Ramayana Bala Kanda Sarga 62
Bala KandaSarga 6228 Verses

Sarga 62

शुनश्शेफरक्षा–विश्वामित्रशापः (Sunassepha’s Rescue and Visvamitra’s Curse)

बालकाण्ड

இந்த ஸர்கத்தில் புஷ்கரத் தீர்த்தத்தின் யாகப் பரப்பில் அரசன் அம்பரீஷனின் யாகச் சிக்கல் அமைக்கப்படுகிறது. சுனஶ்ஶேபனை உடன் அழைத்துச் சென்ற அரசன் மதிய வேளையில் தங்குகிறான். துயருற்ற அந்தச் சிறுவன், தன் தாய்மாமன் விஶ்வாமித்ரரை மற்ற ரிஷிகளுடன் தவம் புரிந்து கொண்டிருப்பதைக் கண்டு, தர்மவாக்குகளால் சரணம் வேண்டுகிறான்—ரிஷி அனைவருக்கும் காவலன்; யாகம் அதர்மத்தால் நிறைவேறக் கூடாது என. விஶ்வாமித்ரர் அவனை ஆறுதல் கூறி, அக்னி திருப்தியும் யாகத்தின் தூய்மையும் காக்கத் தம் புதல்வர்கள் தாமே பலியிடப் பதிலாக முன்வர வேண்டும் என்று உரைக்கிறார். புதல்வர்கள் தம்மை முன்னிறுத்தி, இதை அருவருப்பான அநீதியாகக் கருதி மறுக்கின்றனர். அப்போது கோபித்த விஶ்வாமித்ரர் அவர்களைச் சபிக்கிறார்—ஆயிரம் ஆண்டுகள் நாய்மாம்சம் உண்ணும் தாழ்ந்தவர்களாய், வீழ்ந்த குலங்களைப் போல வாழ்வீர்கள் என்று. பின்னர் சுனஶ்ஶேபனுக்கு இரண்டு தெய்வீக கீதைகள்/மந்திரங்களை உபதேசிக்கிறார்—முதலில் அக்னியை அழைக்க, பின்னர் இந்திரன் மற்றும் உபேந்திரனை வேண்ட. சுனஶ்ஶேபன் யாகமண்டபத்திற்குத் திரும்பி, வைஷ்ணவ யூபத்தில் புனிதக் கயிறுகளால் கட்டப்பட்டு, சிவப்பு அலங்காரங்களால் அலங்கரிக்கப்படுகிறான். அவன் பாடிய ஸ்தோத்திரங்களால் இந்திரன் மகிழ்ந்து நீண்ட ஆயுளை அளிக்கிறான்; அம்பரீஷன் யாகத்தை நிறைவு செய்து பலமடங்கு பலன்களைப் பெறுகிறான். இறுதியில் விஶ்வாமித்ரர் புஷ்கரத்தில் நீண்ட தவத்தை மீண்டும் தொடங்கி, யாகத் தொடர்ச்சி, சரணாகதரட்சணத் தர்மம், தவசியின் கோபத்தின் அபாயகர எல்லை ஆகியவற்றை வெளிப்படுத்துகிறார்।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 1.62

Shlokas

Verse 1

शुनश्शेफं नरश्रेष्ठ गृहीत्वा तु महायशा:।व्यश्राम्यत् पुष्करे राजा मध्याह्ने रघुनन्दन।।।।

மனிதரில் முதல்வனே, ரகுநந்தனே! புகழ்மிக்க அரசன் சுனஃசேபனை உடன் அழைத்து, நண்பகலில் புஷ்கரத்தில் தங்கித் தளர்வுற்றான்.

Verse 2

तस्य विश्रममाणस्य शुनश्शेफो महायशा:।पुष्करक्षेत्रमागम्य विश्वामित्रं ददर्श ह।।।।तप्यन्तमृषिभिस्सार्धं मातुलं परमातुर:।

அவன் ஓய்வெடுத்துக் கொண்டிருந்த வேளையில், பெரும் புகழுடைய சுனஃசேபன் மிகுந்த துயரத்துடன் புஷ்கரத் திருத்தலத்துக்கு வந்து, பிற ரிஷிகளுடன் சேர்ந்து தவம் புரிந்த தன் மாமனான விஸ்வாமித்ரரை கண்டான்।

Verse 3

विवर्णवदनो दीनस्तृष्णया च श्रमेण च।।।।पपाताङ्के मुनेराशु वाक्यं चेदमुवाच ह।

முகம் வாடி நிறமழிந்தவனாய், தாகமும் களைப்பும் காரணமாக துன்புற்று, அவன் விரைவில் முனிவின் மடியில் விழுந்து இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னான்।

