Nirvana Upanishad: Verse 47
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलानन्दक्रिया। पाण्डरगगनम्। महासिद्धान्तः। शमदमादिदिव्यशक्त्याचरणे क्षेत्रपात्रपटुता। परावरसंयोगः। तारकोपदेशाः। अद्वैतसदानन्दो देवता॥
मनः-निरोधिनी । कन्था । योगेन । सदा-आनन्द-स्वरूप-दर्शनम् । आनन्द-भिक्ष-आशी । महा-श्मशाने अपि । आनन्द-वने । वासः । एकान्त-स्थानम् । आनन्द-मठम् । उन्मनी-अवस्था । शारदा । चेष्टा । उन्मनी । गतिः । निर्मल-गात्रम् । निरालम्ब-पीठम् । अमृत-कल्लोल-आनन्द-क्रिया । पाण्डर-गगनम् । महा-सिद्धान्तः । शम-दम-आदि-दिव्य-शक्ति-आचरणे । क्षेत्र-पात्र-पटुता । पर-अवर-संयोगः । तारक-उपदेशाः । अद्वैत-सदा-आनन्दः । देवता ।
mano-nirodhinī kanthā | yogena sadānandasvarūpadarśanam | ānanda-bhikṣāśī | mahāśmaśāne 'py ānandavane vāsaḥ | ekāntasthānam | ānandamaṭham | unmanyavasthā | śāradā ceṣṭā | unmanī gatiḥ | nirmalagātram | nirālambapīṭham | amṛtakallolānandakriyā | pāṇḍaragaganam | mahāsiddhāntaḥ | śama-damādi-divyaśakty-ācaraṇe kṣetra-pātra-paṭutā | parāvara-saṃyogaḥ | tārakopadeśāḥ | advaita-sadānando devatā ||
Плащ, обуздывающий ум. Йогой — видение сущностной природы, вечно-блаженной. Тот, кто питается милостыней блаженства. Обитание — даже на великом месте кремации — в роще блаженства. Уединённое место. Обитель блаженства. Состояние унмани (превосхождение ума). Деяние Шарады (мудрости). Движение в унмани. Очищенное тело. Сиденье без опоры. Блаженное действие волн нектара бессмертия. Бледно‑белое небо. Великое учение. Искусность в «поле и сосуде» — то есть в упражнении божественных сил, таких как умиротворение и самообуздание. Соединение высшего и низшего. Наставления тарака, ведущие к переправе. Божество — недвойственное вечное блаженство.
A cloak that restrains the mind. By yoga, the vision of the ever-blissful essential nature. One who eats alms of bliss. Dwelling, even in the great cremation-ground, in the grove of bliss. A solitary place. A monastery of bliss. The state of unmanī (mind-transcendence). The activity of Śāradā (wisdom). The movement into unmanī. A purified body. A seat without support. The blissful activity of waves of nectar. The pale/white sky. The great doctrine. Skill in the field and vessel—i.e., in the practice of divine powers such as tranquility and self-control. The conjunction of the higher and the lower. The tāraka instructions. The deity is non-dual ever-bliss.
- महाश्मशानेऽपि = महाश्मशाने + अपि (ए + अ → ’)
- समास-विग्रहः: मनोनिरोधिनी = मनः + निरोधिनी
- सदानन्दस्वरूपदर्शनम् = सदा + आनन्द + स्वरूप + दर्शनम्
- आनन्दभिक्षाशी = आनन्द + भिक्षा + आशी(न्)
- शमदमादिदिव्यशक्त्याचरणे = शम + दम + आदि + दिव्य + शक्ति + आचरणे
- तारकोपदेशाः = तारक + उपदेशाः
- अद्वैतसदानन्दो = अद्वैतसदानन्दः (ओ = अः before voiced consonant)
About this Verse
- Central concept
- Advaita Brahman as Sadānanda (ever-bliss) realized through mind-restraint
- The mahavakyas
- Implicitly aligns with ‘प्रज्ञानं ब्रह्म’ (Prajñānam Brahma) by identifying wisdom/Śāradā and direct ‘darśana’ of the bliss-nature with Brahman-consciousness; not a direct Mahāvākya citation.
- Veda
- Atharva
- Chandas
- Prose (gadyātmaka)
Yoga and practice
Practice sequence suggested: cultivate śama-dama → ekānta-vāsa → mano-nirodha → unmanī absorption; use ‘tāraka’ upadeśa as contemplative pointer; supports sannyāsa-style minimalism (‘ānanda-bhikṣāśī’) and non-dependence (‘nirālamba’).
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
