Ramayana Bala Kanda Sarga 45
Bala KandaSarga 4544 Verses

Sarga 45

विशालानगरीप्रवेशः · Entry toward Viśālā and the Indra-Kṣīrodamathana Legend

बालकाण्ड

ஸர்க 45-இல் விஶ்வாமித்ரர் முன்பு உரைத்த புண்ணியக் கதையை (சிறப்பாக கங்காவதரணம்) கேட்டு ராமன் வியப்புற்று, இரவு முழுதும் அதையே மனனம் செய்கிறான். விடியற்காலையில் பணிவுடன் முனிவரை அணுகி, தியானத்தில் ஆழ்ந்ததால் இரவு ஒரு கணம் போலக் கடந்தது எனக் கூறுகிறான். பின்னர் அனைவரும் புண்ணிய ரிஷிகளுடன் தொடர்புடைய படகில் திரிபதகா கங்கையைத் தாண்டி வடகரை அடைந்து, தவசிகளைக் கௌரவித்து, விண்ணுலகமெனத் திகழும் விசாலா நகரை காண்கிறார்கள். ராமன் கைகூப்பி விசாலாவின் அரசவம்சமும் தோற்றக் காரணமும் கேட்க, விஶ்வாமித்ரர் சக்ரன் (இந்திரன்) மையமான பழங்கதையைத் தொடங்குகிறார். தேவர்கள்-அசுரர்கள் அமிர்தம் பெறக் க்ஷீரசாகர மத்தனத்தை முடிவு செய்து, மந்தரமலை மத்தனத் தண்டாகவும் வாசுகி நாகன் கயிறாகவும் ஆனான். மத்தனத்தில் முதலில் ஹாலாஹல விஷம் எழ, தேவர்கள் ருத்ரன்/சங்கரனைச் சரணடைந்தனர்; ஹரியின் ஆலோசனையால் சிவன் விஷத்தை ஏற்றுக் கொண்டார்; விஷ்ணு கூர்ம அவதாரமாக மந்தரத்துக்கு ஆதாரமாயிருந்தார். பின்னர் தன்வந்தரி, அப்சரஸ்கள், வாருணி, உச்சைஃஸ்ரவா, கௌஸ்துப மணி, இறுதியில் அமிர்தம் வெளிப்பட்டது. அமிர்தத்தைச் சுற்றி தேவர்-அசுரப் போராட்டம் எழ, விஷ்ணு மோகினி ரூபத் தந்திரத்தால் தேவர்களுக்கு அமிர்தம் கிடைக்கச் செய்து, இந்திரனின் ஆட்சி உறுதியாகியது. இவ்வாறு கங்கைத் துறைப் பயணமும் விசாலாப்ரவேசமும் புராண வரலாற்றுடன் இணைந்து, கேள்வி-பதில் முறையில் உபதேசமாக அமைக்கப்படுகிறது.

Recitation with translationValmiki Ramayana 1.45

Shlokas

Verse 1

विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघव स्सहलक्ष्मणः ।विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥१॥

விஸ்வாமித்திரரின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, இராமர் இலக்குவனருடன் மிகுந்த வியப்படைந்து, விஸ்வாமித்திரரிடம் பேசினார்.

Verse 2

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम् ॥२॥

ஹே பிரம்மனே! நீர் உரைத்தது மிகப் பேரதிசயம்—புனிதமான கங்கையின் அவதாரம், அதனால் கடலும் நிறைவடைந்தது।

Verse 3

तस्य सा शर्वरी सर्वा सह सौमित्रिणा तदा ।जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्रकथां शुभाम् ॥३॥

அப்போது ராமன் சௌமித்ரி (லக்ஷ்மணன்) உடன், விஸ்வாமித்ரரின் மங்களமான கதையை மனத்தில் தியானித்தபடி, முழு இரவையும் கழித்தான்.

Verse 4

ततः प्रभाते विमले विश्वामित्रं महामुनिम् ।उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दमः ॥४॥

பின்னர் தூய விடியற்காலையில், தினசரி அனுஷ்டானங்களை நிறைவு செய்த மகாமுனி விஸ்வாமித்ரரிடம், பகைவரை அடக்கும் ராகவன் உரையாடினான்.

