Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 7, Shloka 34

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

Devanagari script

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

Transliteration

idaṃ tu manthare mahyam ākhyāsi paramaṃ priyam |

etan me priyam ākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te || 2.7.34 ||

Translation

О Мантхара, ты поведала мне весть, чрезвычайно приятную. Для той, кто принесла мне такую радостную новость, что ещё могу я сделать для тебя?

Word by Word

• इदम्: this (matter/news)
• इदम्: कर्तृ (subject of ākhyāsi)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (neuter nominative singular)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/समुच्चय-भेदकः (particle; adversative/emphatic “but/indeed”)

• मन्थरे: O Mantharā
• मन्थरे: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: मन्थरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम् (feminine vocative singular)

• मह्यम्: to/for me
• मह्यम्: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उभयलिङ्गे चतुर्थी-विभक्तिः एकवचनम् (dative singular “to/for me”)

• आख्यासि: you tell/relate
• आख्यासि: क्रिया (verbal action)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु)
• Form: लट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (present indicative, 2nd person singular, parasmaipada)

• परमम्: supremely/exceedingly
• परमम्: विशेषण (qualifier of karma)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular; qualifies priyam)

• प्रियम्: a pleasing thing/news
• प्रियम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular; object of ākhyāsi)

• एतत्: this
• एतत्: कर्तृ (subject; “this” as what is to be done/considered)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (neuter nominative singular)

• मे: my/of me
• मे: सम्बन्ध (possessor/relational)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular “of me / my”)

• प्रियम्: dear/pleasing (thing)
• प्रियम्: प्रथमा/विशेष्य (predicate nominative; “(is) dear/pleasing”)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (neuter nominative singular; predicate/subject complement with etat)

• आख्यातुः: of the narrator/teller
• आख्यातुः: सम्बन्ध (genitive relation: “of the one who told”)
• Type: Noun
• Root: आ-ख्या (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय) → आख्यातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (masculine genitive singular; agent-noun “of the teller”)

• किम्: what
• किम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular; interrogative object of karomi)

• वा: or/else
• वा: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपातः (particle of alternative “or/else”)

• भूयः: still more/further
• भूयः: क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/तुलनार्थ-रूप)
• Form: क्रियाविशेषणम् (adverb; “more/further/again”)

• करोमि: I do / shall I do
• करोमि: क्रिया (verbal action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (present indicative, 1st person singular, parasmaipada)

• ते: for you/to you
• ते: सम्प्रदान (recipient/beneficiary)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः एकवचनम् (dative singular “to/for you”)

Context

O Manthara!, the news you have brought me is exceedingly pleasant. What more can I do for you? Here is the gift for one who brings good tidings.

Characters & Entities

• Kaikeyī
• Mantharā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires discernment (viveka) in valuing information: treating “pleasing news” as automatically worthy can mislead, since truth and righteousness—not mere pleasure—should guide reward and action.

What is the narrative situation?

Kaikeyī praises Mantharā for the message and offers additional recompense, inviting further direction.

Which character virtue is emphasized?

Gratitude is present, but the episode highlights the need for moral discernment alongside gratitude.