Mahabharata Adhyaya 3
Bhishma ParvaAdhyaya 387 Versesयुद्ध आरम्भ-पूर्व; संकेतों से स्पष्ट कि संग्राम आसन्न है और परिणाम अनिश्चित—दैव-प्रधान।

Adhyaya 3

उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents

Upa-parva: Utpāta-darśana (Portents before the war)

The chapter opens with Vyāsa enumerating pervasive anomalies: livestock and humans produce aberrant offspring; animals and birds utter inauspicious cries; unusual flora appear on trees; dust-laden winds and persistent atmospheric haze intensify. A sequence of astronomical disturbances follows—eclipses, hostile planetary placements, comet-like phenomena, and ominous configurations around nakṣatras—interpreted as signaling severe harm to the Kuru polity and to both armies. The text then expands to environmental and civic portents: blood- and flesh-like rains, rivers running counter-current with blood-tinged waters, meteoric falls with thunder, earthquakes, collapsing peaks, agitated oceans, and destructive winds. Ritual and sensory inversions are noted (fire burning with strange colors, reversed sensory qualities), alongside militarized omens (weapons appearing to blaze) and unsettling behavior among banners, drums, birds, horses, and elephants. Vyāsa concludes by urging Dhṛtarāṣṭra to decide appropriately so that society does not move toward total ruin. Vaiśaṃpāyana reports Dhṛtarāṣṭra’s reply: he reads the crisis as fated and asserts that kṣatriyas who fall in duty-bound conflict attain honor, fame, and a valorized posthumous state.

Chapter Arc: व्यास मुनि धृतराष्ट्र के सम्मुख युद्ध-पूर्व क्षितिज पर उभरते अपशकुनों का द्वार खोलते हैं—गायों में विकृत जन्म, पशुओं का अस्वाभाविक व्यवहार, और प्रकृति का उलटा चलन मानो धर्म-राज्य की देहरी पर अँधेरा लिख रहा हो। → अपशकुनों की शृंखला बढ़ती जाती है: विचित्र देह-रचना वाले पशु, असामान्य तिथियाँ और ग्रहण-सा आकाश, तथा अस्त्र-शस्त्रों से ज्वाला निकलने जैसे संकेत—सेनाएँ उपस्थित हैं, पर स्वयं समय (काल) मानो युद्ध का उद्घोष कर रहा है। व्यास यह भी बताते हैं कि विशाल सेना का संनिपात स्वयं में स्थिर नहीं—भगदड़ और अव्यवस्था को रोकना कठिन है, और संख्या से विजय निश्चित नहीं। → सबसे तीखा क्षण तब आता है जब संकेत प्रत्यक्ष युद्ध-निकटता में बदल जाते हैं—धनुषों से अग्नि-लपटें निकलती दिखती हैं, शस्त्र ‘संग्रामं समुपस्थितम्’ का संदेश देते हैं, और आकाश-गति (तिथि-क्षय/ग्रहण) तथा धरती के कंपकंपाते स्वर मिलकर बताते हैं कि यह भूमि सहस्रों राजाओं का रक्तपान करेगी। → व्यास का निष्कर्ष स्पष्ट है: विजय केवल बाहुबल या संख्या का फल नहीं; ‘दैव’ (काल-नियति) भी निर्णायक है। वे धृतराष्ट्र को संकेतों का अर्थ समझाते हैं—यह युद्ध टलने योग्य नहीं दिखता, और जो ‘जयवन्त’ होंगे वे भी कृतकृत्य होकर भारी मूल्य चुकाएँगे। → धृतराष्ट्र इन वचनों के बाद गहन ध्यान/चिंतन में डूबते हैं—पर प्रश्न हवा में लटका रहता है: क्या वह पुत्र-मोह से ऊपर उठकर विनाश रोक पाएँगे, या अपशकुनों की धारा अब अपरिवर्तनीय हो चुकी है?

Shlokas

Verse 1

ऑपनआक्रात बछ। अर तृतीयो<थध्याय: व्यासजीके द्वारा अमंगलसूचक उत्पातों तथा विजयसूचक लक्षणोंका वर्णन व्यास उवाच खरा गोषु प्रजायन्ते रमन्ते मातृभि: सुता: । अनार्तवं पुष्पफलं दर्शयन्ति वनद्रुमा:

வியாசர் கூறினார்—அரசே! பசுக்களின் கருவிலிருந்து கழுதைகள் பிறக்கின்றன; மகன்கள் தங்கள் தாயருடனே காமத்தில் ஈடுபடுகின்றனர். காட்டின் மரங்கள் காலமல்லாத வேளையில் மலரும் கனியும் காட்டுகின்றன. இவை அமங்கல நிமித்தங்கள்—மகாயுத்தம் நெருங்கும்போது இயற்கையும் தர்மநெறியும் சிதைவடைவதற்கான அறிகுறிகள்.

Verse 2

इस प्रकार श्रीमह्ााभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वमें श्रीवेदव्यासदर्शनविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ

வைசம்பாயனர் கூறினார்—கர்ப்பிணிப் பெண்கள் மகன்களைப் பெறாமல், கருவிலிருந்து பயங்கரமான உயிர்களைப் பெற்றெடுக்கின்றனர். மாமிசம் உண்ணும் விலங்குகளும் பறவைகளுடன் ஒரே இடத்தில் உண்டு, ஒருவரையொருவர் விழுங்குகின்றன. இவை தர்மச் சிதைவும் பேரழிவும் வரப்போகும் முன்னறிகுறிகள்.

Verse 3

त्रिविषाणाश्षतुर्नेत्रा: पज्चपादा द्विमेहना: । द्विशीर्षाश्न द्विपुच्छाश्च दंष्टिग: पशवोडशिवा:,इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वणि निमित्ताख्याने तृतीयो<5ध्याय:

வியாசர் கூறினார்—மூன்று கொம்பும் நான்கு கண்களும் உடையவை; ஐந்து கால்களும் இரு சிறுநீருறுப்புகளும் உடையவை; இரண்டு தலைகளும் இரண்டு வால்களும் உடையவை; கொடிய கோரைப் பற்களுடன் அசுபமான மிருகங்கள் பிறக்கின்றன. இவ்விகாரமான உயிர்கள் உலக ஒழுங்கு சிதைவதற்கான அமங்கல நிமித்தங்கள்.

Verse 4

जायन्ते विवृतास्याश्च व्याहरन्तो5शिवा गिर: । तीन सींग, चार नेत्र, पाँच पैर, दो मूत्रेन्द्रिय, दो मस्तक, दो पूँछ और अनेक दाँढ़ोंवाले अमंगलमय पशु जन्म लेते तथा मुँह फैलाकर अमंगलसूचक वाणी बोलते हैं ।।

வியாசர் கூறினார்—வாய் பிளந்தவாறே பிறந்து அமங்கலச் சொற்களை உச்சரிக்கும் உயிர்கள் தோன்றுகின்றன. மூன்று கால்கள், சிகை, கொம்புகள், நான்கு கோரைப் பற்கள் உடைய தாக்ஷ்யர் (கருடச் சாயல்) கூடக் காணப்படுகின்றனர். இத்தகைய விகாரப் பிறப்புகளும் அசுப ஒலிகளும் பேராபத்திற்கான நிமித்தங்கள்.

Verse 5

तथैवान्याश्न दृश्यने स्त्रियो वै ब्रह्मवादिनाम्‌ । वैनतेयान्‌ मयूरांश्व जनयन्ति पुरे तव

அதேபோல் இன்னும் வியப்பான காட்சிகள்—வேதவாக்கில் ஈடுபடும் பிரம்மவாதிகளின் மனைவிகள் உன் நகரில் வைந்தேயர் (கருடச் சாயல்) மற்றும் மயில் போன்ற உயிர்களைப் பெற்றெடுக்கின்றனர். இதுவும் உலக ஒழுங்கு புரளும் அறிகுறி; பேரனர்த்தத்தின் நிமித்தம்.

