகிய இளம் பெண் எங்கே உள்ளாள்? சரஸ்வதி பேச்சுக்காரி, பவானிக்கு பாதி உடலே உள்ளது, ரதி தன் கணவன் உருவமற்றவன் என அறிந்து மிகவும் துயரமுற்றவள். விஷமும் வாருணீமும் அன்பு சகோதரர்களாய் உள்ள லக்ஷ்மி - வைதேஹி அவளுக்கு சமம் என்று எப்படிச் சொல்ல முடியும்? அழகே அமிர்த சமுத்திரமாய் இருந்தாலும், அந்த உயர்ந்த அழகு வடிவான ஆமையாக இருந்தாலும், ஒளி கடையும் கயிறாகவும், மந்தார மலை அலங்காரமாகவும் இருந்து, மன்மதன் தன் தாமரைக் கையால் கடைந்தாலும்,
தோஹா 247
एहि बिधि उपजै लच्छि जब सुंदरता सुख मूल।तदपि सकोच समेत कबि कहहिं सीय समतूल।।247।।
ehi bidhi upajai lacchi jaba suṁdaratā sukha mūla |tadapi sakoca sameta kabi kahahiṁ sīya samatūla ||247||
இவ்வாறு அழகும் இன்பமும் வேராகிய லக்ஷ்மி தோன்றிய போது, அப்போதும் கூடக் கவிஞர்கள் அவளை சீதைக்கு சமம் என்று கூறும்போது தயக்கத்துடன் கூறுவர்.
சௌபாய் 248.1-4
चलिं संग लै सखीं सयानी।गावत गीत मनोहर बानी।।
सोह नवल तनु सुंदर सारी।जगत जननि अतुलित छबि भारी।।
भूषन सकल सुदेस सुहाए।अंग अंग रचि सखिन्ह बनाए।।
रंगभूमि जब सिय पगु धारी।देखि रूप मोहे नर नारी।।
हरषि सुरन्ह दुंदुभीं बजाई।बरषि प्रसून अपछरा गाई।।
पानि सरोज सोह जयमाला।अवचट चितए सकल भुआला।।
सीय चकित चित रामहि चाहा।भए मोहबस सब नरनाहा।।
मुनि समीप देखे दोउ भाई।लगे ललकि लोचन निधि पाई।।
caliṁ saṁga lai sakhīṁ sayānī |gāvata gīta manohara bānī ||
soha navala tanu suṁdara sārī |jagata janani atulita chabi bhārī ||
bhūṣana sakala sudesa suhāe |aṁga aṁga raci sakhinha banāe ||
raṁgabhūmi jaba siya pagu dhārī |dekhi rūpa mohe nara nārī ||
haraṣi suranha duṁdubhīṁ bajāī |baraṣi prasūna apacharā gāī ||
pāni saroja soha jayamālā |avacaṭa citae sakala bhuālā ||
sīya cakita cita rāmahi cāhā |bhae mohabasa saba naranāhā ||
muni samīpa dekhe dou bhāī |lage lalaki locana nidhi pāī ||
அவள் தன் புத்திமதியான தோழியருடன் சென்றாள், அவர்கள் இனிமையான கவர்ச்சிகரமான குரலில் பாடல்களைப் பாடினர். அவளின் இளமையான உருவம் அழகிய சாரியில் மிளிர்ந்தது; உலகத்தாயான அவள், ஒப்பற்ற மிகையான அழகினை உடையவள். அவளின் எல்லா ஆபரணங்களும் அழகாகவும் பொருத்தமாகவும் இருந்தன, அவளின் தோழியர் ஒவ்வொரு உறுப்பிலும் அவற்றை அணிவித்து அலங்கரித்திருந்தனர். சீதை ரங்கபூமியில் தன் பாதத்தை வைத்தபோது, அவளின் அழகைக் கண்ட ஆண்களும் பெண்களும் மயங்கினர். தேவர்கள் மகிழ்ந்து தங்கள் முரசுகளை முழங்கினர்; தேவகன்னியர்கள் மலர்களைப் பொழிந்து பாடினர். அவளின் தாமரைக் கையில் ஜெயமாலை மிளிர்ந்தது, எல்லா அரசர்களும் திடீர் ஆவலுடன் அவளைப் பார்த்தனர். சீதை கலக்கமுற்ற மனத்துடன் ராமனைத் தேடினாள், எல்லா அரசர்களும் மயக்கத்தின் வசப்பட்டனர். முனிவர் அருகே இரு சகோதரர்களைக் கண்டாள், அவளின் கண்கள் ஒரு நிதியைக் கண்டதுபோல ஆவலுடன் அவர்களைத் தழுவின.
தோஹா 248
गुरजन लाज समाजु बड़ देखि सीय सकुचानि।लागि बिलोकन सखिन्ह तन रघुबीरहि उर आनि।।248।।
gurajana lāja samāju baṛa dekhi sīya sakucāni |lāgi bilokana sakhinha tana raghubīrahi ura āni ||248||
மூத்தோர், நாணம், பெரிய சபை ஆகியவற்றைக் கண்டு சீதை வெட்கமடைந்தாள். இரகுவீரனைத் தன் இதயத்தில் இருத்தி தன் தோழியரைப் பார்க்கலானாள்.