Verse 4

न मेऽस्ति माता न पिता ज्ञातयो बान्धवा: कुत:।।।।त्रातुमर्हसि मां सौम्य धर्मेण मुनिपुङ्गव।

எனக்கு தாயும் இல்லை, தந்தையும் இல்லை; அப்படியிருக்க உறவினரும் நண்பரும் எங்கே? ஹே சௌம்யனே, ஹே முனிவரிற் சிறந்தவனே, தர்மப்படி என்னைக் காக்கத் தகுதியானவர் நீரே.

Verse 5

त्राता त्वं हि मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हि भावन:।।।।राजा च कृतकार्यस्स्यादहं दीर्घायुरव्यय:।स्वर्गलोकमुपाश्नीयां तपस्तप्त्वाह्यनुत्तमम्।।।।

ஹே முனிவரிற் சிறந்தவனே, நீரே உண்மையான காப்பாளர்; நீரே அனைவரின் நலத்தையும் வளர்ப்பவர். அரசனின் நோக்கம் நிறைவேறுக; எனக்கு நீண்ட, அழியாத ஆயுள் கிடைக்க; மேலும் ஒப்பற்ற தவம் செய்து நான் ஸ்வர்கலோகத்தை அனுபவிக்கட்டும்.

Verse 6

त्राता त्वं हि मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हि भावन:।।1.62.5।।राजा च कृतकार्यस्स्यादहं दीर्घायुरव्यय:।स्वर्गलोकमुपाश्नीयां तपस्तप्त्वाह्यनुत्तमम्।।1.62.6।।

ஹே முனிவரிற் சிறந்தவனே, நீரே உண்மையான காப்பாளர்; நீரே அனைவரின் நலத்தையும் வளர்ப்பவர். அரசனின் நோக்கம் நிறைவேறுக; எனக்கு நீண்ட, அழியாத ஆயுள் கிடைக்க; மேலும் ஒப்பற்ற தவம் செய்து நான் ஸ்வர்கலோகத்தை அனுபவிக்கட்டும்.

Verse 7

त्वं मे नाथो ह्यनाथस्य भव भव्येन चेतसा।पितेव पुत्रं धर्मात्मं स्त्रातुमर्हसि किल्बिषात्।।।।

நான் ஆதரவற்றவன்; மங்களமும் கருணையும் நிறைந்த மனத்துடன் நீரே எனக்கு நாதனாக இருங்கள். ஹே தர்மாத்மா, தந்தை மகனை காப்பதுபோல், என்னை பாவமும் பேராபத்தும் இருந்து மீட்கத் தகுதியானவர் நீரே.

Verse 8

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महातपा:।सान्त्वयित्वा बहुविधं पुत्रानिदमुवाच ह।।।।

அவன் சொற்களைக் கேட்ட மகாதபஸ்வி விஸ்வாமித்ரர் அவனைப் பலவிதமாக ஆறுதல் கூறி, பின்னர் தம் புதல்வர்களிடம் இவ்வாறு உரைத்தார்.

Verse 9

यत्कृते पितर: पुत्रान् जनयन्ति शुभार्थिन:।परलोकहितार्थाय तस्य कालोऽयमागत:।।1.62.9।।

பெற்றோர் நல்வாழ்வை நாடி மக்களைப் பெறுவது—பரலோக நலனுக்காகவே; அந்தக் காரியத்திற்கான காலம் இப்போது வந்தடைந்தது.

Verse 10

अयं मुनिसुतो बालो मत्तश्शरणमिच्छति।अस्य जीवितमात्रेण प्रियं कुरुत पुत्रका:।।।।

இந்த முனிவரின் மகனான சிறுவன் என்னிடம் சரணடைதலை நாடுகிறான். மக்களே, உங்கள் உயிரையே அர்ப்பணித்து அவன் விருப்பத்தை நிறைவேற்றுங்கள்—அவனுக்கு இன்பம் அளியுங்கள்.