Verse 6

गोवत्सं वडवा सूते श्वा सृगालं महीपते । कुक्कुरान्‌ करभाश्नैव शुकाश्नाशुभवादिन:

வியாசர் கூறினார்—ஓ அரசே, உலகின் இயற்கை ஒழுங்கு புரண்டுவிட்டது. குதிரைமாதா பசுக்கன்று ஈன்றிடுகிறது; நாய்மாதா நரியைப் பெறுகிறது; கழுதை நாய்களைப் பெறுகிறது; கிளிகளும் அசுபச் சுட்டுரைகளைப் பேசத் தொடங்கின.

Verse 7

स्त्रिय: काश्रित्प्रजायन्ते चतस्र: पजच कन्यका: । जातमात्राश्च नृत्यन्ति गायन्ति च हसन्ति च

சில பெண்கள் ஒரே நேரத்தில் நான்கு அல்லது ஐந்து பெண் குழந்தைகளைப் பெறுகின்றனர்; பிறந்த உடனே அந்தப் பெண்குழந்தைகள் நடனமாடி, பாடி, சிரிக்கின்றன।

Verse 8

पृथग्जनस्य सर्वस्य क्षुद्रका: प्रहसन्ति च । नृत्यन्ति परिगायन्ति वेदयन्तो महद्‌ भयम्‌

எங்கும் பொதுமக்களிடையே, தாழ்ந்த குலங்களில் பிறந்த ஒற்றைக்கண், கூனன் முதலிய குழந்தைகளும் பெரும் அச்சத்தை அறிவிப்பதுபோல் உரக்கச் சிரித்து, பாடி, நடனமாடுகின்றனர்।

Verse 9

प्रतिमाश्चवालिखन्त्येता: सशस्त्रा: कालचोदिता: । अन्योन्यमभिधावन्ति शिशवो दण्डपाणय:

காலத்தின் தூண்டுதலால் அவர்கள் ஆயுதம் தாங்கிய உருவங்களை வரையவும் வடிக்கவும் செய்கின்றனர்; சிறு சிறு குழந்தைகள் கையில் குச்சி ஏந்தி ஒருவர்மேல் ஒருவர் பாய்கின்றனர்।

Verse 10

अन्योन्यमभिमृद्नन्ति नगराणि युयुत्सव: । पद्मोत्पलानि वृक्षेषु जायन्ते कुमुदानि च

போராசையுடன் அவர்கள் ஒருவரின் நகரங்களை ஒருவர் மிதித்து தூளாக்குகின்றனர்; மேலும் தாமரை, நீலத் தாமரை, குமுதம் போன்ற நீர்ப்பூக்கள் மரங்களில் பிறக்கத் தொடங்கியுள்ளன।

Verse 11

विष्वग्वाताश्न वान्त्युग्रा रजो नाप्युपशाम्यति । अभीक्षणं कम्पते भूमिरर्क राहुरुपैति च

எல்லாத் திசைகளிலும் கொடுங் காற்று வீசுகிறது; தூசி அடங்கவில்லை. பூமி மீண்டும் மீண்டும் நடுங்குகிறது; ராகு சூரியனைப் பற்றிக் கொள்ளப் போவதுபோல் அவன் அருகே நெருங்குகிறது।

Verse 12

श्वेतो ग्रहस्तथा चित्रां समतिक्रम्य तिष्ठति । अभावं हि विशेषेण कुरूणां तत्र पश्यति,केतु चित्राका अतिक्रमण करके स्वातीपर स्थित हो रहा है; उसकी विशेषरूपसे कुरुवंशके विनाशपर ही दृष्टि है

சுவேத கிரகம் சித்ராவைத் தாண்டி ஸ்வாதியில் நிலைத்துள்ளது; அந்த அறிகுறியில் அது குறிப்பாகக் குருக்களின் வரவிருக்கும் அழிவையே நோக்கி நிற்பதுபோல் தெரிகிறது।

Verse 13

धूमकेतुर्महाघोर: पुष्यं चाक्रम्य तिष्ठति । सेनयोरशिवं घोर करिष्यति महाग्रह:,अत्यन्त भयंकर धूमकेतु पुष्य नक्षत्रपर आक्रमण करके वहीं स्थित हो रहा है। यह महान्‌ उपग्रह दोनों सेनाओंका घोर अमंगल करेगा

மிகக் கொடிய தூமகேது புஷ்ய நட்சத்திரத்தை அணுகி அங்கேயே நிலைத்துள்ளது. இந்தப் பெரும் கிரகம் இரு படைகளுக்கும் பயங்கரத் தீய அறிகுறியை விளைவிக்கும்।

Verse 14

मघास्वड्रारको वक्र: श्रवणे च बृहस्पति: । भगं नक्षत्रमाक्रम्य सूर्यपुत्रेण पीड्यते

மகா நட்சத்திரத்தில் செவ்வாய் வக்கிரமாக உள்ளது; ஸ்ரவணத்தில் வியாழன் நிலைத்துள்ளது; சூரியபுத்திரன் சனி பக (பூர்வபால்குனி) நட்சத்திரத்தை அணுகி அதனைத் துன்புறுத்துகிறது।

Verse 15

शुक्र: प्रोष्ठपदे पूर्वे समारुह्मु विरोचते । उत्तरे तु परिक्रम्य सहित: समुदीक्षते

சுக்கிரன் பூர்வ ப்ரோஷ்டபதா (பூர்வ பாத்ரபதா) நட்சத்திரத்தில் எழுந்து பிரகாசமாக ஒளிர்கிறது; பின்னர் சுற்றிச் சுழன்று ‘பரிக’ எனப்படும் உபகிரகத்துடன் சேர்ந்து உத்தர ப்ரோஷ்டபதா (உத்தர பாத்ரபதா) நோக்கி பார்வையை நிலைநிறுத்துகிறது।

Verse 16

श्वेतो ग्रह: प्रजज्लित: सधूम इव पावक: । ऐन्द्रं तेजस्वि नक्षत्र ज्येष्ठामाक्रम्य तिषतति,केतु नामक उपग्रह धूमयुक्त अग्निके समान प्रज्वलित हो इन्द्रदेवतासम्बन्धी तेजस्वी ज्येष्ठा नक्षत्रपर जाकर स्थित है

வியாசர் கூறினார்—புகையால் சூழப்பட்ட தீயைப் போல ஒரு வெண்மையான கிரகம் தீவிரமாகப் பிரகாசிக்கிறது. இந்திரனுடன் தொடர்புடைய அந்த ஒளிமிக்கது ஜ்யேஷ்டா நக்ஷத்திரத்தை அணுகி அங்கே நிலைத்திருக்கிறது.

Verse 17

ध्रुवं प्रजजलितो घोरमपसपव्यं प्रवर्तते । रोहिणीं पीडयत्येवमुभी च शशिभास्करौ । चित्रास्वात्यन्तरे चैव विछित: परुषग्रह:

வியாசர் கூறினார்—மிகவும் எரிந்து பிரகாசிக்கும் ஒரு பயங்கர அபசகுனம் துருவத்தின் இடப்புறமாகச் செல்கிறது; அது பெரும் தீமையின் குறி. அதுபோல சித்ரா மற்றும் ஸ்வாதி இடையில் நிலை கொண்ட கொடுங்கிரகம் ராகு, வளைந்த பாதையில் நகர்ந்து ரோஹிணியைத் துன்புறுத்தி, சந்திரனையும் சூரியனையும் இருவரையும் பாதிக்கிறது.

Verse 18

वक्रानुवक्रं कृत्वा च श्रवण पावकप्रभ: । ब्रह्मराशिं समावृत्य लोहिताजड़ी व्यवस्थित:

அக்னியைப் போல ஒளிவீசும் லோஹிதாங்கன் (செவ்வாய்), மீண்டும் மீண்டும் வளைந்த பாதையில் சென்று, பிரஹ்மராசி (குருவுடன் தொடர்புடைய ராசி) உட்பட்ட ஸ்ரவண நக்ஷத்திரத்தை முழுவதும் மூடி அங்கே நிலைத்திருக்கிறான்.

Verse 19

सर्वसस्यपरिच्छन्ना पृथिवी सस्यमालिनी । पज्चशीर्षा यवाशक्षापि शतशीर्षाश्ष शालय:

வியாசர் கூறினார்—பூமி எல்லாவகைத் தானியப் பயிர்களாலும் முழுவதும் மூடப்பட்டு, தானிய மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டதுபோல் இருந்தது. பார்லி (யவம்) ஒவ்வொரு தண்டிலும் ஐந்து தலைகள்; நெற்பயிர்களில் நூறு தலைகள் என விளைந்தன.

