Rig Veda 6.49.2: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 2

Sukta 6.49

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

विशोविश ईड्यमध्वरेष्वदृप्तक्रतुमरतिं युवत्योः । दिवः शिशुं सहसः सूनुमग्निं यज्ञस्य केतुमरुषं यजध्यै ॥

Recitation with translationRig Veda 6.49.2

Transliteration

viśó-viśa ī́ḍyam adhvaréṣv adṛ́ptakratum aratíṃ yuvatyoḥ | diváḥ śíśuṃ sáhasaḥ sū́num agníṃ yajñásya ketúm aruṣáṃ yajádhyai ||

Translation

Племя за племенем, в жертвоприношениях славьте Агни — досточтимого, с нерушимой волей, неутомимого странника меж двумя юными мирами. Дитя Неба, сына Силы, Агни — знак жертвы, рыже‑красное пламя — почитайте, дабы совершить приношение.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विशः: the clans/peoples
• विशः: कर्तृ (स्तुतिकर्तृ-समूहः) / संबन्ध (अग्नेः स्तुत्यर्थं)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)

• विशः: (each) clan
• विशः: कर्तृ (पूर्वपदस्य पुनरुक्ति: ‘each and every clan’)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)

• ईड्यम्: praiseworthy, to be invoked
• ईड्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक), धातु: ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’

• अध्वरेषु: in the rites/sacrifices
• अध्वरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• अदृप्तक्रतुम्: whose resolve is not arrogant/undeluded
• अदृप्तक्रतुम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अ-दृप्त-क्रतु (समास-प्रातिपदिक: अदृप्त + क्रतु)

• अरतिम्: the helper/attendant (service)
• अरतिम्: कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक)

• युवत्योः: of the two young women (maidens)
• युवत्योः: सम्बन्ध (अरतेः—‘of the two maidens’)
• Type: Noun
• Root: युवती (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)

• शिशुम्: the child
• शिशुम्: कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• सहसः: of might/power
• सहसः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• सूनुम्: the son
• सूनुम्: कर्म (शिशुम् इत्यस्य समानाधिकरण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (यजध्यै)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• केतुम्: the banner/sign, beacon
• केतुम्: कर्म (अग्निम् विशेषयति; समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• अरुषम्: ruddy, tawny
• अरुषम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अरुष (प्रातिपदिक)

• यजध्यै: may (one) worship/sacrifice
• यजध्यै: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)