Verse 11

सर्वे सुकृतकर्माणस्सर्वे धर्मपरायणा: ।पशुभूता नरेन्द्रस्य तृप्तिमग्ने: प्रयच्छत ।।।।

நீங்கள் அனைவரும் புண்ணியக் கர்மம் செய்பவர்கள்; அனைவரும் தர்மத்தில் பராயணர்கள். நரேந்திரனின் யாகப் பசுக்களாகி அக்னிதேவனுக்கு திருப்தியை அளியுங்கள்॥

Verse 12

नाथवांश्च शुनश्शेफो यज्ञश्चाविघ्नितो भवेत्।देवतास्तर्पिताश्चस्युर्मम चापि कृतं वच:।।।।

அப்போது சுனஃஷேபனுக்கு காவலன் கிடைப்பான்; யாகமும் தடையின்றி நடைபெறும். தேவர்கள் திருப்தியடைவார்கள்; என் வாக்கும் நிறைவேறும்॥

Verse 13

मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा मधुच्छन्दादय स्सुता:।साभिमानं नरश्रेष्ठ सलीलमिदमब्रुवन्।।।।

முனியின் சொற்களை கேட்ட மது்ச்சந்தன் முதலிய அவரது புதல்வர்கள்—ஓ நரசிறந்தவனே—அகந்தையுடன், அலட்சியமான எளிமையோடு இவ்வாறு கூறினர்॥

Verse 14

कथमात्मसुतान् हित्वा त्रायसेऽन्यसुतं विभो।अकार्यमिव पश्याम श्श्वमांस इव भोजने।।।।

ஓ விபோ! தம் புதல்வர்களை விட்டுவிட்டு பிறருடைய புதல்வனை நீங்கள் எவ்வாறு காப்பாற்றுகிறீர்? இது எங்களுக்கு அகரியமாகத் தோன்றுகிறது—உணவில் நாய்மாமிசம் உண்ணுவது போல॥

Verse 15

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां मुनिपुङ्गव:।क्रोधसंरक्तनयनो व्याहर्तुमुपचक्रमे।।।।

புதல்வர்களின் அந்தச் சொற்களை கேட்ட மునிபுங்கவர்—கோபத்தால் சிவந்த கண்களுடன்—பதில் சொல்லத் தொடங்கினார்॥

Verse 16

निस्साध्वसमिदं प्रोक्तं धर्मादपि विगर्हितम्।अतिक्रम्य तु मद्वाक्यं दारुणं रोमहर्षणम्।।।।

இது வெட்கமின்றி கூறப்பட்டதும், தர்மத்தினாலும் நிந்திக்கத்தக்கதுமாகும். என் ஆணையை மீறி நீ கொடுமையும் ரோமஞ்சமூட்டும் கடுமையான சொற்களை உரைத்தாய்।

Verse 17

श्वमांसभोजिनस्सर्वे वासिष्ठा इव जातिषु।पूर्णं वर्षसहस्रं तु पृथिव्यामनुवत्स्यथ।।।।

நீங்கள் அனைவரும் நாய்மாமிசம் உண்ணுவோராகி, அந்தக் குலங்களில் வாசிஷ்டர்களைப் போல, பூமியில் முழு ஆயிரம் ஆண்டுகள் வாழ்வீர்கள்।

Verse 18

कृत्वा शापसमायुक्तान् पुत्रान् मुनिवरस्तथा।शुनश्शेफमुवाचार्तं कृत्वा रक्षां निरामयम्।।।।

இவ்வாறு தம் புதல்வர்களை சாபத்தால் கட்டுப்படுத்திய மुनிவரர், துயருற்ற சுனஃசேபனை நோக்கி உரைத்து, அவனுக்கு காவலும் துன்பநிவாரணமும் அருளினார்।

Verse 19

पवित्रपाशैरासक्तो रक्तमाल्यानुलेपन:।वैष्णवं यूपमासाद्य वाग्भिरग्निमुदाहर ।।।।

புனிதக் கயிறுகளால் கட்டப்பட்டு, செந்நிற மாலையும் செந்நிற அணிவகையும் பூண்டு, வைஷ்ணவ யூபத்தினை அணுகி, இவ்வாய்மொழித் துதிகளால் அக்னியை ஆவாஹனம் செய்।

Verse 20

इमे तु गाथे द्वे दिव्ये गायेथा मुनिपुत्रक।अम्बरीषस्य यज्ञेऽस्मिंस्तत स्सिद्धिमवाप्स्यसि।।।।

முனிவின் புதல்வனே! அம்பரீஷனின் இவ்வேள்வியில் இவ்விரு தெய்வீக கீதங்களைப் பாடு; அப்பொழுது நீ நிச்சயமாகச் சித்தியும் வெற்றியும் அடைவாய்।

Verse 21

शुनश्शेफो गृहीत्वा ते द्वे गाथे सुसमाहित:।त्वरया राजसिंहं तमम्बरीषमुवाच ह।।।।

சுனஃசேபன் அந்த இரு கீதங்களையும் உறுதியாக மனத்தில் பற்றிக் கொண்டு, ஒருமனத்துடன் விரைந்து அரசசிங்கமான அம்பரீஷனை அணுகி அவரிடம் கூறினான்।

Verse 22

राजसिंह महासत्त्व शीघ्रं गच्छावहे सद:।निर्वर्तयस्व राजेन्द्र दीक्षां च समुपाविश।।।।

அரசசிங்கனே, மகாசத்துவனே! விரைவாக யாகசபைக்குச் செல்வோம். அரசேந்திரனே! தீட்சை ஏற்று யாகத்தை நிறைவு பெறச் செய்।

Verse 23

तद्वाक्यमृषिपुत्रस्य श्रुत्वा हर्षसमुत्सुक: ।जगाम नृपति श्शीघ्रं यज्ञवाटमतन्द्रित:।।।।

முனிப்புதல்வனின் அந்தச் சொற்களை கேட்ட அரசன் ஆனந்தத்தில் ஆவலுற்று, தாமதமின்றி விரைந்து யாகவாடிக்குச் சென்றான்।

Verse 24

सदस्यानुमते राजा पवित्रकृतलक्षणम्।पशुं रक्ताम्बरं कृत्वा यूपे तं समबन्धयत्।।।।

சபையோரின் அனுமதியுடன் அரசன் அவனைப் புனித குச்சக் குறிகளால் குறியிட்டு, செந்நிற ஆடை அணிவித்து, யாகப் பலியாக யூபத் தூணில் கட்டினான்।

Verse 25

सबद्धो वाग्भिरग्य्राभिरभितुष्टाव वै सुरौ।इन्द्रमिन्द्रानुजं चैव यथावन्मुनिपुत्रक:।।।।

கட்டுப்பட்ட நிலையிலும் அந்த முனிவின் மகன் சிறந்த சொற்களால் முறையாக இரு தேவர்களையும்—இந்திரனையும் இந்திரானுஜனான உபேந்திரனையும்—மகிழ்வுறப் புகழ்ந்து பாடினான்।

Verse 26

तत: प्रीत स्सहस्राक्षो रहस्यस्तुतितर्पित:।दीर्घमायुस्तदा प्रादाच्छुनश्शेफाय राघव ।।।।

பின்னர் மறைமுக ஸ்துதியால் திருப்தியடைந்த ஆயிரக்கண் இந்திரன் மகிழ்ந்து, ஓ ராகவா, அந்நேரம் சுனஃசேபனுக்கு நீண்ட ஆயுளை அருளினான்।

Verse 27

स च राजा नरश्रेष्ठ यज्ञस्य च समाप्तवान्।फलं बहुगुणं राम सहस्राक्षप्रसादजम्।।।।

அந்த அரசன், ஓ மனிதர்களில் சிறந்த ராமா, யாகத்தை நிறைவு செய்து, ஆயிரக்கண் இந்திரனின் அருளால் பிறந்த பலமடங்கு பலனைப் பெற்றான்।

Verse 28

विश्वामित्रो ऽपि धर्मात्मा भूयस्तेपे महातपा:।पुष्करेषु नरश्रेष्ठ दशवर्षशतानि च।।।।

தர்மாத்மாவும் மகாதபஸ்வியுமான விஸ்வாமித்ரரும், ஓ மனிதர்களில் சிறந்தவரே, மீண்டும் புஷ்கரத்தில் பத்து நூறு ஆண்டுகள் தவம் செய்தார்।

Inside Sarga 62

Voices in this sarga

  • Visvamitra
  • Visvamitra’s sons (Madhuchanda and others)

Frequently Asked Questions

The chapter presents a dharma-sankat around sacrificial substitution: Viśvāmitra urges his sons to become the yajña’s victims to protect Śunaśśepha and preserve Ambarīṣa’s rite, raising tensions between filial duty, self-preservation, and ritual obligation.

The sarga contrasts compassionate guardianship with prideful refusal, showing how dharma is negotiated through speech, protection, and responsibility; it also underscores that mantra and right praise can transform a seemingly fatal ritual situation into life and auspicious completion.

Puṣkara-kṣetra is foregrounded as a sacred ritual landscape where kings pause, sages perform tapas, and yajñas are stabilized; the Vaiṣṇava yūpa, sadas, and yajñavāṭa function as key cultural markers of Vedic sacrificial practice.

Ask anything about Sarga 62 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App