Arunika Upanishad 2: Verse 2

Sanskrit (Devanagari)

गृहस्थो ब्रह्मचारी वा वानप्रस्थो वा उपवीतं भूमावप्सु वा विसृजेत्। लौकिकाग्नीनुदराग्नौ समारोपयेत्। गायत्रीं च स्ववाचाग्नौ समारोपयेत्। कुटीचरो ब्रह्मचारी कुटुम्बं विसृजेत्। पात्रं विसृजेत्। पवित्रं विसृजेत्। दण्डान् लोकांश्च विसृजेदिति होवाच। अत ऊर्ध्वममन्त्रवदाचरेत्। ऊर्ध्वगमनं विसृजेत्। औषधवदशनमाचरेत्। त्रिसन्ध्यादौ स्नानमाचरेत्। सन्धिं समाधावात्मन्याचरेत्। सर्वेषु वेदेष्वारण्यकमावर्तयेदुपनिषदमावर्तयेदुपनिषदमावर्तयेदिति॥२॥

Padapatha (Word Split)

गृहस्थः । ब्रह्मचारी । वा । वानप्रस्थः । वा । उपवीतम् । भूमौ । अप्सु । वा । विसृजेत् । लौकिक-अग्नीन् । उदर-अग्नौ । समारोपयेत् । गायत्रीम् । च । स्व-वाक्-अग्नौ । समारोपयेत् । कुटीचरः । ब्रह्मचारी । कुटुम्बम् । विसृजेत् । पात्रम् । विसृजेत् । पवित्रम् । विसृजेत् । दण्डान् । लोकान् । च । विसृजेत् । इति । ह । उवाच । अतः । ऊर्ध्वम् । अमन्त्रवत् । आचरेत् । ऊर्ध्व-गमनम् । विसृजेत् । औषधवत् । अशनम् । आचरेत् । त्रि-सन्ध्या-आदौ । स्नानम् । आचरेत् । सन्धिम् । समाधौ । आत्मनि । आचरेत् । सर्वेषु । वेदेषु । आरण्यकम् । आवर्तयेत् । उपनिषदम् । आवर्तयेत् । उपनिषदम् । आवर्तयेत् । इति ॥२॥

Sanskrit recitationArunika Upanishad 2

IAST Transliteration

gṛhastho brahmacārī vā vānaprastho vā upavītaṁ bhūmāv apsu vā visṛjet | laukikāgnīn udarāgnau samāropayet | gāyatrīṁ ca sva-vācāgnau samāropayet | kuṭīcaro brahmacārī kuṭumbaṁ visṛjet | pātraṁ visṛjet | pavitraṁ visṛjet | daṇḍān lokāṁś ca visṛjed iti hovāca | ata ūrdhvam amantravad ācaret | ūrdhva-gamanaṁ visṛjet | auṣadhavad aśanam ācaret | tri-sandhyādau snānam ācaret | sandhiṁ samādhāv ātmany ācaret | sarveṣu vedeṣv āraṇyakam āvartayed upaniṣadam āvartayed upaniṣadam āvartayed iti ||2||

Translation

Домохозяин, или ученик-брахмачарин, или лесной отшельник (ванапрастха) должен сбросить священный шнур (яджньопавиту) на землю или в воду. Домашние огни он должен возложить в огонь чрева. Гаятри он должен возложить в огонь собственной речи. Брахмачарин, живущий в хижине, должен оставить дом. Он должен оставить чашу для подаяния; оставить очиститель (павитра); оставить посохи и миры — так было сказано. После этого он должен действовать без (ведических) мантр. Он должен оставить «восхождение» (ритуальную устремлённость к высшим мирам). Пищу он должен принимать как лекарство. Он должен совершать омовение в трёх стыках дня (рассвет, полдень, закат). «Сандхи» он должен практиковать как самадхи в Атмане. Во всех Ведах он должен вновь и вновь изучать Араньяку; вновь и вновь изучать Упанишаду — вновь и вновь изучать Упанишаду.

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

A householder, or a celibate student, or a forest-dweller should cast off the sacred thread either on the ground or in water. He should place the domestic fires into the fire of the belly. He should place the Gāyatrī into the fire of his own speech. The hut-dwelling celibate should abandon the household. He should abandon the begging-bowl; abandon the purifier (pavitra-grass ring/strainer); abandon staffs and worlds—so he said. Thereafter he should act without (Vedic) mantras. He should abandon ‘going upward’ (i.e., ritual aiming at higher worlds). He should take food as medicine. He should bathe at the three junctions (dawn, noon, dusk). He should practice the ‘junction’ (sandhi) as samādhi in the Self. In all the Vedas he should repeatedly study the Āraṇyaka; he should repeatedly study the Upaniṣad—he should repeatedly study the Upaniṣad.

Verse Context

• Internalization of yajña; amantraka life; nididhyāsana through Upaniṣadic recitation and samādhi
• Mahavakya: Indirect: emphasizes Upaniṣad-āvṛtti (repetition) as nididhyāsana supporting realization of mahāvākyas (e.g., ‘tat tvam asi’).
• Yajur
• Krishna Yajurveda (Taittirīya tradition; Sannyāsa/Āruṇi corpus) Shakha
• Chandas: Prose (gadyam)