Verse 20

प्रधाना: सर्वलोकस्य यास्वायत्तमिदं जगत्‌ | ता गाव: प्रस्नुता वत्सै: शोणितं प्रक्षरन्त्युत

எல்லா உலகங்களிலும் முதன்மை எனக் கருதப்படுபவையும், இந்த உலகம் சார்ந்திருப்பவையும் ஆகிய அந்தப் பசுக்கள்—கன்றுகள் பால் இழுக்கும் போது—தங்கள் மடிகளில் இருந்து இரத்தம் சிந்துகின்றன.

Verse 21

निश्चेरुरचिषश्चापात्‌ खड्गाश्न॒ ज्वलिता भृशम्‌ | व्यक्त पश्यन्ति शस्त्राणि संग्रामं समुपस्थितम्‌

போராளிகளின் வில்லிலிருந்து தீச்சுடர்கள் பாயத் தொடங்கின; வாள்கள் மிகுந்து எரிந்தன. போர் வந்து சேர்ந்ததை எல்லா ஆயுதங்களும் தெளிவாகக் காண்பதுபோல் இருந்தது.

Verse 22

अग्निवर्णा यथा भास: शस्त्राणामुदकस्य च । कवचानां ध्वजानां च भविष्यति महाक्षय:,शस्त्रोंकी, जलकी, कवचोंकी और ध्वजाओंकी कान्तियाँ अग्निके समान लाल हो गयी हैं; अतः निश्चय ही महान्‌ जनसंहार होगा

ஆயுதங்கள், நீர், கவசங்கள், கொடிகள் ஆகியவற்றின் ஒளி தீயின் நிறம்போல் செந்நிறமாக மாறியுள்ளது; இது ஒரு அறிகுறி—நிச்சயமாகப் பெரும் மனித அழிவு நிகழவிருக்கிறது.

Verse 23

पृथिवी शोणितावर्ता ध्वजोडुपसमाकुला । कुरूणां वैशसे राजन्‌ पाण्डवैः सह भारत

அரசே! பரதகுல நந்தனனே! பாண்டவர்களுடன் கௌரவர்கள் கொலைவெறி கொண்ட போரில் இறங்கும் போது, பூமி இரத்தப் பெருக்காக மாறும்; அதில் செந்நிறச் சுழல்கள் எழும்; ரதக் கொடிகள் அந்த ஓடைகளின் மேல் சிறுசிறு படகுகள் போல எங்கும் சிதறிக் காணப்படும்.

Verse 24

दिक्षु प्रज्वलितास्याश्व व्याहरन्ति मृगद्धिजा: । अत्याहितं दर्शयन्तो वेदयन्ति महद्‌ भयम्‌

எல்லாத் திசைகளிலும், வாய்கள் தீப்பற்றியதுபோல் தோன்றும் மிருகங்களும் பறவைகளும் கொடூரமாகக் கத்துகின்றன. உயிர்கொள்ளும் பேராபத்தின் தீய அறிகுறிகளை வெளிப்படுத்தி, தங்கள் ஒலியால் ஒரு மாபெரும் அச்சம் நெருங்குவதை அறிவிக்கின்றன.

Verse 25

एकपफक्षाक्षिचरण: शकुनि: खचरो निशि । रौद्रं वदति संरब्ध: शोणितं छर्दयन्निव

இரவில் வானில் ஒரு தீய சகுனப் பறவை உலாவியது—அதற்கு ஒரே சிறகு, ஒரே கண், ஒரே கால். அது சினந்து கொடூரமாகக் கத்திற்று; அதன் ஒலி இரத்தம் வாந்தி எடுப்பதுபோல் தோன்றியது.

Verse 26

शस्त्राणि चैव राजेन्द्र प्रज्वलन्तीव सम्प्रति । सप्तर्षीणामुदाराणां समवच्छाद्यते प्रभा,राजेन्द्र! सभी शस्त्र इस समय जलते-से प्रतीत होते हैं। उदार सप्तर्षियोंकी प्रभा फीकी पड़ती जाती है

வியாசர் கூறினார்—அரசேந்திரா! இப்போது எல்லா ஆயுதங்களும் எரிகின்றன போலத் தோன்றுகின்றன. உயர்ந்த சப்தரிஷிகளின் ஒளி மூடப்பட்டு மங்கிக் கொண்டிருக்கிறது.

Verse 27

संवत्सरस्थायिनौ च ग्रहौ प्रज्वलितावुभौ । विशाखाया: समीपस्थौ बृहस्पतिशनैश्लरी,वर्षपर्यन्त एक राशिपर रहनेवाले दो प्रकाशमान ग्रह बृहस्पति और शनैश्वर तिर्यग्वेधके द्वारा विशाखा नक्षत्रके समीप आ गये हैं

வியாசர் கூறினார்—ஒரு முழு ஆண்டும் ஒரே ராசியில் தங்கியிருக்கும் இரண்டு ஒளிமிகு கிரகங்கள்—பிரகஸ்பதி மற்றும் சனைச்சரன்—விசாகா நட்சத்திரத்தின் அருகே வந்துள்ளன.

Verse 28

चन्द्रादित्यावुभौ ग्रस्तावेकाद्नवा हि त्रयोदशीम्‌ । अपर्वणि ग्रहं यातौ प्रजासंक्षयमिच्छत:

வியாசர் கூறினார்—திதிகள் சுருங்கி ஒரே நாளில் திரயோதசி வந்ததால், பண்டிகைச் சந்தி இல்லாமலேயே ராகு சந்திரனையும் சூரியனையும் இருவரையும் விழுங்கினான். கிரகணத்தில் வீழ்ந்த அந்த இரு ஒளிகளும் மக்கள் அழிவை விரும்புகின்றன போலத் தோன்றுகின்றன.

Verse 29

अशोभिता दिश: सर्वा: पांसुवर्ष: समन्ततः । उत्पातमेघा रौद्राश्न रात्रौ वर्षन्ति शोणितम्‌,चारों ओर धूलकी वर्षा होनेसे सम्पूर्ण दिशाएँ शोभाहीन हो गयी हैं। उत्पातसूचक भयंकर मेघ रातमें रक्तकी वर्षा करते हैं

வியாசர் கூறினார்—எல்லாத் திசைகளிலும் தூசி மழை பொழிவதால் திசைகள் அனைத்தும் அழகிழந்தன. அபசகுனம் காட்டும் கொடூர மேகங்கள் இரவில் இரத்த மழை பொழிகின்றன.

Verse 30

कृत्तिकां पीडयंस्ती&णैर्नक्षत्रं पृथिवीपते । अभीक्षणवाता वायन्ते धूमकेतुमवस्थिता:

வியாசர் கூறினார்—பூமிபதியே! ராகு கிருத்திகா நட்சத்திரத்தைத் துன்புறுத்துகிறான். தூமகேது எனும் அபசகுனத்தைத் தொடர்ந்து மீண்டும் மீண்டும் கொடிய காற்றுகள் எழுந்து வீசுகின்றன.

Verse 31

विषमं जनयन्त्येत आक्रन्दजननं महत्‌ । त्रिषु सर्वेषु नक्षत्रनक्षत्रेषु विशाम्पते । गृथ्र: सम्पतते शीर्ष जनयन्‌ भयमुन्तमम्‌

இந்த அபசகுனங்கள் கொடிய சமநிலையின்மையை உருவாக்கி, பெரும் அலறலை எழுப்புகின்றன. மக்களுடைய ஆண்டவனே! ‘நக்ஷத்திரக் குழுக்கள்’ எனப்படும் மூன்று பிரிவுகளிலும் உச்சப் புள்ளியில் கழுகு பாய்வது மிகுந்த அச்சத்தை உண்டாக்கும். இப்போது அத்தகைய தீய யோகம் ஏற்பட்டுள்ளது—தர்மம் வன்முறை கலந்த குழப்பத்தால் மறைக்கப்பட்டு, போரில் பேரழிவும் படுகொலையும் வரப்போகும் அறிகுறி.

Verse 32

चतुर्दशी पञ्चदशीं भूतपूर्वां च षोडशीम्‌ । इमां तु नाभिजाने5हममावास्यां त्रयोदशीम्‌ । चन्द्रसूर्यावु भौ ग्रस्तावेकमासीं त्रयोदशीम्‌

வியாசர் கூறினார்—முன்னொரு காலங்களில் அமாவாசை பதினான்காம் திதியிலும், பதினைந்தாம் திதியிலும், திதி-க்ஷயம் அல்லது திதி-விருத்தி காரணமாக பதினாறாம் திதியிலும் வந்ததை நான் கண்டிருக்கிறேன்; ஆனால் இப்பக்ஷத்தில் பதின்மூன்றாம் திதியிலேயே அமாவாசை வந்தது—இது முன்பு நடந்ததாக எனக்கு நினைவில்லை. இந்த ஒரே மாதத்திலேயே பதின்மூன்று நாட்களுக்குள் சந்திரனும் சூரியனும்—இருவரும் கிரஸ்தராயினர் (கிரகணத்தால் பிடிக்கப்பட்டனர்).

Verse 33

अपर्वणि ग्रहेणैतौ प्रजा: संक्षपयिष्यत: । मांसवर्ष पुनस्तीव्रमासीत्‌ कृष्णचतुर्दशीम्‌ । शोणितैर्वक्त्रसम्पूर्णा अतृप्तास्तत्र राक्षसा:

வியாசர் கூறினார்—அசாதாரணமும் அசுபமுமான காலத்தில் கிரகணம் நிகழ்வதால், இந்த சூரியனும் சந்திரனும் மக்களின் அழிவிற்குக் காரணமாவர். மீண்டும், கிருஷ்ணபக்ஷத்தின் சதுர்தசியன்று கொடிய மாம்ச மழை பெய்தது. அப்போது அங்கே ராக்ஷசர்களின் வாய்கள் இரத்தத்தால் நிரம்பின; இரத்தம் குடித்தும் அவர்கள் திருப்தியடையவில்லை.

Verse 34

प्रतिस्रोतो महानद्य: सरित: शोणितोदका: । फेनायमाना: कूपाश्च कूर्दन्ति वृषभा इव

வியாசர் கூறினார்—பெருநதிகளும் ஆறுகளும் தங்களின் இயல்பான ஓட்டத்திற்கு எதிராக ஓடுகின்றன; அவற்றின் நீர் இரத்தம்போல் சிவந்துள்ளது. கிணறுகள் நுரை பொங்கி மேலே தள்ளுகின்றன, காளைகள் துள்ளுவது போல—இவை தர்ம ஒழுங்கு சிதைந்ததையும், வரவிருக்கும் போர் இரத்தத்தில் நனைவதையும் காட்டும் அபசகுனங்கள்.

Verse 35

पतन्त्युल्का सनिर्घाता: शक्राशनिसमप्रभा: । अद्य चैव निशां व्युष्टामनयं समवाप्स्यथ

வியாசர் கூறினார்—இடியுடன், இந்திரனின் வஜ்ரம் போல ஒளிரும் உல்கைகள் விழுகின்றன. இன்றைய இரவு கடந்தவுடன், விடியற்காலமே, உங்கள் அநியாயத்தின் பலன் உங்களைத் தொடங்கும்.

Verse 36

विनि:सृत्य महोल्काभिस्तिमिरं सर्वतोदिशम्‌ । अन्योन्यमुपतिष्ठद्धिस्तत्र चोक्त महर्षिभि:

எல்லாத் திசைகளிலும் இருள் பரவியபோது, மகரிஷிகள் எரியும் தீப்பந்தங்களை ஏந்தி தங்கள் குடில்களிலிருந்து வெளியே வந்தனர். அவர்கள் ஒருவரையொருவர் அணுகி ஒன்றுகூடி, இவ்வகை அசுப நிமித்தங்கள் குறித்து தங்கள் சிந்தித்த தீர்ப்பை வெளிப்படுத்தினர்.

Verse 37

भूमिपालसहस्राणां भूमि: पास्यति शोणितम्‌ | कैलासमन्दराभ्यां तु तथा हिमवता विभो

வியாசர் கூறினார்—“ஆயிரக்கணக்கான அரசர்களின் இரத்தத்தை இந்தப் பூமி குடிக்கும். ஓ வல்லவனே, கைலாசம், மந்தரம் ஆகியவற்றிடத்திலும், ஹிமவத் அருகிலும் அதுவே நிகழும்.”

Verse 38

महाभूता भूमिकम्पे चत्वार: सागरा: पृथक्‌ । वेलामुद्वर्तयन्तीव क्षोभयन्तो वसुंधराम्‌

பெரும் நிலநடுக்கம் எழும்போது, நான்கு கடல்களும் தத்தம் திசைகளில் கொந்தளித்து, கரையோர எல்லைகளைப் புரட்டிவிடுவது போலவும், உலகையே கலக்குவது போலவும் தோன்றுகின்றன.

Verse 39

वृक्षानुन्मथ्य वान्त्युग्रा वाता: शर्करकर्षिण: । आभग्ना: सुमहावातैरशनीभि: समाहता:

கடுங்காற்றுகள் மரங்களைப் பிடுங்கி எறிகின்றன; கற்கள், மணற்கற்கள் வரை இழுத்துச் செல்கின்றன. பெரும் காற்றடிகள் அனைத்தையும் உடைத்து நொறுக்குகின்றன—வஜ்ரம் தாக்கியதுபோல்.

Verse 40

नीललोहितपीतश्च भवत्यग्निहुतो द्विजै:

வியாசர் கூறினார்—“இருபிறப்பினர் ஆஹுதி செலுத்தும்போது, ஏற்றப்பட்ட யாகஅக்னி அசுப நிறங்களாக—நீலம், சிவப்பு, மஞ்சள்—தோன்றுகிறது. அதன் ஜ்வாலைகள் இடப்புறச் சுழலில் மேலெழுகின்றன; அதிலிருந்து துர்நாற்றம் வெளிவருகிறது; அது இடையறாது பயங்கர ஒலிகளை எழுப்புகிறது. ஓ அரசனே! ஸ்பரிசம், நாற்றம், சுவை—இவற்றின் ஒழுங்கே புரட்டிப் போயுள்ளது.”

Verse 41

वामार्चिर्दष्टगन्धश्न॒ मुज्चन्‌ वै दारुणं स्वनम्‌ । स्पर्शा गन्धा रसाश्चैव विपरीता महीपते

வியாசர் கூறினார்—அரசே! பிராமணர்களின் ஆஹுதிகளால் எரியூட்டப்பட்ட யாகஅக்னியும் தீய அறிகுறிகளை வெளிப்படுத்துகிறது. அதன் தீநாக்குகள் இடப்புறச் சுழலில் எழுகின்றன; துர்நாற்றம் வீசுகிறது; பயங்கரமான ஒலி எழுப்புகிறது. தொடுதல், மணம், சுவை—இவையெல்லாம் எதிர்மாறாக மாறிவிட்டன. உணர்வுகளின் ஒழுங்கே இவ்வாறு புரண்டது தர்மக் கலக்கத்தையும் வரவிருக்கும் போரின் பேரழிவையும் முன்னறிவிக்கிறது.

Verse 42

धूमं ध्वजा: प्रमुडचन्ति कम्पमाना मुहुर्मुहु: । मुज्चन्त्यज्रारवर्ष च भेर्यश्व॒ पटहास्तथा,ध्वज बारंबार कम्पित होकर धूआँ छोड़ते हैं। ढोल, नगाड़े अंगारोंकी वर्षा करते हैं

கொடிகள் மீண்டும் மீண்டும் நடுங்கி, புகை வெளியிடுவதுபோல் தோன்றுகின்றன; பேரி, படஹம் போன்ற போர்முரசுகள், அங்கார மழை பொழிவதுபோல் முழங்குகின்றன. போரின் உயிரற்ற சின்னங்களே அச்சமூட்டும் முன்னறிகுறிகளாகி, அதர்மம் தூண்டும் அழிவை அறிவிக்கின்றன.

