Rig Veda 1.13.6 — Mandala 1, Sukta 13, Mantra 6

Sukta 1.13

Rishi: Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.13)

Devata: Dvāraḥ (Divine Doors)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

वि श्रयन्तामृतावृधो द्वारो देवीरसश्चतः । अद्या नूनं च यष्टवे ॥

Transliteration

ví śrayantām ṛtāvṛ́dho dvā́ro devī́r asaścátaḥ | adyā́ nū́naṃ ca yáṣṭave ||

Translation

Да распахнутся широко божественные врата, возращающие Риту,—неослабевающие,—сегодня, ныне, для совершения жертвоприношения.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, forth (as a preverb)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• श्रयन्ताम्: let them resort/lean/come to
• श्रयन्ताम्: —
• Type: Verb
• Root: √श्रि (श्रयति)

• ऋतावृधः: increasing (prospering) through ṛta; upholders of cosmic order
• ऋतावृधः: Kartā (श्रयन्ताम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावृध (ऋत + √वृध ‘to grow/increase’)

• द्वारः: doors, gates
• द्वारः: Kartā (श्रयन्ताम्) (सम्बन्धः: ऋतावृधः) अथवा विशेष्य
• Type: Noun
• Root: द्वार (द्वार्/द्वारम्)

• देवीः: divine (goddess-like)
• देवीः: Kartā (श्रयन्ताम्) (द्वारः इत्यस्य विशेषणभावः—वैदिके लिङ्गव्यत्ययः) अथवा विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: देवी (देव + ङीप्)

• असश्चतः: not clinging (unhindered), unimpeded
• असश्चतः: Kartā (श्रयन्ताम्) (द्वारः/देवीः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: असश्चत् (नञ् + सश्चत्, √सच् ‘to accompany/cleave to’)

• अद्य: today
• अद्य: Adhikaraṇa (काल) (यष्टवे) अथवा (श्रयन्ताम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य

• नूनम्: now, indeed
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम्

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• यष्टवे: to worship, to sacrifice
• यष्टवे: प्रयोजन/उद्देश्य (श्रयन्ताम्—‘यष्टवे’ हेतु)
• Type: Verb
• Root: √यज् (यष्टुम्) → यष्टवे