Rig Veda 4.1.7: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 7

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.1.7

Transliteration

trír asyá tā́ paramā́ sánti satyā́ spārhā́ devásya jánimāny agnéḥ | ananté ántar pári-vīta ā́gāc chúciḥ śukró aryó rórucānaḥ ||

Translation

Три — его высочайшие рождения, истинные и вожделенные: эти становления Агни, бога. Внутри Беспредельного, окружённый им, он пришёл — чистый, светлый, благородный, вновь и вновь сияющий.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (पुनरावृत्ति/परिमाण-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) / त्रिस् (अव्यय-रूप)

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ताः: those (f.)
• ताः: Kartā (सन्ति इति)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परमाः: highest, supreme
• परमाः: Kartā (ताः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• सन्ति: are
• सन्ति: (अकर्मक) —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• सत्याः: true, real
• सत्याः: Kartā/विशेषण (ताः परमाः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• स्पार्हाः: desirable, longed-for
• स्पार्हाः: Kartā/विशेषण (ताः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: स्पृह् → स्पार्ह (प्रातिपदिक; ‘इच्छनीय/काम्य’)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जनिमानि: births, begettings, origins
• जनिमानि: Kartā (सन्ति इति; ‘births/origins’ as subject)
• Type: Noun
• Root: जनि- (प्रातिपदिक; √जन् ‘to be born’ से)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध (जनिमानि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अनन्ते: in the endless (realm), in the infinite
• अनन्ते: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikaraṇa (स्थान-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गवत्; ‘within’)

• परिवीतः: encompassed, wrapped around
• परिवीतः: Kartā (आगात् इति)
• Type: Participle
• Root: परि-√वी (धातु ‘to wrap/enclose’) → परिवीत (कृदन्त)

• आगात्: came, approached
• आगात्: (अकर्मक) —
• Type: Verb
• Root: आ-√गम् (धातु)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Kartā/विशेषण (परिवीतः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• शुक्रः: bright, radiant
• शुक्रः: Kartā/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• अर्यः: the noble one
• अर्यः: Kartā (आगात् इति; अग्नेर् उपाधिः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अर्य (प्रातिपदिक)

• रोरुचानः: shining forth, blazing
• रोरुचानः: Kartā/विशेषण (अर्यः/अग्निः)
• Type: Participle
• Root: √रुच् (धातु ‘to shine’) → रोरुचान (कृदन्त; तीव्र/पुनरुक्त-दीप्ति)