Verse 43

शिखराणां समृद्धानामुपरिष्टात्‌ समन्तत: । वायसाश्व रुवन्त्युग्रं वामं मण्डलमाश्रिता:,फल-फूलसे सम्पन्न वृक्षोंकी शिखाओंपर बायीं ओरसे घूम-घूमकर सब ओर कौए बैठते हैं और भयंकर काँव-काँवका कोलाहल करते हैं

வியாசர் கூறினார்—கனி, மலரால் செழித்த உயர்ந்த மரங்களின் உச்சிகளில் எங்கும் காகங்கள் கூடியுள்ளன. அவை இடப்புறச் சுற்றைத் தழுவி இடமாகச் சுழன்று, கடுமையான குரலில் பயங்கரக் கோலாகலத்தை எழுப்புகின்றன. போர்க்கள நெருக்கத்தில் இது அழிவின் முன்னறிகுறி.

Verse 44

पकक्‍्वापक्वेति सुभृशं वावाश्यन्ते वयांसि च । निलीयमन्ते ध्वजाग्रेषु क्षयाय पृथिवीक्षिताम्‌

பல பறவைகள் மீண்டும் மீண்டும் உரக்க “பக்க்வா-பக்க்வா” என்று கூவி, கொடிகளின் முனைகளில் ஒளிகின்றன. இது பூமியை ஆளும் அரசர்களின் அழிவைச் சுட்டும் அறிகுறி—அதர்மம் தூண்டும் போரில் அவர்களின் வீழ்ச்சி பழுத்து வருவதுபோல்.

Verse 45

ध्यायन्त: प्रकिरन्तश्न व्याला वेपथुसंयुता: । दीनास्तुरड्रमा: सर्वे वारणा: सलिलाश्रया:

வியாசர் கூறினார்—விலங்குகள் நடுக்கப் பயத்தில் நின்று, சிந்தனையில் மூழ்கியதுபோல் இருந்து, அச்சத்தில் மலமூத்திரம் கழிக்கின்றன. குதிரைகள் மிகுந்த தளர்ச்சியடைந்துள்ளன. நீரை நாடிய பெருயானைகள் வியர்வையில் நனைந்துள்ளன. அதர்மம் போருக்காகக் கூடும் போது, விலங்குகளும் அச்சமும் சீர்கேடும் காட்டுகின்றன—பேரழிவின் முன்னுருவம்போல்.

Verse 46

एतच्छुत्वा भवानत्र प्राप्तकालं व्यवस्यताम्‌ । यथा लोक: समुच्छेदं नायं गच्छेत भारत,भारत! यह सुनकर (और उसके परिणामपर विचार करके) तुम इस अवसरके अनुरूप ऐसा कोई उपाय करो, जिससे यह संसार विनाशसे बच जाय

இதை கேட்டுப் (அதன் விளைவைக் கருத்தில் கொண்டு) இச்சங்கடக் காலத்திற்கேற்ற செயல்வழியை இங்கேயே இப்போதே தீர்மானி; ஓ பாரதா, இந்த உலகம் முழுநாசத்திற்குச் செல்லாதிருக்கட்டும்.

Verse 47

वैशम्पायन उवाच पितुर्वचो निशम्यैतद्‌ धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्‌ । दिष्टमेतत्‌ पुरा मन्ये भविष्यति नरक्षय:

வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஜனமேஜயா! தந்தை வியாசரின் இவ்வாக்கை கேட்டுத் துருதராஷ்டிரன் சொன்னான்—“பகவனே! இதை முன்நியமிக்கப்பட்ட தெய்வவிதி என நான் கருதுகிறேன்; ஆகவே மனிதர் அழிவு நிகழ்ந்தே தீரும்.”

Verse 48

राजान: क्षत्रधर्मेण यदि वध्यन्ति संयुगे । वीरलोकं समासाद्य सुखं प्राप्स्पन्ति केवलम्‌,“यदि राजालोग क्षत्रियधर्मके अनुसार युद्धमें मारे जायँगे तो वीरलोकको प्राप्त होकर केवल सुखके भागी होंगे

அரசர்கள் க்ஷத்ர தர்மத்தின்படி போரில் கொல்லப்பட்டால், அவர்கள் வீரலோகத்தை அடைந்து, சுகமே சுகமாகப் பெறுவர்.

Verse 49

इह कीर्ति परे लोके दीर्घकालं महत्‌ सुखम्‌ । प्राप्स्यन्ति पुरुषव्याप्रा: प्राणांस्त्यकत्वा महाहवे

அந்த புருஷசிங்க அரசர்கள் மகாபோரில் உயிர் துறந்து, இவ்வுலகில் புகழையும், மறுலோகில் நீண்ட காலம் பெருஞ்சுகத்தையும் பெறுவர்.

Verse 50

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तो मुनिस्तत्त्वं कवीन्द्रो राजसत्तम । धृतराष्ट्रेण पुत्रेण ध्यानमन्वगमत्‌ परम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஓ அரசர்களில் சிறந்தவனே! துருதராஷ்டிரனின் மகன் இவ்வாறு உண்மையைச் சொன்னபோது, ஞானிகளில் முதன்மையும் கவிகளின் தலைவனுமான மகரிஷி வியாசர் சிறிது நேரம் பரம தியானத்தில் ஆழ்ந்தார்.

Verse 51

स मुहूर्त तथा ध्यात्वा पुनरेवाब्रवीद्‌ वच: । असंशयं पार्थिवेन्द्र काल: संक्षिपते जगत्‌

சிறிதுநேரம் தியானித்துப் பின்னர் அவர் மீண்டும் உரைத்தார்— “ஓ பூமியரசே! ஐயமின்றி காலம் உலகைச் சுருக்கி, அனைத்தையும் விரைவில் முடிவின் நோக்கி இட்டுச் செல்கிறது.”

Verse 52

सृजते च पुनर्लोकान्‌ नेह विद्यति शाश्वतम्‌ । दो घड़ीतक चिन्तन करनेके बाद वे पुन: इस प्रकार बोले--'राजेन्द्र! इसमें संशय नहीं है कि काल ही इस जगत्‌का संहार करता है और वही पुनः इन सम्पूर्ण लोकोंकी सृष्टि करता है। यहाँ कोई वस्तु सदा रहनेवाली नहीं है ।।

வைசம்பாயனர் கூறினார்— “காலமே மீண்டும் உலகங்களைப் படைக்கிறது; இங்கே எதுவும் நித்தியமல்ல.” பின்னர் சிறிதுநேரம் சிந்தித்து அவர் தொடர்ந்தார்— “ஓ அரசர்களில் சிறந்தவனே! ஐயமின்றி காலமே இந்தப் பிரபஞ்சத்தை அழிக்கிறது; காலமே இவ்வுலகங்களை மீண்டும் படைக்கிறது. ஆகவே உன் குலத்தார்—குருக்கள்—உறவினர்கள், நல்வாழ்த்தும் நண்பர்கள் ஆகியோருக்கு தர்மப் பாதையை அறிவுறுத்து; அவர்களைத் தடுக்க வல்லவன் நீயே. சொந்தக் குலத்தாரை கொல்வது மிக இழிந்த செயல் என்று கூறப்பட்டுள்ளது; அது எனக்கு மிக அருவருப்பானது. இந்த வெறுக்கத்தக்க செயலைச் செய்யாதே.”

Verse 53

धर्म्य देशय पन्थानं समर्थों ह्सि वारणे । क्षुद्रे जातिवरध॑ प्राहुर्मा कुरुष्व ममाप्रियम्‌

“தர்மப் பாதையைப் போதிப்பாயாக; அவர்களைத் தடுக்க வல்லவன் நீயே. சொந்தக் குலத்தாரை கொல்வது மிக இழிந்த செயல் என்று கூறப்பட்டுள்ளது; அது எனக்கு மிக அப்பிரியம். எனக்கு வெறுப்பான இந்தச் செயலைச் செய்யாதே.”

Verse 54

कालो<थयं पुत्ररूपेण तव जातो विशाम्पते । न वध: पूज्यते वेदे हितं॑ नैव कथंचन

“ஓ விசாம்பதே! இதே காலமே உன் மகனாகப் பிறந்துள்ளது. வேதம் கொலைக்குப் புகழ்ச்சி செய்யாது; வன்முறையால் எவ்வித நன்மையும் உண்டாகாது.”