Verse 5

गता भगवती रात्रिश्श्रोतव्यं परमं श्रुतम् ।क्षणभूतेव नौ रात्रि स्सम्वृत्तेयं महातपः ॥५॥इमां चिन्तयतस्सर्वां निखिलेन कथां तव ।

ஓ மகாதபஸ்வியே! இந்தப் புனித இரவு கடந்துவிட்டது; கேட்கத் தகுந்த பரமச் சிறப்புடைய இந்த உயர்ந்த வரலாற்றை நாங்கள் கேட்டோம். உமது முழுக் கதையையும் முழுமையாக மனத்தில் சிந்தித்தபடியே இருந்ததால், இந்த இரவு எங்களுக்கு ஒரு கணமே போலக் கழிந்தது.

Verses 6-7

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम् ॥६॥नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम् ।भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता ॥७॥

வாருங்கள்; நதிகளில் சிறந்ததும் புனிதமும் திரிபதகையுமான கங்கையை நாம் கடக்கலாம். புண்ணியகர்மம் உடைய ரிஷிகளுக்காக இந்நோக்கு சுகமாகக் கடக்கத் தயாராக உள்ளது; பகவனே, நீங்கள் இங்கு வந்தீர்கள் என்று அறிந்து அது விரைந்து வந்தது॥

Verse 8

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः ।सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घ स्सराघवः ॥८॥

மகாத்மா ராகவனின் அந்தச் சொற்களை கேட்டவுடன், விஸ்வாமித்ரர் ரிஷிகளின் கூட்டத்தோடும் ராகவனோடும் (ராம-லக்ஷ்மணருடன்) சேர்ந்து கடத்தலை ஏற்பாடு செய்தார்॥

Verse 9

उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं तदा ।गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशुः पुरीम् ॥९॥

வடகரையை அடைந்து, அப்போது அங்கு கூடியிருந்த ரிஷிகளைக் முறையாகப் பூஜித்து, கங்கைத் துறையில் தங்கிய அவர்கள் விசாலா நகரத்தை கண்டனர்॥

Verse 10

ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सह राघवः ।विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा ॥१०॥

அப்போது முனிவர்களில் சிறந்த விஸ்வாமித்ரர், ராகவனுடன் (ராமன்-லக்ஷ்மணன்) விரைந்து, இனியதும் தெய்வீகமும் வானுலகத்துக்கு ஒப்பானதும் ஆன விசாலா நகரை நோக்கிச் சென்றார்.

Verse 11

अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् ।पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम् ॥११॥

பின்னர் மிகுந்த ஞானமுடைய ராமன் கைகூப்பி, மகாமுனி விஸ்வாமித்ரரிடம் சிறந்த விசாலா நகரைப் பற்றி வினவினான்.

Verse 12

कतरो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने ।श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे ॥. ॥१२॥

“மகாமுனியே! இந்த விசாலாவில் எந்த அரசகுலம் ஆட்சி செய்கிறது? உமக்கு மங்களம் உண்டாகுக. அதை நான் கேட்க விரும்புகிறேன்; எனக்கு மிகுந்த ஆவல் உள்ளது.”

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गवः ।आख्यातुं तत्समारेभे विशालस्य पुरातनम् ॥१३॥

ராமனுடைய சொற்களைச் செவிமடுத்த முனிவர்களில் சிறந்தவர், விசாலையின் பழம்பெரும் வரலாற்றை உரைக்கத் தொடங்கினார்.

Verse 14

श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम् ।अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव ॥१४॥

“ராமா, சக்கிரன் (இந்திரன்) பற்றிய மங்களமான கதையை நான் உரைக்கிறேன்; கேள். ராகவா, இந்நாட்டில் நிகழ்ந்தவற்றையும் கேள்” என்று முனிவர் கூறினார்.

Verse 15

पूर्वं कृतयुगे राम दितेः पुत्रा महाबलाः ।अदितेश्च महाभाग वीर्यवन्तस्सुधार्मिकाः ॥१५॥

“முன்னொரு காலத்தில், பாக்கியவான் ராமா, க்ருதயுகத்தில் திதியின் புதல்வர்கள் மிகுந்த வலமுடையோர்; அதிதியின் புதல்வர்கள் பெருமைமிக்கோர், வீரமிக்கோர், தர்மத்தில் உறுதியானோர்.”

Verse 16

ततस्तेषां नरश्रेष्ठ बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।अमरा अजराश्चैव कथं स्याम निरामयाः ॥१६॥

“அப்போது, மனிதர்களில் சிறந்தவனே, அந்த மகாத்மாக்களின் உள்ளத்தில் ஒரு எண்ணம் எழுந்தது—‘எப்படி நாம் அமரர், முதுமையற்றவர், நோயற்றவர் ஆகலாம்?’”

Verse 17

तेषां चिन्तयतां राम बुद्धिरासीन्महात्मनाम् ।क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै ॥१७॥

“ராமா, அவர்கள் சிந்தித்துக் கொண்டிருக்கையில் அந்த மகாத்மாக்களுக்கு ஒரு எண்ணம் தோன்றியது—‘பாற்கடலைக் கடைந்து, அதிலிருந்து சாரமாகிய அமிர்தத்தை நிச்சயமாகப் பெறுவோம்.’”

Verse 18

ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम् ।मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजसः ॥१८॥

அப்போது மத்தனத்தை உறுதி செய்து, அளவற்ற வலிமையுடையோர் வாசுகியை கயிறாகவும், மந்தர மலையை மத்தனத் தண்டாகவும் செய்து கடலை மத்தனம் செய்யத் தொடங்கினர்।

Verse 19

अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च ।वमन्त्यति विषं तत्र ददंशुर्दशनैश्शिलाः ॥१९॥

பின்னர் ஆயிரம் ஆண்டுகள் கழிந்தபோது, கயிறாக இருந்த பாம்பின் தலைகள் அங்கே மிகக் கொடிய விஷத்தை உமிழத் தொடங்கி, தங்கள் பற்களால் மலையின் பாறைகளை கடிக்கத் தொடங்கின।

Verse 20

उत्पपाताग्निसङ्काशं हालाहलमहाविषम् ।तेन दग्धं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥२०॥

அப்போது தீயைப் போல எரியும் ‘ஹாலாஹல’ எனும் மகாவிஷம் வெளிப்பட்டது; அதனால் தேவர், அசுரர், மனிதர் உட்பட உலகமெங்கும் சுட்டெரிந்தது।

Verse 21

अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिनः ।जग्मुः पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवुः ॥२१॥

அப்போது சரணடைந்த தேவர்கள் மகாதேவன் சங்கரன்—ருத்ரன், பசுபதி—அருகே சென்று ‘காப்பாற்று, காப்பாற்று’ என்று போற்றி வேண்டினர்।

Verse 22

एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वरः प्रभुः ।प्रादुरासीत्ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरिः ॥२२॥

தேவர்கள் இவ்வாறு வேண்டியபோது, தேவர்களின் தேவேசுவரனான ஆண்டவன் அங்கேயே தோன்றினான்—சங்கு சக்கரம் தாங்கிய ஹரி.

Verses 23-24

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरिः ।दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ॥२३॥त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् ।अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो ॥२४॥

ஹரி புன்னகையுடன் திரிசூலதாரி ருத்ரனை நோக்கி கூறினார்—“தேவர்களில் சிறந்தவரே! நீ தேவர்களின் மூத்தவன்; மத்தனத்தில் முதலில் தோன்றுவது உனக்கே உரியது. இதை முதல்பூஜை எனக் கொண்டு, ஆண்டவனே, இந்த விஷத்தை ஏற்றுக் கொள்.”

Verse 25

इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत ।देवतानां भयं दृष्टवाश्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिणः ।हालाहलविषं घोरं स जग्राहामृतोपमम् ॥२५॥

இவ்வாறு கூறி தேவர்களில் சிறந்தவன் அங்கேயே மறைந்தான். தேவர்களின் அச்சத்தைப் பார்த்தும், சார்ங்கதாரியின் சொற்களை கேட்டும், சிவன் கொடிய ஹாலாஹல விஷத்தை அமுதுபோல் எண்ணி ஏற்றுக் கொண்டான்.

Verse 26

देवान्विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हरः ।ततो देवासुरास्सर्वे ममन्थू रघुनन्दन ॥२६॥

தேவர்களை விட்டு தேவேசுவரனான பகவான் ஹரன் (சிவன்) புறப்பட்டான். பின்னர், ரகுநந்தனனே, தேவரும் அசுரரும் அனைவரும் மீண்டும் மத்தனம் செய்தனர்.

