Adhyaya 42

Verse 1

द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सख्य ऊचुः । सुदेवा का त्वया प्रोक्ता किमाचारा वदस्व नः । त्वया प्रोक्तं महाभागे वद नः सत्यमेव च

द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः। सख्य ऊचुः—त्वया प्रोक्ता सुदेवा का? किमाचारा? वदस्व नः। महाभागे, त्वया यत् प्रोक्तं तत् सत्यं वद नः॥

Verse 2

सुकलोवाच । अयोध्यायां महाराजः स आसीद्धर्मकोविदः । मनुपुत्रो महाभागः सर्वधर्मार्थतत्परः

सुकलोवाच—अयोध्यायां महाराजः स आसीद् धर्मकोविदः। मनुपुत्रो महाभागः सर्वधर्मार्थतत्परः॥

Verse 3

इक्ष्वाकुर्नाम सर्वज्ञो देवब्राह्मणपूजकः । तस्य भार्या सदा पुण्या पतिव्रतपरायणा

इक्ष्वाकुर्नाम सर्वज्ञो देवब्राह्मणपूजकः। तस्य भार्या सदा पुण्या पतिव्रतपरायणा॥

Verse 4

तया सार्द्धं यजेद्यज्ञं तीर्थानि विविधानि च । वेदराजस्य वीरस्य काशीशस्य महात्मनः

तया सह यज्ञं यजेत, नानाविधानि तीर्थानि च सेवेत—महात्मनः काशीशस्य वीरस्य वेदराजस्य सर्वाणि।

Verse 5

सुदेवा नाम वै कन्या सत्याचारपरायणा । उपयेमे महाराज इक्ष्वाकुस्तां महीपतिः

सुदेवा नाम वै कन्या सत्याचारपरायणा; तां महाराज इक्ष्वाकुः महीपतिरुपयेमे।

Verse 6

सुदेवा चारुसर्वांगी सत्यव्रतपरायणा । तया सार्द्धं स वै राजा जनानां पुण्यनायकः

सुदेवा चारुसर्वाङ्गी सत्यव्रतपरायणा; तया सह स वै राजा जनानां पुण्यनायकः अभवत्।

Verse 7

स रेमे नृपशार्दूलो नित्यं च प्रियया तया । एकदा तु महाराजस्तया सार्द्धं वनं ययौ

स नृपशार्दूलो नित्यं तया प्रियया सह रेमे; एकदा तु महाराजस्तया सह वनं ययौ।

Verse 8

गंगारण्यं समासाद्य मृगयां क्रीडते सदा । सिंहान्हत्वा वराहांश्च गजांश्च महिषांस्तथा

गङ्गारण्यं समासाद्य सदा मृगयां क्रीडते; सिंहान् हत्वा वराहांश्च गजान् महिषांश्च तथा।

Verse 9

क्रीडमानस्य तस्याग्रे वराहश्च समागतः । बहुशूकरयूथेन पुत्रपौत्रैरलंकृतः

क्रीडमानस्य तस्य पुरतः वराहः समुपागतः। बहुभिः शूकरयूथैः पुत्रपौत्रैश्च भूषितः॥

Verse 10

एका च शूकरी तस्य प्रियापार्श्वे प्रतिष्ठिता । वराहैः शूकरैस्तस्य तमेव परिवारिता

एका च शूकरी तस्य प्रियायाः पार्श्वे व्यवस्थिताः। वराहैः शूकरैश्च स तमेव परितोऽवृतः॥

Verse 11

दृष्ट्वा च राजराजेंद्रं दुर्जयं मृगयारतम् । पर्वताधारमाश्रित्य भार्यया सह शूकरः

दृष्ट्वा च राजराजेन्द्रं दुर्जयं मृगयारतम्। पर्वताधारमाश्रित्य भार्यया सह शूकरः॥

Verse 12

तिष्ठत्येकः सुवीर्येण पुत्रान्पौत्रान्गुरूञ्छिशून् । ज्ञात्वा तेषां महाराज मृगाणां कदनं महत्