Verse 55

हन्यात्‌ स एन॑ यो हन्यात्‌ कुलधर्म स्विकां तनुम्‌ | कालेनोत्पथगन्तासि शक्‍्ये सति यथा55पदि

வைசம்பாயனர் கூறினார்— “குலதர்மத்தை அழிப்பவன், தன் உடலையே அழிப்பதுபோல் ஆகிறான்; அந்தத் தர்மமே மறுமொழியாக அவனை வீழ்த்தும். தர்மத்தைப் பேணுவது இன்னும் உனக்குச் சாத்தியமிருக்கையில்—தவிர்க்க முடியாத பேரிடர் வருமுன்—நீ காலத்தின் உந்துதலால் தர்மத்தை விட்டு விலகி தவறான பாதையில் செல்கிறாய்; மக்கள் பெரும்பாலும் துன்பத்தில் சிக்கிய பின்பே அப்படிச் செய்வார்கள்।”

Verse 56

कुलस्यास्य विनाशाय तथैव च महीक्षिताम्‌ | अनर्थों राज्यरूपेण तव जातो विशाम्पते,“राजन! तुम्हारे कुलका तथा अन्य बहुत-से राजाओंका विनाश करनेके लिये यह तुम्हारे राज्यके रूपमें अनर्थ ही प्राप्त हुआ है

வைசம்பாயனர் கூறினார்—மக்களைக் காக்கும் அரசே! இந்த அரசாட்சி உனக்கு அனர்த்தமாக வந்துள்ளது; அது உன் குலத்தையும் பல அரசர்களையும் அழிவுக்குக் கொண்டு செல்லும்.

Verse 57

लुप्तधर्मा परेणासि धर्म दर्शय वै सुतान्‌ । कि ते राज्येन दुर्धर्ष येन प्राप्तोडसि किल्बिषम्‌

பிறரின் தாக்கத்தால் உன் தர்மம் மறைந்துவிட்டது. உன் மக்களுக்கு தர்மப் பாதையை காட்டுவாய். வெல்ல இயலாத வீரனே! பாவச் சுமையை ஏற்றுக்கொண்டு பெறும் அரசாட்சி உனக்கு என்ன பயன்?

Verse 58

यशो धर्म च कीर्ति च पालयन्‌ स्वर्गमाप्स्यसि । लभन्तां पाण्डवा राज्यं शमं गच्छन्तु कौरवा:

என் ஆலோசனையை ஏற்றால் நீ புகழ், தர்மம், கீர்த்தி ஆகியவற்றை காத்து சொர்க்கத்தை அடைவாய். பாண்டவர்கள் தங்கள் அரசை மீட்டெடுக்கட்டும்; கௌரவர்கள் சமாதானம் செய்து அமைதியடையட்டும்.

Verse 59

एवं ब्रुवति विप्रेन्द्रे धृतराष्ट्रीडम्बिकासुतः । आक्षिप्य वाक्यं॑ वाक्यज्ञो वाक्‍्यं चैवाब्रवीत्‌ पुन:

விப்ரேந்திரர் வியாசர் இவ்வாறு அறிவுறுத்திக் கொண்டிருக்கையில், வாக்கில் தேர்ந்த அம்பிகையின் மகன் திருதராஷ்டிரன் இடையில் குறுக்கிட்டு மீண்டும் இவ்வாறு கூறினான்.

Verse 60

धृतराष्ट उवाच यथा भवान्‌ वेत्ति तथैव वेत्ता भावाभावी विदितौ मे यथार्थो स्वार्थे हि सम्मुह्ाति तात लोको मां चापि लोकात्मकमेव विद्धि

திருதராஷ்டிரன் கூறினான்—அன்பரே! நீங்கள் அறிந்ததுபோலவே நானும் அறிகிறேன். இருப்பும் இல்லாமையும் என்னும் உண்மையான இயல்பு எனக்கும் தெரியும்; ஆயினும் சுயநலத்தால் உலகம் மயக்கத்தில் விழுகிறது. என்னையும் உலக இயல்போடு ஒன்றியவனாகவே அறிந்துகொள்.

Verse 61

प्रसादये त्वामतुलप्रभाव॑ं त्वं नो गतिर्दर्शयिता च धीर: । न चापि ते मद्वशगा महर्षे न चाधर्म कर्तुमर्हा हि मे मति:

துருதராஷ்டிரன் கூறினான்—அதுலப் பிரபாவமுடைய மகரிஷியே, உமது அருளைப் பெற விரும்புகிறேன். நீர் எங்கள் அடைக்கலம், வழிகாட்டி, திடமான ஞானி. ஆனால் மகரிஷியே, என் புதல்வர்கள் என் கட்டுப்பாட்டில் இல்லை; என் மனமும் அதர்மம் செய்ய ஒப்பதில்லை—அப்படியெனில் நான் என்ன செய்வேன்?

Verse 62

त्वं हि धर्मप्रवृत्तिश्न यश: कीर्तिश्व भारती । कुरूणां पाण्डवानां च मान्यश्वलापि पितामह:,आप ही हम भरतवंशियोंकी धर्मप्रवृत्ति, यश तथा कीर्तिके हेतु हैं। आप कौरवों और पाण्डवों--दोनोंके माननीय पितामह हैं

துருதராஷ்டிரன் கூறினான்—பாரத குலத்தின் தர்மநடத்தைக்கும் புகழுக்கும் கீர்த்திக்கும் ஆதாரம் நீரே. கௌரவர்களுக்கும் பாண்டவர்களுக்கும் சமமாக வணங்கத்தக்க பிதாமகர் நீரே.

Verse 63

व्याय उवाच वैचित्रवीर्य नृपते यत्‌ ते मनसि वर्तते । अभिधत्स्व यथाकामं छेत्तास्मि तव संशयम्‌

வ்யாசர் கூறினார்—வைசித்ரவீர்யன் புதல்வனே, அரசே! உன் மனத்தில் ஓடும் சந்தேகமோ எண்ணமோ எதுவாயினும், விருப்பம்போல் வெளிப்படுத்து. உன் ஐயத்தை நான் வெட்டி நீக்குவேன்.

Verse 64

धृतराष्ट्र रवाच यानि लिड्डनि संग्रामे भवन्ति विजयिष्यताम्‌ | तानि सर्वाणि भगवज्छोतुमिच्छामि तत्त्वतः

துருதராஷ்டிரன் கூறினான்—பகவனே! போரில் வெற்றி உறுதியானவர்களுக்கு தோன்றும் எல்லா சுபநிமித்தங்களையும் உண்மையாய் நான் கேட்க விரும்புகிறேன்.

Verse 65

व्यास उवाच प्रसन्नभा: पावक ऊर्ध्वरश्मि: प्रदक्षिणावर्त शिखो विधूम: । पुण्या गन्धाश्चाहुतीनां प्रवान्ति जयस्यैतद्‌ भाविनो रूपमाहु:

வ்யாசர் கூறினார்—அக்னி தெளிவான, அமைதியான ஒளியுடன் பிரகாசித்து; அதன் நாவுகள் மேல்நோக்கி எழுந்து வலப்புறமாகச் சுழன்று; புகை சிறிதும் இல்லாமல்; அதில் இடப்படும் ஆஹுதிகளின் புனித மணம் காற்றில் பரவி நிறைந்தால்—இவை வரவிருக்கும் வெற்றியின் அறிகுறிகள் எனச் சொல்லப்படுகின்றன.

