Home›Rig Veda›Mandala 6›Sukta 3›Mantra 5
←Previous Mantra
Next Mantra→

Rig Veda 6.3.5: Mandala 6, Sukta 3, Mantra 5

Sukta 6.3

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)

स इदस्तेव प्रति धादसिष्यञ्छिशीत तेजोऽयसो न धाराम् । चित्रध्रजतिररतिर्यो अक्तोर्वेर्न द्रुषद्वा रघुपत्मजंहाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.3.5
Transliteration

sá íd astéva práti dhād asiṣyáñ chīśīta téjo ayáso na dhā́rām | citrá-dhrajatir aratír yó aktór vér na dru-sádvā raghupátma-jaṃhāḥ ||

Translation

Он, словно стремящийся к цели, становится напротив; точит своё пламя, как железное лезвие. С пёстрым, струящимся движением, неутомимый, в ночи он идёт, как птица по древесине — быстрокрылый, стремительноногий.

Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेश) सर्वनाम-प्रातिपदिक
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात) अव्यय
अस्तेःbe / exist (for us)
अस्तेः:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) → अस्ति; ‘अस्तेः’ = 2nd sg. injunctive/imperative-like form in Vedic usage
इवas if / like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-अव्यय)
प्रतिtowards / in response
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
धात्he placed / set
धात्:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
असिष्यन्sword-like (keen)
असिष्यन्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Rootअसि (प्रातिपदिक) + √अस्/√अस्?; वैदिक कृत्-रूप ‘असिष्यन्’ = ‘असि-इष्यन्’ (इष्यन् = इच्छन्/गच्छन्) → ‘तलवार-वत्/असि-समः’ (अर्थे: sword-like)
अञ्छिstraight / sharply
अञ्छि:
—
TypeIndeclinable/Adverb
Rootअञ्च् (धातु) / अञ्चि- (वैदिक अव्यय/विशेषण) ‘अञ्छि’ = ‘सीधे/तीव्रं’
शिशीतhas sharpened
शिशीत:
—
TypeVerb
Rootशी (धातु) / श्यै?; वैदिक ‘शिशीत’ = परस्मैपदम्, परिपूर्ण-रूप (perf.) ‘he has sharpened’
तेजःsplendour / sharp blaze
तेजः:
कर्म
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
अयसःof metal / iron
अयसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअयस् (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
धाराम्edge / stream (blade-edge)
धाराम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
चित्रध्रजतिःhe of bright banner/bright course
चित्रध्रजतिः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootचित्र- (विशेषण-प्रातिपदिक) + ध्रजति- (प्रातिपदिक; ‘ध्वज/केतु-गति/प्रकाश-गति’ अर्थे) समासः
अरतिःthe charioteer / driver
अरतिः:
कर्तृ (अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अक्तोःof the night / of dusk
अक्तोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअक्ति (प्रातिपदिक) / अक्तु (प्रातिपदिक) ‘night/dusk’ वैदिक
वेःof the bird (swift one)
वेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवि (प्रातिपदिक) / वे (वैदिक ‘bird’/‘wind’/‘weaver’ संदिग्ध); here taken as ‘वे’ = ‘पक्षिन्/विहग’
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
द्रुषत्a rock / stone
द्रुषत्:
—
TypeNoun
Rootद्रुषद् (प्रातिपदिक) ‘stone/rock’
वाor / indeed
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
रघुपत्मजंहाःswift-winged, swift-striding
रघुपत्मजंहाः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरघु- (विशेषण) + पत्मन् (प्रातिपदिक ‘flight/soaring’) + जंह (प्रातिपदिक ‘stride/step’) बहुव्रीहिः
←Previous Mantra
Next Mantra→

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

App StoreGoogle Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
App StoreGoogle Play