Rig Veda 10.108.2: Mandala 10, Sukta 108, Mantra 2

Sukta 10.108

Devata: Indra (as sender) and Saramā (speaker); antagonists: Paṇis

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture (verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रस्य दूतीरिषिता चरामि मह इच्छन्ती पणयो निधीन्वः । अतिष्कदो भियसा तन्न आवत्तथा रसाया अतरं पयांसि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.108.2

Transliteration

índrasya dūtī́r iṣitā́ carāmi mahá icchántī paṇáyo nidhī́n vaḥ | atiṣkádó bhiyásā tán na ā́vat táthā rasā́yā ataraṃ páyāṃsi ||

Translation

Я иду как посланница Индры, понуждаемая его повелением, — великае сокровище ищущая, что вы, пани (Paṇis), сокрыли. Прыжок за предел, сквозь страх, привёл меня к нему; так я пересекла воды Расы (Rasā).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Indra’
• Type: Noun
• Root: इन्द्र

• दूतीः: (as) messenger
• दूतीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दूती

• इषिता: sent, commissioned
• इषिता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: इष् (प्रेरणे) → इषित (PPP) / इषित-

• चरामि: I go / I move
• चरामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चर् (गत्यर्थे/आचरणे)

• मः: me
• मः: कर्म (अत्र ‘इच्छन्ती’ इत्यस्य कर्मरूपेण)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (अस्मद्-प्रातिपदिक)

• इच्छन्ती: desiring
• इच्छन्ती: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (present active)
• Root: इष् (इच्छायाम्) / इष्-धातोः desiderative?; प्रचलित धातु: इष्/इच्छ्

• पणयः: the Paṇis (niggardly demons/hoarders)
• पणयः: कर्तृ (इच्छन्ति—अध्याहृतम्)
• Type: Noun
• Root: पणि

• निधीन्: treasures, hoards
• निधीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निधि

• वः: your
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अतिष्कदः: he/it leapt over, sprang across
• अतिष्कदः: क्रिया
• Type: Verb (finite; Vedic aorist/preterite form used narratively)
• Root: अति-√स्कन्द् (गत्यर्थे) → स्कद्/स्कन्द्; वैदिक रूप ‘अतिष्कद’

• भियसा: with fear / out of fear
• भियसा: करण
• Type: Noun
• Root: भियस् (भय) / भी (भये) → भियस्

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• नः: for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• आवत्: helped, favored
• आवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (रक्षणे/अवने) उपसर्गः आ-

• तथा: thus, in that way
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• रसायाḥ: of/from the Rasa (river)
• रसायाḥ: अपादान/सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of/from Rasa (river)’
• Type: Noun
• Root: रसा

• अतरम्: I crossed
• अतरम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे)

• पयांसि: waters, streams
• पयांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पयस्