Atharva Veda 4.29.2: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 29, Mantra 2

Sukta 29

Sanskrit (Devanagari)

सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॒ प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु । यौ गच्छ॑थो नृ॒चक्ष॑सौ ब॒भ्रुणा॑ सु॒तं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः

IAST Transliteration

sácetasau drúhvaṇo yáu nudéthe prá satyā́vānam ávatho bháreṣu | yáu gácchatho nṛcákṣasau babhrúṇā sutáṃ táu no muñcatam áṃhasaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Concordant ye are, who thrust away the treacherous; ye succour the man of truth in struggles. Ye who go as watchers over men with Babhru to the pressed draught— from anguish and from sin release ye us.

Translation

Единомысленны вы, что отталкиваете коварного; вы поддерживаете правдивого в схватках. Вы, что идёте как надзиратели над людьми вместе с Бабхру к выжатому напитку (соме): от тесноты-страдания и от греха освободите нас.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सचेतसौ: (you) two, attentive/wise
• सचेतसौ: सम्बोधन/कर्तृ (यौ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स-चेतस् (प्रातिपदिक; चेतस् ‘चेतना’)

• द्रुह्वणः: hostile ones / those who do harm
• द्रुह्वणः: कर्तृ/विशेष्य (यौ इत्यस्य सह-सम्बन्धः; ‘द्रुह्वणः’ = द्रोहिणः/द्रुहः)
• Type: Noun (agent/possessor) / Adjective
• Root: द्रुह्वण (प्रातिपदिक; द्रुह् ‘द्रोह/हिंसा’ से)

• यौ: who (you) two
• यौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: now/indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• नुदेथे: you two drive away
• नुदेथे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नुद् (धातु)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: प्र

• सत्यावानम्: the truthful one
• सत्यावानम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सत्यावन्त् (प्रातिपदिक)

• अवथः: you two protect/help
• अवथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘रक्षणे/अवने’)

• भरेषु: in battles/struggles
• भरेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भर (प्रातिपदिक; ‘संघर्ष/युद्ध/भार’)

• यौ: who (you) two
• यौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• गच्छथः: you two go
• गच्छथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• नृचक्षसौ: (you) two, seeing/overseeing men
• नृचक्षसौ: सम्बोधन/कर्तृ (यौ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: नृ-चक्षस् (समास-प्रातिपदिक; नृ ‘मनुष्य’ + चक्षस् ‘दृष्टि/दर्शक’)

• बभ्रुणा: with the babhru (brown one; name/epithet)
• बभ्रुणा: करण/सह (सुतं इत्यस्य सह-सम्बन्धः: ‘with/through the babhru’)
• Type: Noun / Adjective
• Root: बभ्रु (प्रातिपदिक)

• सुतम्: the pressed (Soma)
• सुतम्: कर्म
• Type: Noun (Kṛdanta) / Adjective
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘pressed/expressed’)

• तौ: those two / you two
• तौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: us / for us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मुञ्चतम्: release (you two)!
• मुञ्चतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition; hymn-level attribution varies.

Devata: Mitra–Varuṇa

Chandas: Likely Triṣṭubh (verification requires full scan).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira