Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 83
Ayodhya KandaSarga 8326 Verses

Sarga 83

अयोध्याकाण्डे त्र्यशीति तमः सर्गः · Bharata’s Departure and Encampment on the Gaṅgā (Śṛṅgīberapura)

अयोध्याकाण्ड

இந்த ஸர்கத்தில் பரதன் விடியற்காலையில் சிறந்த ரதத்தில் ஏறி, ராமதரிசனத்திற்கான தீவிர ஏக்கத்தால் உந்தப்பட்டு புறப்படுகிறான். முன்னணியில் அமைச்சர்களும் புரோகிதர்களும் சூரியன் போல் ஒளிரும் ரதங்களில் செல்கின்றனர். படையின் எண்ணிக்கையும் முறையாகக் கணக்கிடப்படுகிறது—யானைகள், ரதங்கள், குதிரை வீரர்கள்—இதனால் அரசின் வல்லமை வெற்றிக்காக அல்ல, ராமனுடன் சமாதானம் செய்து தர்மத்தை மீட்டெடுக்கவே திருப்பப்பட்டுள்ளது என்பதைக் காட்டுகிறது. கைகேயி, சுமித்ரை, கௌசல்யை ஆகியோர் பிரகாசமான வாகனத்தில் பயணிக்க, நகர மக்கள் அனைவரும் மகிழ்ச்சியான ஒற்றுமையுடன் பின்தொடர்ந்து ராமனின் நற்குணங்களைப் பேசிக் கொண்டே துயரத்திற்கு மருந்தாகக் கொள்கிறார்கள். இங்கே கைவினைஞர்கள், வணிகர்கள், சேவைத் தொழிலினர், கலைஞர்கள், மீனவர்கள் போன்ற பல தொழில் குழுக்கள் குறிப்பிடப்படுகின்றன; இது அயோத்தியாவின் சமூகப் பரப்பையும் நகர வாழ்வின் சூழலையும் வெளிப்படுத்துகிறது. ரதங்கள், வண்டிகள், குதிரைகள், யானைகள் உடன் நீண்ட பயணத்திற்குப் பின் அவர்கள் ஶ்ருங்கீபேரபுரம் அருகே கங்கைக் கரையில், ராமனின் நண்பன் குஹன் ஆளும் நாட்டை அடைகிறார்கள்; குஹன் விழிப்புடன் நல்லாட்சியுடையவன் என வர்ணிக்கப்படுகிறான். பறவைகள் நிறைந்த நதிக்கரையில் படை தங்குகிறது; பரதன் அமைச்சர்களுக்கு வசதிப்படி முகாம் அமைக்க ஆணையிட்டு, மறுநாள் ஆற்றைக் கடக்கத் தீர்மானித்து, மறைந்த அரசனுக்கான நீர்தர்ப்பணம் செய்ய எண்ணுகிறான். ஸர்கத்தின் முடிவில் பரதன் ராமனை மீண்டும் அழைத்து வருவதற்கான வழிகளை சிந்திக்கிறான்; அரசியல் செயலும் அவனுக்கு நெறி-மீட்பாகவும் தர்மப் புதுப்பிப்பாகவும் அமைகிறது.

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.83

Shlokas

Verse 1

तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम् ।प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया ॥१॥

பின்னர் விடியற்காலையில் எழுந்து பரதன் சிறந்த தேரில் ஏறினான். ஸ்ரீராம தரிசனத்திற்கான பேராவலால் அவன் விரைவாகப் புறப்பட்டான்॥

Verse 2

अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः ।अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान् ॥२॥

அவனுக்கு முன்பாக எல்லா அமைச்சர்களும் புரோகிதர்களும் சென்றனர்; குதிரைகள் பூட்டப்பட்ட, சூரியரதம் போல் ஒளிவீசும் ரதங்களில் ஏறியிருந்தனர்.