சௌபாய் 249.1-4
राम रूपु अरु सिय छबि देखें।नर नारिन्ह परिहरीं निमेषें।।
सोचहिं सकल कहत सकुचाहीं।बिधि सन बिनय करहिं मन माहीं।।
हरु बिधि बेगि जनक जड़ताई।मति हमारि असि देहि सुहाई।।
बिनु बिचार पनु तजि नरनाहु।सीय राम कर करै बिबाहू।।
जग भल कहहि भाव सब काहू।हठ कीन्हे अंतहुँ उर दाहू।।
एहिं लालसाँ मगन सब लोगू।बरु साँवरो जानकी जोगू।।
तब बंदीजन जनक बौलाए।बिरिदावली कहत चलि आए।।
कह नृप जाइ कहहु पन मोरा।चले भाट हियँ हरषु न थोरा।।
rāma rūpu aru siya chabi dekheṁ |nara nārinha pariharīṁ nimeṣeṁ ||
socahiṁ sakala kahata sakucāhīṁ |bidhi sana binaya karahiṁ mana māhīṁ ||
haru bidhi begi janaka jaṛatāī |mati hamāri asi dehi suhāī ||
binu bicāra panu taji naranāhu |sīya rāma kara karai bibāhū ||
jaga bhala kahahi bhāva saba kāhū |haṭha kīnhe aṁtahũ ura dāhū ||
ehiṁ lālasā̃ magana saba logū |baru sā̃varo jānakī jogū ||
taba baṁdījana janaka baulāe |biridāvalī kahata cali āe ||
kaha nṛpa jāi kahahu pana morā |cale bhāṭa hiyã haraṣu na thorā ||
ராமரின் அழகினையும் சீதையின் அழகியையும் கண்டு, ஆண்களும் பெண்களும் கண் சிமிட்டுவதையே மறந்தனர். அனைவரும் கவலையுற்றனர், ஆனால் பேச வெட்கப்பட்டனர்; தங்கள் மனத்தில் பிரம்மாவை வேண்டினர். "பிரம்மா, விரைவில் ஜனகரின் பிடிவாதத்தை நீக்கு, எமக்கு உள்ள அதே நல்ல அறிவை அவருக்குத் தருவாயாக." "மன்னன் மேலும் சிந்திக்காமல் தன் உறுதிப்பாட்டைக் கைவிட்டு, சீதையை ராமருக்கு மணமுடிக்கட்டும்." "உலகம் அதை நல்லது எனக் கூறும், அனைவருக்கும் மகிழ்வளிக்கும்; ஆனால் பிடிவாதம் இறுதியில் உள்ளத்தைச் சுடும்." அனைத்து மக்களும் ஒரே ஆசையில் ஆழ்ந்தனர்: கருநிறத்தவனே ஜானகிக்குத் தக்க மணமகன். அப்போது ஜனகர் பாடகர்களை அழைத்தார், அவர்கள் அவரது குலத்தின் புகழைப் பாடி முன்வந்தனர். மன்னன் கூறினான், "சென்று என் உறுதிப்பாட்டை அறிவியுங்கள்." பாடகர்கள் உள்ளத்தில் பெருமகிழ்ச்சியுடன் புறப்பட்டனர்.
தோஹா 249
बोले बंदी बचन बर सुनहु सकल महिपाल।पन बिदेह कर कहहिं हम भुजा उठाइ बिसाल।।249।।
bole baṁdī bacana bara sunahu sakala mahipāla |pana bideha kara kahahiṁ hama bhujā uṭhāi bisāla ||249||
பாடகர்கள் சிறப்பான சொற்களைக் கூறினர்: "கேளுங்கள், எல்லா மன்னர்களே. விதேக மன்னனின் சபதத்தை நாங்கள் எமது பெரிய தோள்களை உயர்த்திக் கூறுகிறோம்."
Inside Prakarana 25
Compositional abstract
In this Bālakāṇḍa segment (Doha 240–249), Tulasīdāsa orchestrates a rāsa of adbhuta and śṛṅgāra that is immediately transfigured into bhakti-rasa. The arena is outwardly a royal spectacle, yet inwardly it is a laboratory of bhāvanā: ‘जिन्ह कें रही भावना जैसी, प्रभु मूरति तिन्ह देखी तैसी’ becomes the theological hinge. Kings see threat or contest; yoginīs see tattva; bhaktas see iṣṭa-deva; women see incomparable beauty; Janaka sees fulfillment of dharma. This plurality is not relativism but a pedagogy—each jīva ascends by refining perception from guṇa-based reaction to prema-based recognition. Nirguṇa–saguṇa synthesis is embedded: the same Rāma is ‘परम तत्वमय’ to yogins and ‘नरभूषन’ to citizens. The meter’s chaupai-doha pulse stabilizes emotional surges into contemplation, making the passage liturgically recitable and spiritually incremental—true Sopāna movement from seeing to surrender.
The dialogue
- तुलसीदास (Kavi-narrator voice within the Manas’ layered discourse)सत्संगी पाठक/श्रोता (the devotee-community as implicit listener; locally also ‘पुरबासी’ as narrative listener) · नान्दी-घाट/कथाप्रवाह (Within the Manas’ four-saṃvāda architecture, this episode functions as the ‘darśana-ghāṭa’ moment of the Yājñavalkya–Bharadvāja stream: the text foregrounds how दृष्टि (seeing) becomes साधन (sādhana).
Frequently Asked Questions
Traditional satsang teaching: recitation of the Sītā-svayaṃvara darśana portion grants ‘दृष्टि-शुद्धि’—the refinement of perception so the mind turns from rivalry and anxiety to prema and surrender. It is also said to bestow saumangalya (auspiciousness) and steadiness of heart, because the doha-landings repeatedly settle the listener into dharma-bhāva.
Commonly used in many Manas-parāyaṇa traditions for marriage/auspicious contexts: “सीता राम, सीता राम, सीता राम” as a nāma-samput; and in some recitation lineages, the refrain “जय जय सीता राम” between doha units to preserve laya while keeping the mind anchored to nāma.
Ask anything about Prakarana 25 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
