Rig Veda 1.55.3: Mandala 1, Sukta 55, Mantra 3

Sukta 1.55

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं तमिन्द्र पर्वतं न भोजसे महो नृम्णस्य धर्मणामिरज्यसि । प्र वीर्येण देवताति चेकिते विश्वस्मा उग्रः कर्मणे पुरोहितः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.55.3

Transliteration

tváṃ tám indra párvataṃ ná bhojase mahó nṛmṇásya dhármaṇām irajyasi | prá vīryeṇa devátāti cekite víśvasmā ugráḥ kármaṇe puróhitaḥ ||

Translation

Ты, о Индра, не истощаешься, как гора, изъедаемая временем; ты пылаешь в великих установлениях героической мощи. Силою твоей становится явным божественное деяние; для всякого дела ты стоишь впереди — грозный предводитель, поставленный впереди труда.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तम्: that (him/it)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• भोजसे: you enjoy/possess
• भोजसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भुज् (भोज्) / भुज्-धातु

• महो: great (as/like)
• महो: —
• Type: Adjective (used adverbially/comparative simile-member)
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• नृम्णस्य: of manly might/heroic power
• नृम्णस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: नृम्ण (प्रातिपदिक)

• धर्मणाम्: of ordinances/supporting laws
• धर्मणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक)

• इरज्यसि: you strive/are zealous
• इरज्यसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रज्/रञ्ज् (वेद. इरज्य- ‘to strive, be eager, be active’)

• प्र: forth/forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र

• वीर्येण: by (your) heroic power
• वीर्येण: करण
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• देवताऽति: beyond the gods/divinity-exceeding
• देवताऽति: —
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: देवता (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय)

• चेकिते: is famed/stands out
• चेकिते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु) / वेद. चेकित् ‘to appear, be conspicuous, be renowned’

• विश्वस्मै: to all (to everyone)
• विश्वस्मै: सम्प्रदान
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce, mighty
• उग्रः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• कर्मणे: for (ritual) action/deed
• कर्मणे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• पुरोहितः: the priest set in front (purohita)
• पुरोहितः: कर्तृ/विशेष्य
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक)