Adhyaya 30

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ‘भण्डासुरवधः’ नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः। अगस्त्य उवाच— अश्वानन महाप्राज्ञ, त्वया ललितादेव्याः विशिष्टो विक्रमो वर्णितः; उत्तममाख्यानं श्रुतं मया।

Verse 2

चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन / श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः

देव्याः अनघैश्चरितैः, हयानन, अहं सुप्रीतोऽस्मि। मन्त्रिणी-दण्डनाथयोः सा महती शक्तिः अपि मया श्रुता।

Verse 3

पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका / चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन

युद्धानन्तरं तत्र अम्बिका किं अकरोत्? हयानन, चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां (किं कृतवती)?

Verse 4

हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया / पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे

हयग्रीव उवाच— शृणु कुम्भज, तत्प्राज्ञ; जगदम्बया भण्डदानवे निहते सति, पश्चाद् यत् कर्म आचरितं तत् वक्ष्यामि।

Verse 5

शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् / मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः

दैत्ययुधशतार्दितं शक्तीनामखिलं सैन्यं, सा मुहुः लोचनैः अमृताप्लुतैः आह्लादयामास।

Verse 6

ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया / जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः

ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया । शक्तयः प्रीतिमानसाः युद्धपरिश्रान्तिं जहुः ॥

Verse 7

अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः / सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः । सर्वेऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः ॥

Verse 8

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा । आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः ॥

Verse 9

सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः / प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः

सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः । प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वेऽप्यण्डनिवासिनः ॥

Verse 10

आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्

आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम् ॥

Verse 11

ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने / नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि

ब्रह्मादय ऊचुः—नमो नमस्ते जगदेकनाथे, नमो नमः श्रीत्रिपुराभिधाने। नमो नमो भण्डमहासुरघ्ने, नमोऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि॥

Verse 12

चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले / चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते

हे चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे, अचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले। चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते, चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते॥

Verse 13

मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे / मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते

हे मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे, मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे। मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे, मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते॥

Verse 14

क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने / क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते

हे क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे, कोपेषु कालीं तनुमादधाने। क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे, क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते॥

Verse 15

षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये / षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते

हे षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे, षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये। षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते, षड्भावरूपे ललिते नमस्ते॥

Verse 16

कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि / कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते

हे कामे, हे शिवे, मुख्ये समस्तनित्ये, कान्तासनान्ते कमलायताक्षि। हे कामप्रदे, हे कामिनि, कामशम्भोः काम्ये, कलानामधिपे, नमस्ते॥

Verse 17

दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते / देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते

हे दिव्यौषधाद्ये, नगरौघरूपे, दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते। देदीप्यमाने दयया सनाथे, देवाधिदेवप्रमदे, नमस्ते॥

Verse 18

सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे / सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते

हे सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये, सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे। सभ्ये सदेकालयपादपूज्ये, सवित्रि लोकस्य, नमो नमस्ते॥

Verse 19

ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि / ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते

हे ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये, ब्रह्मप्रिये, ब्राह्मणबन्धमेत्रि। ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसि, ब्रह्मेश्वरि श्रीललिते, नमस्ते॥

Verse 20

संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि / संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे / नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये

हे संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते, संसरणप्रहन्त्रि। संसारलीलाकृतिसारसाक्षि, सदा नमस्ते ललितेऽधिनाथे। नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि, प्रमथेन सेव्ये॥

Verse 21

नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते / अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये / अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते

नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमो नमस्ते। अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये॥ अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते॥

Verse 22

संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते / आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते

संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते। आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते॥

Verse 23

सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे / सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते

सशर्वसिद्धादिकशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे। सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते॥

Verse 24

सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे / सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि

सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवीभिरप्याश्रितचक्रभूमे। सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि॥

Verse 25

वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे / बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्

वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्रद्युतिवाहवाहे। बलाहकश्यामकचे वचोऽब्धे वरप्रदे सुन्दरि पाहि विश्वम्॥

Verse 26

बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे / अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते

बाणादिदिव्यायुधानां सार्वभौमे, भण्डासुरसेनावनदावानले; अत्युग्रतेजोऽम्बुराशे, परितः प्रसेव्यमाने तुभ्यं नमः।

Verse 27

कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे / कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते

कामेशि वज्रेशि भगेश्वरूपे, कन्ये कले कालविलोपदक्षे; कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये, कामेशयान्ते कमले नमस्ते।

Verse 28

बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे / बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते

बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे, बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे; बृहत्कुचाम्भोजविलोलहारे, बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते।

Verse 29

कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे / कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते

कामेश्वरोत्सङ्गसदानिवासे, कालात्मिके देवि कृतानुकम्पे; कल्पावसानोत्थितकालिरूपे, कामप्रदे कल्पलते नमस्ते।

Verse 30

सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे / सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते

सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते, सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे; सारस्य सारस्य सदैकभूमे, समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते।

Verse 31

तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः / भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः

तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशम्भुनाथेन प्रकटितायां, समरे प्रचण्डा भण्डासुरादयः हताः सन्तो जगत्कण्टकतां गताः।

Verse 32

नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः / त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये

सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैः त्वया नः सर्वाणि वपूंषि नव्यानि कृत्वा, समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं कृतं, सुन्दरि सभ्यलभ्ये।

Verse 33

श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः / स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः

यः श्रीशम्भुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मकोऽभूत्, सः स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः।

Verse 34

तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः / एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य

तेन तेऽद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः; एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोरतपःस्थितस्य।

Verse 35

तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः / भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः

तेन वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुना दग्धो मदनः भस्मावशेषोऽभूत्; ततः हि एष भण्डासुरो जातः।

Verse 36

ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य / अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः

ततः भवत्या रणदुर्मदस्य दुराशयस्य तस्य वधः कृतः। अथास्मदर्थे त्वं तनुस्सजातः कामसंजीवनमाशु कुर्याः॥

Verse 37

इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप / पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा

इयं रतिः भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप। पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा॥

Verse 38

तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः / चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः

तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः। चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः॥

Verse 39

तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता / तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः

तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता। तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः॥

Verse 40

यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः / श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः

यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः। श्रीकण्ठपुत्रेण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः॥

Verse 41

तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् / उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः

तस्मात् त्वम्, अम्ब त्रिपुरे, जनानां मानापहं मन्मथस्य वीरवर्यम् । रत्या सहोत्पाद्य, व्याकुलकुन्तलायाः विधवात्वदुःखम् अपाकुरु ॥

Verse 42

एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः / नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि

एषा तु अनाथा भवतीं प्रपन्ना, भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः । त्रिपुराभिधाने नमस्करोति; तदत्र कारुण्यकलां विधेहि ॥

Verse 43

हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः / तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्

हयग्रीव उवाच—इति स्तुत्वा महेशानीं ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः । तां रतिं दर्शयामासुः मलिनां शोककर्शिताम् ॥

Verse 44

सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा / ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा

सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा । ननाम जगदम्बां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा ॥

Verse 45

अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः

अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी । ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखाम्बुजः ॥

Verse 46

पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः / द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः

पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः। द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः॥

Verse 47

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम्। अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता॥

Verse 48

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम्। अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता॥

Verse 49

श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः / अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह

श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः। अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह॥

Verse 50

तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत / ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः

तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत्। ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहिकविधानतः॥

Verse 51

कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् / अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्

ततः स दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलं कारयामास, सर्वाभिरप्सरोभिर्नृत्यगीतादिभिः समन्वितम्।

Verse 52

एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः / साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्

एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्याः तपोधनाः ऋषयश्च ‘साधु साधु’ इति शंसन्तः ललिताम्बिकां तुष्टुवुः।

Verse 53

पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः / बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्

सर्वे सन्तुष्टमानसाः पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः, तौ च महाभक्त्या ललितेश्वरीं प्रणम्य बभूवतुः।

Verse 54

तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ / अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् / व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः

तत्पार्श्वे समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ। अथ कन्दर्पवीरोऽपि महेश्वरीं नमस्कृत्य भक्तिनिर्भरमानसः इदं वाक्यं व्यज्ञापयत्।

Verse 55

यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके / तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्

यद् वपुर्मे ईशनेत्रेण दग्धं, हे ललिताम्बिके, तत् तव कटाक्षप्रसादात् पुनरागतम्।

Verse 56

तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् / इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्

अहं तव पुत्रोऽस्मि, अहं दासोऽस्मि; यत्र कुत्रापि कार्ये मां नियुङ्क्ष्व। इति उक्ता परमेशानी मकरध्वजं तमाह।

Verse 57

श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते / मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग

श्रीदेव्युवाच—वत्स, आगच्छ मनोजन्मन्; तव भयं न विद्यते। मत्प्रसादात् जगत्सर्वं मोहय, अव्याहताशुग।

Verse 58

तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः / पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्

तद्बाणपातनात् जातधैर्यविप्लवः स ईश्वरः पर्वतसुताṃ गौरीं सत्वरं परिणेष्यति।

Verse 59

सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः / सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्

सहस्रकोटयः कामाः मत्प्रसादात् त्वदुद्भवाः; सर्वेषां देहमाविश्य रतिमुत्तमां दास्यन्ति।

Verse 60

मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः / देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति

मत्प्रसादेन वैराग्यात् संक्रुद्धोऽपि स ईश्वरः ते देहदाहं विधातुं न समर्थो भविष्यति।

Verse 61

अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः / स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति / प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः

अदृश्यमूर्तिः सर्वप्राणिनां भवमोहनः सः, स्वभार्याविरहशङ्कया देहस्यार्धं प्रदास्यति। कातरात्मा स प्रयातः, त्वद्बाणाहतमानसः॥

Verse 62

अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः / त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः / अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि

अद्यप्रभृति कन्दर्प! मत्प्रसादात् महीयसः। ये त्वन्निन्दां करिष्यन्ति, त्वयि वा विमुखाशयाः; तेषां जननिजन्मनि अवश्यं क्लीबतैव स्यात्॥

Verse 63

ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि / तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय

ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च ये। तान् अगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय॥

Verse 64

येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः / तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्

येषां मदीयपूजासु मद्भक्तेषु च आदृतं मनः। तेषां कामसुखं सर्वं सम्पादय समीप्सितम्॥

Verse 65

इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः / तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः

इति श्रीललितादेव्या आज्ञावचनं कृतज्ञः स्मरः। ‘तथैव’ इति शिरसा बिभ्रत् साञ्जलिः ततः निर्ययौ॥

Verse 66

तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः / बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः

तस्य अनङ्गस्य सर्वेषु रोमकूपेषु समुत्थिताः बहवः शोभनाकाराः मदनाः विश्वमोहनाः।

Verse 67

तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः / पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया

तैः समस्तं जगच्चक्रं विमोह्य मनोभवः पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया।

Verse 68

वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा / रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च

वसन्तेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा। रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च॥

Verse 69

पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः / शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः

पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः। शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः॥

Verse 70

जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः / मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः

जैत्रं शरासनं धुन्वन् प्रवीराणां पुरोगमः। मदनारेरभिमुखं प्राप्य निर्भय आस्थितः॥

Verse 71

तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः / अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः / दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्

तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं सायकैः समताडयत्। ततः कन्दर्पबाणौघैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः॥ वैराग्यं दूरतो न्यस्य दुष्करं तप एव त्यजत्॥

Verse 72

नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः

नियमानखिलान् त्यक्त्वा धैर्यं चापि परित्यजन्। शिवः कृतो स्मरातुरः पार्वतीमेव चिन्तयन्॥ भूयो भूयः स तां ध्यात्वा पुनः पुनरनुस्मरन्॥

Verse 73

निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् / बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् / भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्

निश्श्वासं वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम्। बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात्॥ भूयो भूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्॥

Verse 74

अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः / न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्

अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः। न चन्द्ररेखा न गङ्गा देहतापच्छिदेऽभवत्॥

Verse 75

नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः / आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः

नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः। आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः॥

Verse 76

नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः / पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः

नन्दिनो हस्तमालम्ब्य पुनः पुष्पतल्पान्तरात् । पुष्पतल्पान्तरं गत्वा मुहुर्मुहुः व्यचेष्टत ॥

Verse 77

न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते / न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः

न पुष्पशयनेनैव न च इन्दुखण्डनिर्गलितामृते । न हिमानीपयसि वापि तद्वपुर्ज्वरः शमं ययौ ॥

Verse 78

स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः / शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः / भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्

स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन् मुहुर्मुहुः । शिलीभूतान् हिमपयःपट्टान् अध्यवसत् शिवः ॥ भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत् ॥

Verse 79

तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् / तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः

तदालोकनतोऽदूरम् अनङ्गार्तिमवर्धयत् । तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः ॥

Verse 80

तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् / चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा / भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः

तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् । चिन्तासङ्गेन महता महत्या रतिसंपदा ॥ भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः ॥

Verse 81

तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् / तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया

स सर्वतः तामेव पश्यन्, तस्यामेव मनो निधाय, उन्मादेनोपपन्नया सह तथैव सानुरागं संल्लपन् आसीत्।

Verse 82

तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः / तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः

तन्मात्रभूतहृदयः तच्चित्तः तत्परायणः, तत्कथासुधया नीताः समस्ता रजनीदिनाः।

Verse 83

तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः

तच्छीलवर्णने रतः तद्रूपालोकनोत्सुकः, तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः; तन्मयत्वमनुप्राप्तः तदापातितरां शिवः।

Verse 84

इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः / अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्

इमां मनोभवरुजम् अचिकित्स्यां अवलोक्य स धूर्जटिः, विवाहाय भृशम् उद्यमवान् अभूत्।

Verse 85

इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया / अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्

इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया, अथ तां पर्वतसुताम् आशुगैः अभ्यतापयत्।

Verse 86

प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः / शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः

प्रभूतविरहज्वालया मलिनैः श्वसितानलैः सन्तप्ता, शुष्यमाणाधरदला, भृशं पाण्डुकपोलभूः अभवत्।

Verse 87

नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति / मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः

नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति; शीतोपचारकैर्नित्यं मखीसहस्रैः सिषिचे।

Verse 88

पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला / न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः

पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला; मन्मथाग्नेर्महीयसः रुजाशान्तिं न जगाम।

Verse 89

न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता / स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्

विरहेणोपतापिता पार्वती निद्रां न भेजे; स्वतनॊस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्।

Verse 90

अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे / अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्

शिवे, तुहितुः विरहं अप्रतीकारपुरुषं अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्।

Verse 91

भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् / भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा

भद्रे, त्वं तपसा महेश्वरं देवं तोषयित्वा तं भार्तारं समृच्छेति—इति पित्रा सम्प्रेरिता सा।

Verse 92

हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि / वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः

हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि, पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः अकरोत्।

Verse 93

शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा / अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता

शिशिरेषु जलावासा, ग्रीष्मे दहनमध्यगा; अर्के निविष्टदृष्टिश्च—सुघोरं तप आस्थिता।

Verse 94

तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः / अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः

तेनैव तपसा तुष्टः शिवः सान्निध्यं दत्तवान्; वैवाहिकविधानतः तां भार्यां च अङ्गीचकार।

Verse 95

अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् / सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः

अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम्; सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थिताम् स उदवोढ।

Verse 96

तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः / ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्

तया सह रममाणोऽसौ महेश्वरो बहुकालम् । ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहेऽवसत् ॥

Verse 97

पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह / पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्

पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह । पार्वतीं मानिनीं नीत्वा अद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत् ॥

Verse 98

रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा / विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके

रममाणस्तया सार्धं कैलासे मन्दरे तथा । विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके ॥

Verse 99

नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः / अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा

नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः । अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा ॥

Verse 100

भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् / ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने

भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् । ताश्च गङ्गाजलेऽमुञ्चन् सा चैव शरकानने ॥

Verse 101

तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः / गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्

तत्रैव महावीरः महासेनः षडाननः समुत्पन्नः। स गङ्गायाः समीपं नीतः, धूर्जटिः शिवोऽपि तस्य वृद्धिं प्राप।

Verse 102

स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः / शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्

स दिवसेदिवसे वर्धमानः तीव्रविक्रमः। निजतातेन शिक्षितः स सर्वा विद्याः अवाप्तवान्।

Verse 103

अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् / तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः

अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिः सन्। तारकं दानवैः समस्तैः सह मारयामास।

Verse 104

ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना / शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्

ततः तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषयुक्तेन शक्रेण दत्ताम्। स गुहः देवसेनामुपानयत्।

Verse 105

सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी / आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ

सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी। स्कन्दं रमणमासाद्य मृशमानन्दं दधौ।

Verse 106

इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः / देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः

एवं सम्यक् संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः देवकार्यं सुसम्पाद्य पुनः श्रीपुरं जगाम।

Verse 107

यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी / वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ

यत्र पुण्ये श्रीनगरे ललिता परमेश्वरी जगतामृद्ध्यै वर्तते, तत्र तां सेवितुं स ययौ।