ज्ञात्वा तेषां महाराज मृगाणां कदनं महत्। तिष्ठत्येकः सुवीर्येण पुत्रान्पौत्रान्गुरूञ्छिशून्॥

Verse 13

तानुवाच सुतान्पौत्रान्भार्यां तां च स शूकरः । कोशलाधिपतिर्वीरो मनुपुत्रो महाबलः

तानुवाच सुतान्पौत्रान्भार्यां तां च स शूकरः। कोशलाधिपतिर्वीरो मनुपुत्रो महाबलः॥

Verse 14

क्रीडते मृगयां कांते मृगान्संहरते बहून् । स मां दृष्ट्वा महाराज एष्यते नात्र संशयः

कान्ते, स मृगयाक्रीडां कुर्वन् बहून् मृगान् संहरति। स महाराजो मां दृष्ट्वैवात्रागमिष्यति, नात्र संशयः।

Verse 15

अन्येषां लुब्धकानां मे नास्ति प्राणभयं ध्रुवम् । ममरूपं नृपो दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति

अन्येषां लुब्धकानां विषये मे प्राणभयं नास्ति ध्रुवम्। किन्तु नृपो मम रूपं दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति।

Verse 16

हर्षेण महताविष्टो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । श्वभिर्युक्तो महातेजा लुब्धकैः परिवारितः

महताहर्षेणाविष्टो महातेजा धनुर्धरः। बाणपाणिः श्वभिर्युक्तो लुब्धकैः परिवारितः।

Verse 17

प्रिये करिष्यते घातं ममाप्येवं न संशयः

प्रिये, ममाप्येवं घातं करिष्यति—नात्र संशयः।

Verse 18

शूकर्युवाच । यदायदा पश्यसि लुब्धकान्बहून्महावने कांत समायुधान्बहून् । एतैस्तु पुत्रैर्ममपौत्रकैः समं दूरं नु भो यासि पलायमानः

शूकर्युवाच—कान्त, यदा यदा महावने समायुधान् बहून् लुब्धकान् पश्यसि, तदा तदा मम पुत्रैः पौत्रकैश्च समं किं दूरं पलायमानो यासि?

Verse 19

त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेंद्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कांत वदस्वकारणम्

त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेन्द्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कान्त वदस्व कारणम् ॥

Verse 20

तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजौत्तरम् । यदर्थभीतोस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूर निशम्यशूकरान्

तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजौत्तरम् । यदर्थभीतोऽस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूरं निशम्य शूकरान् ॥

Verse 21

सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वंति पापं गिरिदुर्गकंदरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिंतका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले

सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वन्ति पापं गिरिदुर्गकन्दरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिन्तका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले ॥

Verse 22

तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकंदरं च व्रजामि कांते अपमृत्युभीतः

तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोऽपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकन्दरं च व्रजामि कान्ते अपमृत्युभीतः ॥

Verse 23

अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूप भूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमेण

अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूपभूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमॆण ॥

Verse 24

जेष्यामि भूपं यदि स्वेन तेजसा भोक्ष्यामि कीर्तिं त्वतुलां पृथिव्याम् । तेनाहतो वीरवरेण संगरे यास्यामि लोकं मधुसूदनस्य

यदि स्वतेजसा भूपं जेष्यामि, तर्हि पृथिव्यां त्वतुलां कीर्तिं भोक्ष्यामि। अथ संगरे वीरवरेण तेनाहतोऽहं मधुसूदनस्य लोकं यास्यामि॥

Verse 25

ममांगभूतेन पलेनमेदसा तृप्तिं परां यास्यति भूमिनाथः । तृप्ता भविष्यंति सुलोकदेवता अस्मादयंचागतो वज्रपाणिः