Verse 66

गम्भीरघोषाश्न महास्वनाश्र शड्खा मृदड्भाश्न नदन्ति यत्र । विशुद्धरश्मिस्तपन: शशी च जयस्यैतद्‌ भाविनो रूपमाहु:

வ்யாசர் கூறினார்— எந்தப் பக்கத்தில் சங்குகளும் போர்முரசுகளும் ஆழ்ந்த, பேரொலியுடன் முழங்குகின்றனவோ, மேலும் எங்கு சூரியன் மற்றும் சந்திரனின் கதிர்கள் தெளிவாகவும் தூய்மையாகவும் தோன்றுகின்றனவோ— அதுவே வரவிருக்கும் வெற்றியின் மங்கள அறிகுறி என்று கூறப்படுகிறது।

Verse 67

इष्टा वाच: प्रसृता वायसानां सम्प्रस्थितानां च गमिष्यतां च । ये पृष्ठतस्ते त्वरयन्ति राजन्‌ ये चाग्रतस्ते प्रतिषेधयन्ति

வ்யாசர் கூறினார்— புறப்படும்போது அல்லது புறப்படத் தயாராக இருக்கும் வேளையில் காகங்களின் இனிய குரல் சுற்றிலும் பரவினால், அது வெற்றியின் அறிகுறி எனக் கருதப்படுகிறது. அரசே, பின்னால் இருந்து கத்தும் காகங்கள் சாதனைச் செய்தியை அறிவித்து விரைந்து முன்னே செல்லத் தூண்டுவது போல; முன்னால் இருந்து கத்துவனோ போருக்குச் செல்ல வேண்டாம் என்று தடுப்பது போலத் தோன்றும்।

Verse 68

कल्याणवाच: शकुना राजहंसा: शुका: क्रौज्चा: शतपत्राश्न यत्र । प्रदक्षिणाश्रैव भवन्ति संख्ये ध्रुवं जयस्तत्र वदन्ति विप्रा:

வ்யாசர் கூறினார்— மங்களமும் நலனும் தரும் குரல் எழுப்பும் ராஜஹம்சங்கள், கிளிகள், க்ரௌஞ்சக் கொக்குகள், சதபத்ரம் (மயில்கள்) முதலிய பறவைகள் போர்க்களத்தில் படையை வலப்புறமாகச் சுற்றி வலம் வந்தால்— அந்தப் பக்கத்திற்கு வெற்றி உறுதி என்று அறிஞர் பிராமணர்கள் கூறுகின்றனர்।

Verse 69

अलड्कारै: कवचै: केतुभिश्न सुखप्रणादैहेंषितैर्वा हयानाम्‌ । भ्राजिष्मती दुष्प्रतिवीक्षणीया येषां चमूस्ते विजयन्ति शत्रून्‌

வ்யாசர் கூறினார்— அலங்காரங்கள், கவசங்கள், கொடிகள், மேலும் மங்களமான உறுதியான போர்முழக்கம் அல்லது குதிரைகளின் கனைப்பு ஆகியவற்றால் யாருடைய படை ஒளிவீசி, எதிரிகளுக்குப் பார்ப்பதற்கே அரிதாகத் தோன்றுகிறதோ— அவர்கள் நிச்சயமாகப் பகைவரை வெல்வர்।

Verse 70

हृष्टा वाचस्तथा सत्त्वं योधानां यत्र भारत । न म्लायन्ति स्रजश्नैव ते तरन्ति रणोदधिम्‌

வ்யாசர் கூறினார்— ஓ பாரதா, எந்தப் பக்கத்தின் வீரர்கள் மகிழ்ச்சியும் உறுதியும் நிறைந்த வார்த்தைகள் பேசுகிறார்களோ, அவர்களின் உள்ளத் துணிவு ஒளிவீசி நிலைத்திருக்கிறதோ, மேலும் அவர்களின் மாலைகளும் வாடாதிருக்கிறதோ— அவர்கள் போரெனும் பெருங்கடலைக் கடந்து விடுவர்।

Verse 71

इष्टा वाच: प्रविष्टस्य दक्षिणा: प्रविविक्षत: । पश्चात्‌ संधारयन्त्यर्थमग्रे च प्रतिषेधिका:

வ்யாசர் கூறினார்—போர்வீரர்கள் பகைவர் சேனையில் புகுவதற்கு முன்போ அல்லது புகுந்த பின்போ, வீரத்தைக் காட்டும், மனம் விரும்பும் தைரியவாக்குகளை உரைத்து தங்கள் போர்திறனை வெளிப்படுத்தினால், பின்னர் வரவிருக்கும் வெற்றியை அவர்கள் முன்கூட்டியே உறுதிப்படுத்திக் கொள்கிறார்கள். ஆனால் பகைவரின் அணிகளில் நுழைய முயலும் தருணத்தில் முன்புறத்திலேயே தடுக்கும், மனத்தளர்ச்சி தரும் சொற்கள் எதிரொலித்தால், அது அவர்களின் தோல்விக்கான அறிகுறியாகிறது।

Verse 72

शब्दरूपरसस्पर्शगन्धाश्वाविकृता: शुभा: । सदा हर्षश्व योधानां जयतामिह लक्षणम्‌

வ்யாசர் கூறினார்—ஒலி, உருவம், சுவை, தொடுதல், மணம் ஆகியவை மாசற்றும் மங்களகரமுமாகத் தோன்ற, மேலும் போர்வீரர்களின் உள்ளங்களில் எப்போதும் மகிழ்ச்சியும் உற்சாகமும் நிலைத்திருக்குமானால், அதுவே இங்கு அவர்களுக்கு வெற்றியின் நல்விளக்கமாகும்।

Verse 73

अनुगा वायवो वान्ति तथाभ्राणि वयांसि च | अनुप्लवन्ति मेघाश्न तथैवेन्द्रधनूंषि च

வ்யாசர் கூறினார்—அரசே! யாருக்கு காற்று சாதகமாக வீசுகிறதோ, மேகங்களும் பறவைகளும் அதே திசையில் ஒத்திசைந்து நகருகிறதோ; மேகங்கள் குடைநிழல் போல அவர்களைப் பின்தொடர்வதுபோல் தோன்றுகிறதோ, மேலும் இந்திரதனுசும் மங்கள திசைகளில் தோன்றுகிறதோ—இவை வெற்றிக்குரிய வீரர்களுக்கான வெற்றியின் நல்விளக்கங்கள். ஆனால் மரணத்திற்கு அண்மையானவர்களுக்கு இதற்கு மாறான அசுப நிமித்தங்களே தோன்றும்।

Verse 74

एतानि जयमानानां लक्षणानि विशाम्पते | भवन्ति विपरीतानि मुमूर्षणां जनाधिप

வ்யாசர் கூறினார்—விசாம்பதே! இவை வெற்றியினை நோக்கி எழுகின்றவர்களுக்கு உரிய நல்விளக்கங்கள். ஆனால் ஜனாதிபா! மரணத்திற்கு அண்மையானவர்களுக்கு இதே அறிகுறிகள் மாறுபட்டு அசுப நிமித்தங்களாகின்றன।

Verse 75

अल्पायां वा महत्यां वा सेनायामिति निश्चय: । हर्षो योधगणस्यैको जयलक्षणमुच्यते,सेना छोटी हो या बड़ी, उसमें सम्मिलित होनेवाले सैनिकोंका एकमात्र हर्ष ही निश्चितरूपसे विजयका लक्षण बताया जाता है

வ்யாசர் உறுதியாகக் கூறினார்—சேனை சிறியதாயினும் பெரியதாயினும், போர்வீரக் குழுவில் நிலைக்கும் ஒரே மகிழ்ச்சியும் உற்சாகமும் தான் வெற்றியின் உறுதியான அறிகுறி எனப் போற்றப்படுகிறது।

Verse 76

एको दीर्णो दारयति सेनां सुमहतीमपि । तां दीर्णामनुदीर्यन्ते योधा: शूरतरा अपि

ஒரே ஒரு வீரன் மனம் உடைந்து பின்னடங்கினாலும், மிகப் பெரிய படையையும் அவன் குழப்பத்தில் ஆழ்த்திவிட முடியும். அந்தப் படை சிதறியவுடன், அதைவிடப் பெரும் வீரர்களும் அதன் பின்னால் இழுக்கப்பட்டு ஓடத் தள்ளப்படுவர்.

Verse 77

दुर्निवर्त्या तदा चैव प्रभग्ना महती चमू: । अपामिव महावेगास्त्रस्ता मृगगणा इव

மிகப் பெரிய படை ஒருமுறை சிதறி ஓடத் தொடங்கினால், அதை மீண்டும் திருப்புவது மிகக் கடினம்—சரிவில் பெருவேகமாகப் பாயும் நீரைத் தடுக்க முயல்வதுபோலவும், அச்சத்தில் சிதறிய மான்களின் கூட்டத்தை மீண்டும் அழைப்பதுபோலவும்.