Verse 3

नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि ।अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ॥३॥

விதிமுறையின்படி ஒழுங்காகச் சீரமைக்கப்பட்ட ஒன்பதாயிரம் யானைகள், இக்ஷ்வாகு குலத்தின் மகிழ்வானவன் பரதன் புறப்பட்டபோது அவனைத் தொடர்ந்து சென்றன।

Verse 4

षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः ।अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम् ॥४॥

வில் ஏந்தி பலவகை ஆயுதங்களுடன் இருந்த அறுபதாயிரம் தேர்கள், புகழ்மிக்க அரசகுமாரன் பரதன் செல்லும்போது அவனைத் தொடர்ந்து சென்றன।

Verse 5

शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम् ।अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम् ॥५॥

ஏறியிருந்த வீரர்களுடன் கூடிய ஒரு இலட்சம் குதிரைகள், சத்தியவாக்குறுதி கொண்டும் இంద్రியங்களை அடக்கியவனுமான பரதன் செல்லும்போது அவனைத் தொடர்ந்து சென்றன।

Verse 6

कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता ॥६॥

ராமனை மீண்டும் அழைத்து வருவோம் என்ற நம்பிக்கையால் மகிழ்ந்த கைகேயி, சுமித்ரை, புகழ்மிக்க கௌசல்யை ஆகியோர் ஒளிவீசும் வாகனத்தில் பயணித்தனர்।

Verse 7

प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम् ।तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः ॥७॥

மதிப்பிற்குரிய குடிமக்கள் குழுக்களும், லக்ஷ்மணனுடன் ராமனைத் தரிசிக்கப் புறப்பட்டனர்; மகிழ்ந்த மனத்துடன் அவனுடைய பல அருமைச் செயல்கதைகளைச் சொல்லிக்கொண்டே சென்றனர்।

Verse 8

मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम् ।कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम् ॥८॥

மேகம்போல் கருநிறம் கொண்ட, மகாபாகு, நிலைத்த மனத்துடன் திடவிரதம் கொண்ட, உலகின் துயரை நீக்கும் ஸ்ரீராமனை நாம் எப்போது தரிசிப்போம்?

Verse 9

दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः ।तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः ॥९॥

தான் காணப்படுவதால் மட்டுமே ராகவர் நம் துயரத்தைப் போக்குவார்; எழுந்த சூரியன் உலகம் முழுவதன் இருளைப் போக்குவது போலவே.

Verse 10

इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः ।परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः ॥१०॥

இவ்வாறு மங்களமான கதைகளைப் பேசிக்கொண்டே நகரமக்கள் மிகுந்த மகிழ்ச்சியடைந்தனர். ஒருவரை ஒருவர் அணைத்துக்கொண்டு அவர்கள் முன்னே சென்றனர்॥

Verse 11

ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥११॥

அங்கே இருந்த மற்ற அனைவரும்—மதிப்பிற்குரிய நகரமக்களும் வணிகர்களும்—அத்துடன் எல்லாப் பிரஜைகளும் மகிழ்ச்சியுடன் ஸ்ரீராமனை நோக்கி சென்றனர்॥

Verses 12-15

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः ।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः ॥१२॥मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा ।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः ॥१३॥सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः ।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा ॥१४॥रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः ।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा ॥१५॥

மணிக்காரர்கள், அழகிய குயவர்கள், நெசவாளர்கள் மற்றும் ஆயுதத் தொழிலால் வாழ்பவர்கள்; மயிலிறகுக் கலைப்பொருள் செய்பவர்கள், அரிவாளர்கள், சிறுசிறு அலங்காரப் பொருள் செய்பவர்கள், துளையிடுபவர்கள்; தந்தக்காரர்கள், சுண்ணாம்பு வேலை செய்பவர்கள், நறுமணப் பொருள் விற்பவர்கள்; புகழ்பெற்ற பொற்கொல்லர்கள், கம்பளத்தைத் துவைப்பவர்கள்; வெந்நீர் குளியல் பணியாளர்கள், வைத்தியர்கள், தூபம் விற்பவர்கள், மதுவிற்பவர்கள்; வண்ணார்கள், தையல்காரர்கள், கிராமம்-சேரி தலைவர்கள்; பெண்களுடன் கூடிய நடிகர்கள் மற்றும் மீனவர்கள்—இவர்கள் அனைவரும் பரதனைத் தொடர்ந்து ஸ்ரீராம தரிசன விருப்பத்துடன் சென்றனர்॥

Verse 16

समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः ।गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः ॥१६॥

மனத்தில் அமைதி கொண்ட, வேதங்களில் தேர்ந்த, நல்வழக்கால் மதிக்கப்படும் பிராமணர்கள்—ஆயிரக்கணக்கில் மாட்டுவண்டிகளில் ஏறி, பயணித்த பரதனைத் தொடர்ந்து சென்றனர்.

Verse 17

सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः ।सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः ॥१७॥

அழகிய ஆடை அணிந்து, தூய உடை தரித்து, நன்றாக அரைத்த செம்மைச் சந்தனப் பூச்சால் பூசப்பட்டவர்களாக—அவர்கள் அனைவரும் பலவகை வாகனங்களில் மெதுவாகப் பரதனைத் தொடர்ந்து சென்றனர்.

Verse 18

प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम् ।भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम् ॥१८॥

மகிழ்ச்சியும் உற்சாகமும் நிறைந்த அந்த சேனை, அண்ணன்பால் பேரன்புடைய கைகேயி புதல்வன் பரதன் தன் அண்ணனை மீண்டும் அழைத்து வரப் புறப்பட்டபோது அவனைத் தொடர்ந்து சென்றது.

Verses 19-20

ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः ।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति ॥१९॥यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन् ॥२०॥

ரதங்கள், வண்டிகள், குதிரைகள், யானைகள் ஆகியவற்றுடன் நீண்ட தூரம் பயணித்து, அவர்கள் பின்னர் ஸ்ருங்கீபேரபுரம் நோக்கி கங்கையை அடைந்தனர்.

Verse 21

उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम् ।व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी ॥२१॥

சக்கரவாகப் பறவைகள் அலங்கரித்த கங்கைக் கரையை அடைந்து, பரதனைத் தொடர்ந்து வந்த அந்தச் சேனை அங்கேயே தங்கியது.

Verse 22

निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम् ।भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः ॥२२॥

தன்னைத் தொடர்ந்து வந்த சேனையையும், மங்களகரமான நீருடைய கங்கையையும் பார்த்து, சொல்வல்ல பரதன் எல்லா அமைச்சர்களிடமும் உரைத்தான்.

Verse 23

निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः ।विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम् ॥२३॥

என் சேனையை அவரவர் வசதிக்கேற்ப சுற்றிலும் முகாமிடச் செய்யுங்கள். இப்போது ஓய்வெடுத்து நாளை இந்த நதியை நாம் கடப்போம்.

Verse 24

दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः ।और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम् ॥२४॥

சுவர்க்கம் அடைந்த மன்னரின் ஊர்த்வதேஹிகக் கிரியைக்காக இப்போது நான் நதியில் இறங்கி தர்ப்பண நீரை அர்ப்பணிக்க விரும்புகிறேன்.

Verse 25

तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः ।न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक् ॥२५॥

அவர் இவ்வாறு கூறியபோது, அமைதியும் கவனமும் கொண்ட அமைச்சர்கள் ‘அப்படியே’ என்று ஒப்புக்கொண்டு, தத்தம் வசதிக்கேற்ப தனித்தனியாகப் படை முகாம்களை அமைத்தனர்.

Verse 26

निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम् ।उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम् ॥२६॥

மகாநதி கங்கையின் கரையில் அரசச் சின்னங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அந்தப் பெரும் சேனையை முறையாக முகாமிடச் செய்து, பரதன் அப்போது மகாத்மா ராமரை மீண்டும் அழைத்து வருவது குறித்து சிந்தித்தவாறே அங்கே தங்கினான்.

Inside Sarga 83

Voices in this sarga

  • Bharata

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Bharata’s state-backed journey framed not as coercion but as ethical retrieval—mobilizing royal power to restore rightful order by seeking Rama, while also honoring the deceased king through prescribed water-libations.

Legitimate authority is shown as grounded in restraint, speech-competence, and ritual responsibility: Bharata pauses to rest the army, schedules a lawful crossing, and prioritizes ancestral rites—modeling governance as disciplined dharma rather than impulsive force.

The Gaṅgā riverbank near Śṛṅgīberapura is central, along with Guha’s vigilantly governed territory; culturally, the sarga highlights civic guild participation and the rite of offering water (udaka) for the departed king’s aurdhva-deha welfare.

Ask anything about Sarga 83 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play