Verse 27

प्रविवेशाथ पातालं मन्थानः पर्वतोऽनघ ।ततो देवास्सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम् ॥२७॥

அப்போது, குற்றமற்றவனே, மத்தனப் பர்வதம் பாதாளத்தில் புகுந்தது. பின்னர் தேவர்கள் கந்தர்வர்களுடன் சேர்ந்து மதுசூதனன் (விஷ்ணு)ைப் போற்றினர்.

Verse 28

त्वं गतिः सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम् ।पालयास्मान्महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि ॥२८॥

நீயே எல்லா உயிர்களுக்கும் உன்னதமான அடைக்கலமும் கதியும்; குறிப்பாக விண்ணுலக வாசிகளுக்கே. ஓ மகாபாஹு, எங்களைப் பாதுகாப்பாயாக; மந்தர மலைையைத் தூக்கி தாங்கத் தகுதியானவன் நீயே.

Verse 29

इति श्रुत्वा हृषीकेशः कामठं रूपमास्थितः ।पर्वतं पृष्ठतः कृत्वा शिश्ये तत्रोदधौ हरिः ॥२९॥

அவற்றைக் கேட்ட இంద్రியங்களின் அதிபதி ஹ்ருஷீகேசனான ஹரி ஆமை (கூர்ம) வடிவம் ஏற்று, மலையைத் தன் முதுகில் தாங்கி, அங்கே கடலில் படுத்திருந்தான்.

Verse 30

पर्वताग्रे तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशवः ।देवानां मध्यतः स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तमः ॥३०॥

பின்னர் உலகத்தின் ஆத்மாவான, புருஷோத்தமனான கேசவன் தேவர்களின் நடுவில் நின்று, மலையின் சிகரத்தைத் தன் கையால் பற்றிக் கொண்டு மத்தனம் செய்தான்.

Verse 31

अथ वर्षसहस्रेण सदण्डस्सकमण्डलुः ।पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चसः ॥३१॥

பின்னர் ஆயிரம் ஆண்டுகள் கடந்தபின், முதலில் தண்டமும் கமண்டலுவும் ஏந்திய தன்வந்தரி எனும் தேவன் வெளிப்பட்டான்; அவனுடன் ஒளிவீசும் அப்சரஸ்களும் தோன்றினார்கள்.

Verse 32

अप्सु निर्मथनादेव रसास्तस्माद्वरस्त्रियः ।उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन् ॥३२॥

மனிதர்களில் சிறந்தவனே! நீரின் மத்தனத்திலிருந்து ஒரு தெய்வீகச் சாரம் எழுந்தது. அந்தச் சாரத்திலிருந்து உயர்ந்த பெண்கள் தோன்றினர்; ஆகவே அவர்கள் ‘அப்ஸரஸ்கள்’ எனப் பெயர்பெற்றனர்.

Verse 33

षष्टिः कोट्योऽभवंस्तासाम् अप्सराणां सुवर्चसाम् ।असङ्ख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिकाः ॥३३॥

காகுத்ஸ்தனே! ஒளிமிக்க அப்ஸரஸ்கள் அறுபது கோடியாக வெளிப்பட்டனர்; அவர்களுடைய பணிப்பெண்கள் உண்மையிலேயே எண்ணற்றவர்கள்.

Verse 34

न तास्स्म परिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवाः ।अप्रतिग्रहणात्ताश्च सर्वास्साधारणास्स्मृताः ॥३४॥

தேவர்களிலும் தானவர்களிலும் யாரும் அவர்களை மனைவியாக ஏற்கவில்லை. ஏற்கப்படாமையால் அவர்கள் அனைவரும் ‘சாதாரணம்’—அனைவருக்கும் பொதுவானவர்கள்—என்று கருதப்பட்டனர்.

Verse 35

वरुणस्य ततः कन्या वारुणी रघुनन्दन ।उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम् ॥३५॥

அதன்பின், ரகுநந்தனே! வருணனின் மகள் வாருணி—மிகப் பாக்கியவதி—தோன்றி, தன்னைத் துணையாக ஏற்க ஒருவரைத் தேடி வந்தாள்.

Verse 36

दितेः पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम् ।अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम् ॥३६॥

ராமனே! திதியின் புதல்வர்கள் வருணனின் அந்த மகளை ஏற்கவில்லை; ஆனால் அதிதியின் புதல்வர்கள், வீரனே, குற்றமற்ற அவளை ஏற்றுக் கொண்டனர்.

Verse 37

असुरास्तेन दैतेयास्सुरास्तेनादितेस्सुताः ।हृष्टाः प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात्सुराः ॥३७॥

அதனால் திதியின் புதல்வர் ‘அசுரர்’ எனப் பெயர் பெற்றனர்; அதிதியின் புதல்வர் ‘சுரர்’ எனப் புகழ்பெற்றனர். வாருணியை ஏற்றுக் கொண்ட தேவர்கள் மகிழ்ந்து பேரானந்தம் அடைந்தனர்.

Verse 38

उच्चैश्श्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ।उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम् ॥३८॥

மனிதர்களில் சிறந்தவனே! அப்போது உச்சைஶ்ரவா எனும் சிறந்த குதிரையும், கௌஸ்துப மணிரத்தினமும், அதுபோல மிகச் சிறந்த அமிர்தமும் (மந்தனத்திலிருந்து) வெளிப்பட்டன.

Verse 39

अथ तस्य कृते राम महानासीत्कुलक्षयः ।अदितेस्तु ततः पुत्रा दितेः पुत्रानसूदयन् ॥३९॥

பின்னர், ஓ ராமா! அந்த அமிர்தத்திற்காகப் பெரும் குலநாசம் ஏற்பட்டது; அதன் பின் அதிதியின் புதல்வர் திதியின் புதல்வரை வதம் செய்தனர்.

Verse 40

एकतोऽभ्यागमन् सर्वे ह्यसुरा राक्षसैस्सह ।युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम् ॥४०॥

வீரனே! ஒரு புறம் ராக்ஷசர்களுடன் எல்லா அசுரரும் ஒன்றுகூடினர்; மிகக் கொடிய போர் எழுந்தது; அது மூன்று உலகங்களையும் மயக்கத்தில் ஆழ்த்தியது.

Verse 41

यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबलः ।अमृतं सोऽहरत्त्तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम् ॥४१॥

எல்லாம் அழிவுற்றபோது, மகாபலன் விஷ்ணு மோகினி மாயையை ஏற்று அமுதத்தை விரைவில் அபகரித்தான்.

Verse 42

ये गताऽभिमुखं विष्णुमक्षयं पुरुषोत्तमम् ।सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥४२॥

அழியாத புருஷோத்தமன் விஷ்ணுவை எதிர்த்து முன்னேறியவர்கள், அப்போது அனைத்தாற்றலுடைய விஷ்ணுவால் போரில் நசுக்கப்பட்டனர்.

Verse 43

अदितेरात्मजा वीरा दितेः पुत्रान्निजघ्निरे ।तस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम् ॥४३॥

தைத்யர்–ஆதித்யர் இடையேயான அந்தக் கொடிய மகாபோரில், அதிதியின் வீர புதல்வர்கள் திதியின் புதல்வர்களை பெருமளவில் வீழ்த்தினர்.

Verse 44

निहत्य दितिपुत्रांश्च राज्यं प्राप्य पुरन्दरः ।शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान् ॥४४॥

திதியின் புதல்வர்களை வதைத்து அரசாட்சியை மீட்ட புரந்தரன் (இந்திரன்) மகிழ்ந்து, ரிஷி கூட்டங்களும் சாரணர்களும் உடனாய் உலகங்களை ஆட்சி செய்தான்.

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Rāma’s disciplined, deferential inquiry—approaching Viśvāmitra with folded palms and asking about Viśālā’s dynasty—modeling how knowledge of polity and place should be sought through respectful dialogue rather than assertion.

The chapter frames crisis and order as sustained by responsibility: when hālāhala threatens the cosmos, refuge is sought in competent authority, and Śiva accepts the burden for the common good; simultaneously, Rāma’s listening posture shows that ethical leadership begins with attentive learning.

Key landmarks are the Tripathagā Gaṅgā and its northern bank (a ritualized crossing space), and the city of Viśālā, depicted as splendid and heaven-like; culturally, the narrative foregrounds boat-crossing by ṛṣis and the etiological myth of the Ocean of Milk churning.

Ask anything about Sarga 45 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play