Shloka 71
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः / अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः / दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्
Transliteration
taponiṣṭhaṃ candracūḍaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ / atha kandarpabāṇaudhaistāḍitaścandraśekharaḥ / dūrīcakāra vairāgyaṃ tapastattyāja duṣkaram
Translation
तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं सायकैः समताडयत्। ततः कन्दर्पबाणौघैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः॥ वैराग्यं दूरतो न्यस्य दुष्करं तप एव त्यजत्॥
Word by Word
tapaḥ-niṣṭhamone steadfast in austerity
tapaḥ-niṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottapas (प्रातिपदिक) + niṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तपसि निष्ठा यस्य)
candra-cūḍamCandracūḍa (Śiva)
candra-cūḍam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक) + cūḍā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (चन्द्रः चूडा यस्य)
tāḍayāmāsastruck
tāḍayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottāḍ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he struck/beat’
sāyakaiḥwith arrows
sāyakaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/thereupon)
kandarpabāṇa-odhaiḥwith floods/volleys of Cupid’s arrows
kandarpabāṇa-odhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkandarpa (प्रातिपदिक) + bāṇa (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (कन्दर्पस्य बाणानाम् ओघः)
tāḍitaḥstruck
tāḍitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottāḍ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
candra-śekharaḥCandraśekhara (Śiva)
candra-śekharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक) + śekhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (चन्द्रः शेखरः यस्य)
dūrī-cakāracast away
dūrī-cakāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdūrī (अव्यय/प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अव्ययीभाव-समास/क्रियापदप्रयोग ‘made (it) far/put away’
vairāgyamdispassion
vairāgyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvairāgya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘that’ (referring to tapaḥ)
tyājaabandoned
tyāja:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘abandoned’
duṣkaramdifficult
duṣkaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मविशेषण (qualifying tapaḥ)