ममाङ्गभूतेन पलेन मेदसा भूमिनाथः परां तृप्तिं यास्यति। तृप्ताः भविष्यन्ति सुलोकदेवताः; अस्मादर्पणाद् वज्रपाणिरिहागतः॥

Verse 26

अस्यैव हस्तान्मरणं यदाभवेल्लाभश्च मे सुंदरि कीर्तिरुत्तमा । तस्माद्यशो भूमितले जगत्त्रये व्रजामि लोकं मधुसूदनस्य

अस्यैव हस्तान्मरणं यद्यभवेत्, सुन्दरि, मे लाभः कीर्तिरुत्तमा च। तस्माद् भूमितले जगत्त्रये च यशः स्थापयित्वा मधुसूदनस्य लोकं व्रजामि॥

Verse 27

नैवं भीतोस्मि क्षुब्धोस्मि गतोऽहं गिरिसानुषु । पापाद्भीतो गतः कांतेधर्मं दृष्ट्वा स्थितोह्यहम्

नैवं भीतोऽस्मि न च क्षुब्धोऽस्मि; गिरिसानुषु गतोऽहम्। पापाद्भीतो गतः, कान्ते; धर्मं दृष्ट्वा स्थितो ह्यहम्॥

Verse 28

न जाने पातकं पूर्वमन्यजन्मनि चार्जितम् । येनाहं शौकरीं योनिं गतोऽहं पापसंचयात्

न जाने पूर्वं किमपि पातकं अन्यजन्मनि चार्जितम्। येन पापसञ्चयात् शौकरीं योनिं गतोऽहम्॥

Verse 29

क्षालयिष्याम्यहं घोरं पूर्वपातकसंचयम् । बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतैः

अहं पूर्वपातकसञ्चयं घोरं क्षालयिष्यामि—बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतशः।

Verse 30

पुत्रान्पौत्रांस्तु वाराहि कन्यां कुटुंबबालकम् । गिरिं गच्छ गृहीत्वा तु मम मोहमिमं त्यज

वाराहि, पुत्रान् पौत्रांश्च कन्यां कुटुम्बबालकान् च गृहीत्वा गिरिं गच्छ; ममायं मोहं त्यज।

Verse 31

ममस्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः । अस्य हस्तात्प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्

मम स्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः; अस्य हस्तात् प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्।

Verse 32

दैवेनापि ममाद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । उद्घाटितकपाटं तु यास्यामि सुमहादिवम्

दैवेन मम अद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् उद्घाटितकपाटं; अतः सुमहादिवं यास्यामि।

Verse 33

सुकलोवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शूकरस्य महात्मनः । उवाच तत्प्रिया सख्यः सीदमानांतरा तदा

सुकल उवाच—तस्य महात्मनः शूकरस्य वचनं श्रुत्वा, तदा तस्य प्रिया सखी अन्तःसीदन्ती उवाच।

Verse 34

शूकर्युवाच । यस्मिन्यूथे भवान्स्वामी पुत्रपौत्रैरलंकृतः । मित्रैश्च भ्रातृभिश्चैव अन्यैः स्वजनबांधवैः

शूकर्युवाच—यस्मिन् यूथे भवान् स्वामी पुत्रपौत्रैः समलङ्कृतः, मित्रैः भ्रातृभिश्च तथा अन्यैः स्वजनबान्धवैः परिवृतः सन् पूज्यते…

Verse 35

त्वयैवालंकृतो यूथो भवता परिशोभते । त्वां विनायं महाभाग कीदृग्यूथो भविष्यति

त्वयैवैकैना अलङ्कृतोऽयं यूथः भवता परिशोभते; त्वां विना, महाभाग, कीदृशोऽयं यूथो भविष्यति?

Verse 36

तवैव स्वबलेनापि गर्जमानाश्च शूकराः । विचरंति गिरौ कांत तनया मम बालकाः

तवैव स्वबलेन गर्जमानाः शूकराः गिरौ विचरन्ति; हे कान्त, ते मम तनयाः, मम बालकाः।

Verse 37

कंदान्मूलान्सुभक्षंति निर्भयास्तव तेजसा । दुर्गेषु वनकुंजेषु ग्रामेषु नगरेषु च

तव तेजसा निर्भयाः सन्तः कन्दान् मूलानि च सुभक्षन्ति; दुर्गेषु वनकुञ्जेषु ग्रामेषु नगरेषु च।

Verse 38

न कुर्वंति भयं तीव्रं सिंहानामिह पर्वते । मनुष्याणां महाबाहो पालितास्तव तेजसा

इह पर्वते सिंहाः मनुष्याणां तीव्रं भयं न कुर्वन्ति; हे महाबाहो, ते तव तेजसा पालिताः।

Verse 39

त्वया त्यक्ता अमी सर्वे बालका मम दारकाः । दीनाश्चैवाकुलाश्चैव भविष्यंति विचेतनाः

त्वया त्यक्तेऽमी सर्वे मम दारकाः बालकाः दीनाः स्युः, आकुलाश्च विचेतनाः सन्तो भविष्यन्ति।

Verse 40

नित्यमेव सुखं वर्त्म गत्वा पश्यंति बालकाः । पतिहीना यथा नारी शोभते नैव शोभना

नित्यसुखवर्त्मनि गत्वा बालकाः पुरतः पश्यन्ति; पतिहीना यथा नारी, तथा शोभना अपि न शोभते।

Verse 41

अलंकृता यथा दिव्यैरलंकारैः सकांचनैः । परिच्छदै रत्नवस्त्रैः पितृमातृसहोदरैः

दिव्यैः सकाञ्चनैरलंकारैः अलंकृता, रत्नवस्त्रैः परिच्छदैश्च समन्विता, पितृमातृसहोदरैः सह।

Verse 42

श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः पतिहीना न भाति सा । चंद्रहीना यथा रात्री पुत्रहीनं यथा कुलम्

श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः परिवृता अपि पतिहीना सा न भाति; चन्द्रहीना यथा रात्रिः, पुत्रहीनं यथा कुलम्।

Verse 43

दीपहीनं यथा गेहं नैव भाति कदाचन । त्वां विनायं तथा यूथो नैव शोभेत मानद

दीपहीनं यथा गेहं कदाचन न भाति; त्वां विना तथा अयं यूथो नैव शोभेत, मानद।

Verse 44

आचारेण विना मर्त्यो ज्ञानहीनो यतिर्यथा । मंत्रहीनो यथा राजा तथायं नैव शोभते

आचारवर्जितो मर्त्यो ज्ञानहीनयतिरिव । मन्त्रहीननृपो यद्वत् तथायं न विराजते ॥

Verse 45

कैवर्तेन विना नौर्वा संपूर्णा परिसागरे । न भात्येवं यथा सार्थः सार्थवाहेन वै विना

कैवर्तवर्जिता नौः स्यात् संपूर्णापि महोदधौ । न सिद्ध्यति तथा सार्थः सार्थवाहविना नृप ॥

Verse 46

सेनाध्यक्षेण च विना यथा सैन्यं न भाति च । त्वां विना वै तथा सैन्यं शूकराणां महामते

सेनाध्यक्षविना यद्वत् सैन्यं नैव विराजते । त्वद्विना तद्वदेवैतत् शूकराणां महामते ॥

Verse 47

दीनो भविष्यति तथा वेदहीनो यथा द्विजः । मयि भारं कुटुंबस्य विनिवेश्य प्रगच्छसि

दीनो भविष्यति तथा वेदहीनो यथा द्विजः । मयि भारं कुटुम्बस्य विनिवेश्य प्रगच्छसि ॥

Verse 48

मरणं सुलभं ज्ञात्वा का प्रतिज्ञा तवेदृशी । त्वां विनाहं न शक्नोमि धर्तुं प्राणान्प्रियेश्वर

मरणं सुलभं ज्ञात्वा का प्रतिज्ञा तवेदृशी । त्वद्विनाहं न शक्नोमि धर्तुं प्राणान् प्रियेश्वर ॥

Verse 49

त्वयैव सहिता स्वर्गं भूमिं वाथ महामते । नरकं वापि भोक्ष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

त्वयैव सहिता स्वर्गं भूमिं वा, महामते, नरकं वापि भोक्ष्यामि—सत्यं सत्यं वदाम्यहम्।

Verse 50

त्वं वा पुत्रांस्तुपौत्रांस्तु गृहीत्वा यूथमुत्तमम् । आवां व्रजाव यूथेश दुर्गमेवं सुकंदरम्

त्वं वा पुत्रान् तु पौत्रांश्च गृहीत्वा यूथमुत्तमम्। आवां व्रजाव यूथेश दुर्गमेवं सुकन्दरम्॥

Verse 51

जीवितव्यं परित्यज्य रणाय परिगम्यते । तत्र को दृश्यते लाभो मरणे वद सांप्रतम्

जीवितव्यं परित्यज्य रणाय परिगम्यते। तत्र को दृश्यते लाभो मरणे वद सांप्रतम्॥

Verse 52

वाराह उवाच । वीराणां त्वं न जानासि सुधर्मं शृणु सांप्रतम् । युद्धार्थिना हि वीरेण वीरं गत्वा प्रयाचितम्

वाराह उवाच। वीराणां त्वं न जानासि सुधर्मं शृणु सांप्रतम्। युद्धार्थिना हि वीरेण वीरं गत्वा प्रयाचितम्॥

Verse 53

देहि मे योधनं संख्ये युद्धार्थ्यहं समागतः । परेण याचितं युद्धं न ददाति यदा नरः

देहि मे योधनं संख्ये युद्धार्थ्यहं समागतः। परेण याचितं युद्धं न ददाति यदा नरः॥

Verse 54

कामाल्लोभाद्भयाद्वापि मोहाद्वा शृणु वल्लभे । कुंभीपाके तु नरके वसेद्युगसहस्रकम्

कामलोभभयमोहाद्वा—शृणु वल्लभे—एवं कृत्वा नरः कुम्भीपाकाख्ये नरके युगसहस्रं वसति।

Verse 55

क्षत्रियाणां परो धर्मो युद्धं देयं न संशयः । तद्युद्धं दीयमानेन रणभूमिगतेन वै

क्षत्रियाणां परो धर्मो युद्धदानं न संशयः; रणभूमौ प्रविष्टेन तद् युद्धं निश्चयेन देयम्।

Verse 56

निर्जितं तु परं तत्र यशःकीर्त्तिं प्रभुंजते । स वा हतो युध्यमानः पौरुषेणातिनिर्भयः

तत्र पराजितोऽपि परां यशःकीर्तिं भुङ्क्ते; युध्यमानः पौरुषेणातिनिर्भयः स हतः सन् अपि तां कीर्तिं लभते।

Verse 57

वीरलोकमवाप्नोति दिव्यान्भोगान्प्रभुंजते । यावद्वर्षसहस्राणां विंशत्येकां प्रिये शृणु

स वीरलोकमवाप्नोति दिव्यान् भोगान् च भुङ्क्ते; प्रिये शृणु—एकविंशतिसहस्रवर्षाणि यावत्।

Verse 58

वीरलोके वसेत्तावद्देवाचारैर्महीयते । मनुपुत्रः समायात अयं वीरो न संशयः

तावद् वीरलोके वसति देवाचारैर्महीयते; मनुपुत्रः समायातोऽयं वीरो न संशयः।

Verse 59

संग्रामं याचमानस्तु युद्धं देयं मया ध्रुवम् । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

संग्रामं याचमानस्य युद्धं मया ध्रुवं प्रदेयम्। युद्धातिथिः समायातः सनातनो विष्णुरूपः॥

Verse 60

सत्कारो युद्धरूपेण कर्तव्यश्च मया शुभे । शूकर्युवाच । यदा युद्धं त्वया देयं राज्ञे चैव महात्मने

सत्कारो युद्धरूपेण मया कर्तव्य एव शुभे। शूकर्युवाच—यदा युद्धं त्वया देयं राज्ञे च महात्मने॥

Verse 61

ततोऽहं पौरुषं कांत पश्यामि तव कीदृशम् । एवमुक्त्वा प्रियान्पुत्रान्समाहूय त्वरान्विता

ततोऽहं पौरुषं कान्त पश्यामि तव कीदृशम्। एवमुक्त्वा प्रियान् पुत्रान् समाहूय त्वरान्विता॥

Verse 62

उवाच पुत्रका यूयं शृणुध्वं वचनं मम । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

उवाच—पुत्रका यूयं शृणुध्वं वचनं मम। युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः॥

Verse 63

मया तत्र प्रगंतव्यं यत्रायं हि गमिष्यति । यावत्तिष्ठति वै नाथो भवतां प्रतिपालकः

मया तत्र प्रगन्तव्यं यत्रायं हि गमिष्यति। यावत्तिष्ठति वै नाथो भवतां प्रतिपालकः॥

Verse 64

यूयं गच्छत वै दूरं दुर्गं गिरिगुहामुखम् । सुखं जीवत मे वत्सा वर्जयित्वा सुलुब्धकान्

यूयं वै दूरं गच्छत दुर्गं गिरिगुहामुखम् । मे वत्साः सुखं जीवत सुलुब्धकान् विवर्ज्य च ॥

Verse 65

मया तत्रैव गंतव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति

मया तत्रैव गन्तव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति ॥

Verse 66

एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयात वै सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः

एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयाताः सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः ॥

Verse 67

पुत्रा ऊचुः । अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै

पुत्रा ऊचुः । अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै ॥

Verse 68

युवाभ्यां हि अकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि

युवाभ्यां ह्यकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि ॥

Verse 69

शूकर्युवाच । अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः । क्रीडते मृगया लुब्धो मृगान्हत्वा बहून्वने

शूकर्युवाच—अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः। लुब्धः क्रीडार्थं मृगयां कृत्वा वने बहून् मृगान् हत्वा रमते॥

Verse 70

इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षो मनुपुत्रो महाबलः । संहरिष्यति कालोऽयं दूरं यात सुपुत्रकाः

मनुपुत्रो महाबल इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षः। अयं कालः संहरिष्यति; दूरं यात, सुपुत्रकाः॥

Verse 71

पुत्रा ऊचुः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः । महारौद्रं सुघोरं तु नरकं प्रतिपद्यते

पुत्रा ऊचुः—मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः। स महारौद्रं सुघोरं नरकं प्रतिपद्यते॥

Verse 72

मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः

मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः। मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः॥

Verse 73

पूयं नरकमेतीह कृमिदुर्गंधसंकुलम् । मातुस्तस्मान्न यास्यामो गुरुं त्यक्त्वा इहैव च

पूयनरकमेतीह कृमिदुर्गन्धसंकुलम्। तस्मान्मातुर्न यास्यामो गुरूं त्यक्त्वा इहैव च॥

Verse 74

एवं विषादः संजातस्तेषां धर्मार्थसंयुतः । व्यूहं कृत्वा स्थिताः सर्वे बलतेजः समाकुलाः

एवं तेषां धर्मार्थविचारसंयुक्तो विषादः समजनि। ततः सर्वे बलतेजःसमाकुलाः व्यूहं कृत्वा दृढं स्थिताः॥

Verse 75

साहसोत्साहसंपन्नाः पश्यंति नृपनंदनम् । नदंतः पौरुषैर्युक्ताः क्रीडमाना वने तदा

साहसोत्साहसम्पन्नाः ते नृपनन्दनं ददृशुः। पौरुषयुक्ता नदन्तो वने तदा क्रीडमानाः॥