Varaha Purana 149.3: Adhyaya 149, Shloka 3

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Devanagari script

नाराचधारावरणासिधारी सुररिपुवधकारी धरणीधरः ॥ धृतशङ्खगदाब्जचक्रपाणिः स्वयमिह शास्त्रमुदावहत्प्रधानम् ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 149.3

Transliteration

nārācadhārāvaraṇāsidhārī suraripuvadhakārī dharaṇīdharaḥ || dhṛtaśaṅkhagadābjacakrapāṇiḥ svayam iha śāstram udāvahat pradhānam

Translation

Держа меч, словно заслон от ливня стрел,—убийца врагов богов, Держатель Земли,—с раковиной, булавой, лотосом и диском в руках, он сам здесь возвестил высочайшее учение (шастру).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नाराच-धारा-आवरण-असि-धारी: bearing a sword and a covering of a shower of arrows
• नाराच-धारा-आवरण-असि-धारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: नाराच (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक) + आवरण (प्रातिपदिक) + असि (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी/तत्पुरुषः (नाराचधारायाः आवरणम्; असिधारी = असिं धारयति इति)

• सुर-रिपु-वध-कारी: slayer of the enemies of the gods
• सुर-रिपु-वध-कारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + रिपु (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणां रिपवः; तेषां वधं करोति इति)

• धरणी-धरः: supporter of the earth
• धरणी-धरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धरणीं धरति इति)

• धृत-शङ्ख-गदा-अब्ज-चक्र-पाणिः: he whose hand holds conch, mace, lotus, and discus
• धृत-शङ्ख-गदा-अब्ज-चक्र-पाणिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धृत (कृदन्त; √धृ धातु, क्त) + शङ्ख (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक) + अब्ज (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (धृताः शङ्खगदाब्जचक्राणि यस्य पाणौ सः)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (कर्ता/Agent-emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/स्वतन्त्र-कर्तृबोधक (emphatic: ‘himself’)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• शास्त्रम्: treatise; scripture
• शास्त्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उदावहत्: brought forth; carried out
• उदावहत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √वह् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः—उद्-आ (ud-ā)

• प्रधानम्: chief; principal
• प्रधानम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies शास्त्रम्)

Speaker

Sūta / Narrator (implied)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Vaishnavism
• Sanskrit Poetics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic strategy of authorizing teachings by associating them with a divine figure who embodies protection and cosmic order.

Which geographic location is identified?

No specific place-name appears in this verse; it functions as a descriptive transition within the narrative.

What is the primary ethical instruction?

Legitimate instruction (śāstra) is framed as protective and order-sustaining, linked to restraint of destructive forces.