Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 102, Shloka 4
पितृमरणश्रवणं जलक्रिया च
Hearing of Daśaratha’s death and the libation rites at Mandākinī
तं तु वज्रमिवोत्सृष्टमाहवे दानवारिणावाग्वज्रंभरते नोक्त ममनोज्ञं परन्तपः।।2.102.2।।प्रगृह्य रामो बाहू वैपुष्पिताग्रो यथा द्रुमः।वने परशुना कृत्तस्तथा भुवि पपात ह।।2.102.3।।
taṃ tu vajram ivotsṛṣṭam āhave dānavāriṇā |
vāgvajraṃ bharatēnōktaṃ mamanōjñaṃ parantapaḥ ||
pragṛhya rāmō bāhū vaipuṣpitāgrō yathā drumaḥ |
vanē paraśunā kṛttas tathā bhuvi papāta ha ||
பரதன் கூறிய அந்த வஜ்ரம் போன்ற, மனத்திற்கு இனியதல்லாத ‘வாக்குவஜ்ரம்’ போரில் தானவனை அழிப்பவன் எறிந்த இந்திரவஜ்ரம் போல பகைவரைத் தணிக்கும் ராமனைத் தாக்கியது. அப்போது ராமன் இரு கரங்களையும் விரித்து, காட்டில் மலர்முடி கொண்ட மரம் கோடாரியால் வெட்டப்பட்டு விழுவது போல பூமியில் விழுந்தான்।
On hearing the thunderlike words spoken by Bharata afflicting the mind, like the thunderbolt hurled by Indra (enemy of demons) in a battle, Rama, the scorcher of enemies, stretching forth both his arms, fell down on the ground like a tree with flowering tops severed by an axe in the forest.
FAQs
Dharma includes accountability through truthful speech (satya), yet also warns that even rightful words can wound; righteous relationships require truth tempered by compassion.
Bharata’s intense, forceful speech emotionally overwhelms Rama, who collapses, illustrating the gravity of the moment in their confrontation/reunion.
Rama’s sensitivity and sincerity: his physical collapse reflects genuine moral pain rather than pride, showing a conscience responsive to truth and familial suffering.