Verse 78

नैव शक्‍्या समाधातुं संनिपाते महाचमू: । दीर्णामित्येव दीर्यन्ते सुविद्वांसोईपि भारत

பாரத குல மகிழ்வே! பெரும் படை ஒன்று கூடிய நெருக்கத்தில் ஒருமுறை ஓட்டம் தொடங்கினால், அதை அறிவுறுத்தி மீண்டும் ஒழுங்குபடுத்துவது எளிதல்ல. ‘படை சிதறிவிட்டது’ என்ற செய்தி கேட்டவுடனே, போர் நுணுக்கம் அறிந்த பெரிய அறிஞர்களும் சிதறி ஓடத் தொடங்குவர்.

Verse 79

भीतान्‌ भग्नांश्व सम्प्रेक्ष्य भयं भूयोडभिवर्धते । प्रभग्ना सहसा राजन्‌ दिशो विद्रवते चमू:

அரசே! அச்சத்தில் நடுங்கி மனம் உடைந்த படையினர் ஓடுவதைக் கண்டால், மற்றவர்களின் பயம் இன்னும் பெருகுகிறது. அப்போது திடீரென முழுப் படையும் உற்சாகம் இழந்து எல்லாத் திசைகளிலும் சிதறி ஓடத் தொடங்குகிறது.

Verse 80

नैव स्थापयितुं शक्‍्या शूरैरपि महाचमू: । सत्कृत्य महतीं सेनां चतुरड्रां महीपति: । उपायपूर्व मेधावी यतेत सततोत्थित:

அந்த வேளையில் பல வீரர்களாலும் கூட அந்தப் பெரும் படையை நிறுத்தி நிலைநிறுத்த முடியாது. ஆகவே அறிவுடைய அரசன் எப்போதும் விழிப்புடன் இருந்து, நன்கு யோசித்த வழிமுறைகளால், உரிய மரியாதையும் கவனமும் செலுத்தி, தன் மகத்தான நான்கு அங்கப் படையை நிலைத்தும் ஒழுக்கத்துடனும் வைத்திருக்க இடையறாது முயல வேண்டும்.

Verse 81

उपायविजयं श्रेष्ठमाहुभेंदेन मध्यमम्‌ । जघन्य एष विजयो यो युद्धेन विशाम्पते

நல்லறிவுடனான உபாயங்களால் பெறும் வெற்றி சிறந்தது எனப் புகழப்படுகிறது; ‘பேத’ நெறியால் பகைவரை உட்பிளவாக்கி பெறும் வெற்றி நடுத்தரம்; ஆனால் போரில் கொலைவும் அழிவும் செய்து பெறும் வெற்றி, ஓ மக்கள்தலைவனே அரசே, மிகத் தாழ்ந்த வெற்றியாகும்।

Verse 82

महादोष: संनिपातस्तस्याद्य: क्षय उच्यते । परस्परज्ञा: संहृष्टा व्यवधूता: सुनिश्चिता:

போர் பெரும் குற்றங்களின் களஞ்சியம்; அவற்றில் முதன்மையான விளைவு ‘க்ஷயம்’—மக்கள் அழிவு, பெருஞ்சங்காரம். ஆனால் ஒருவரையொருவர் நன்கு அறிந்தும், மகிழ்ச்சியும் உற்சாகமும் நிறைந்தும், பற்றுகளிலிருந்து விடுபட்டும், வெற்றியில் உறுதியாய் நிலைத்தும் இருப்போர்—வீரத்துடன் ஒன்றிணைந்து நின்றால் பெரும் படையையும் நசுக்க முடியும்।

Verse 83

पड्चाशदपि ये शूरा मृद्गन्ति महतीं चमूम्‌ । अपि वा पज्च षट्‌ सप्त विजयन्त्यनिवर्तिन:

ஐம்பது வீரர்களே ஒரு பெரும் படையைக் கூட மிதித்து நசுக்குவர்; மேலும் பின்வாங்காத ஐந்து, ஆறு, ஏழு போராளிகளே இருந்தாலும் அவர்கள் உறுதியாக வெல்வர்।

Verse 84

न वैनतेयो गरुड: प्रशंसति महाजनम्‌ । दृष्टवा सुपर्णोडपचितिं महत्या अपि भारत,भारत! सुन्दर पंखोंवाले विनतानन्दन गरुड़ विशाल सेनाका भी विनाश होता देखकर अधिक जनसमूहकी प्रशंसा नहीं करते हैं

ஓ பாரதா! வினதையின் புதல்வன், அழகிய சிறகுகளையுடைய கருடனும் பெருங் கூட்டத்தைப் புகழ்வதில்லை; ஏனெனில், ஓ பாரதா, அவன் வல்லமையான பெரும் படையும் அழிவுறுவதை கண்டிருக்கிறான்।

Verse 85

न बाहुल्‍येन सेनाया जयो भवति नित्यश: । अध्रुवो हि जयो नाम दैवं चात्र परायणम्‌ । जयवन्तो हि संग्रामे कृतकृत्या भवन्ति हि

படையின் பெருக்கினாலேயே எப்போதும் வெற்றி உண்டாகாது. போரில் ‘வெற்றி’ எனப்படுவது நிலையற்றது; இங்கே தெய்வமே உயர்ந்த அடைக்கலம். மேலும் போர்க்களத்தில் வென்றவர்களே தம் காரியத்தை நிறைவேற்றியவர்களாகக் கருதப்படுவர்।

Verse 376

सहस्रशो महाशब्द: शिखराणि पतन्ति च । जान पड़ता है

வியாசர் கூறினார்—எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் ஆயிரமாயிரம் இடியென முழங்கும் அச்சமூட்டும் ஒலிகள் எழுகின்றன; மலைச்சிகரங்கள் உடைந்து உடைந்து கீழே விழுகின்றன. இவ்வபசகுனங்கள் சொல்வது—இந்தப் பூமி எண்ணற்ற அரசர்களின் இரத்தத்தைப் பருகத் தயாராக உள்ளது; தர்மம் பேராசையால் மறைக்கப்படும் போது போர் விடுக்கும் அதர்மப் பெருஞ்சங்காரத்தின் முன்னறிவிப்பு இதுவே.

Verse 396

वृक्षा: पतन्ति चैत्याश्व ग्रामेषु नगरेषु च । बालू और कंकड़ खींचकर बरसानेवाले भयानक बवंडर उठकर वृक्षोंको उखाड़ डालते हैं। गाँवों तथा नगरोंमें वृक्ष और चैत्यवृक्ष प्रचण्ड आँधियों तथा बिजलीके आघातोंसे टूटकर गिर रहे हैं

வியாசர் கூறினார்—கிராமங்களிலும் நகரங்களிலும் மரங்கள் விழுகின்றன; தெய்வாலயச் சன்னதிகளின் புனித மரங்களும் வேரோடு சாய்கின்றன. மணலும் கற்களும் மழையெனப் பொழியச் செய்யும் அச்சமூட்டும் சுழற்காற்றுகள் எழுந்து அவற்றை பிடுங்கி எறிகின்றன; கொடுங்காற்றும் மின்னலின் தாக்கமும் காரணமாக எங்கும் மரங்கள் முறிந்து விழுகின்றன—மகாயுத்தம் நெருங்கும் போது தர்ம ஒழுங்கே குலுங்குகிறது என்பதற்கான தீய அறிகுறி இது.

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether political leadership should continue on an escalatory path when multiple indicators suggest systemic instability; Vyāsa’s warning frames a choice between timely restraint/counsel and proceeding toward a foreseeable, large-scale societal depletion.

The chapter teaches that ethical governance requires interpretive vigilance: when signs of disorder appear across nature and society, leaders must reassess intentions and consequences, balancing fate-language with responsibility for decisions that affect collective welfare.

There is no formal phalaśruti formula; the meta-commentary functions through Vyāsa’s concluding injunction to act at the ‘right time’ to prevent social annihilation, and through Dhṛtarāṣṭra’s doctrinal framing that links duty-bound death with fame and a valorized posthumous outcome.

Read Mahabharata in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App