Rig Veda 9.86.44: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 44

Sukta 9.86

Rishi: Unknown/Composite Soma-Pavamāna tradition

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति । अहिर्न जूर्णामति सर्पति त्वचमत्यो न क्रीळन्नसरद्वृषा हरिः ॥

Transliteration

vipaścíte pavamānāya gāyata mahī́ ná dhārā́ty ándho arṣati | áhīr ná jūrṇā́m áti sarpati tvácam átyo ná krī́ḷann asarad vṛ́ṣā háriḥ ||

Translation

Cantai a Pavamāna, o onisciente: grande como um vasto rio, a essência espremida corre. Como serpente, ele desliza para além da pele gasta; como corcel em brincadeira, o Touro luminoso arremete adiante.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि॒प॒श्चिते॒: to/for the wise (one)
• वि॒प॒श्चिते॒: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: विपश्चित् (प्रातिपदिक)

• पव॑मानाय: to Pavamāna (Soma), the purifying one
• पव॑मानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun (epithet)
• Root: पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू (पवते) ‘to purify/flow’)

• गायत: sing (you all)!
• गायत: (आह्वान) कर्तृ-प्रवृत्तिः
• Type: Verb
• Root: √गै (गायति) ‘to sing’

• म॒ही: the great (stream/power)
• म॒ही: कर्ता
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• धारा: a stream
• धारा: कर्ता (उपमान) / उपमेय-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: धारा (प्रातिपदिक)

• अत्यन्धः: the very Soma-juice (intoxicating draught)
• अत्यन्धः: कर्ता (अर्षति) / द्रव्य
• Type: Noun
• Root: अति (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + अन्धस् (प्रातिपदिक)

• अर्षति: flows/rushes
• अर्षति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ऋष्/अर्ष् (अर्षति) ‘to flow, rush’

• अहिः: a serpent
• अहिः: कर्ता (उपमान)
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• जू॒र्णामति: with (its) worn/old intent; in a winding/aged manner
• जू॒र्णामति: क्रियाविशेषण (रीतिः)
• Type: Compound (Noun/Adj. phrase)
• Root: जू॒र्णा (प्रातिपदिक; ‘worn/old’) + मति (प्रातिपदिक; ‘thought/intent’)

• सर्पति: creeps/glides
• सर्पति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृप् (सर्पति) ‘to creep, glide’

• त्वचम्: the skin (surface)
• त्वचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्वच् (प्रातिपदिक)

• अत्यः: a steed
• अत्यः: कर्ता (उपमान)
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक) ‘steed’

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• क्रीळन्: playing, sporting
• क्रीळन्: कर्ता (विशेषणरूपेण हरिः/वृषा)
• Type: Verbal participle
• Root: √क्रीळ्/क्रीड् (क्रीळति/क्रीडति) ‘to play, sport’

• असरत्: ran/streamed (swiftly)
• असरत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृ (सरति) ‘to run/flow’ + अ (उपसर्ग/प्रत्ययात्मक augment in injunctive/aorist usage)

• वृषा: the bull; the vigorous one
• वृषा: कर्ता (हरिः का विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषन्/वृषा (प्रातिपदिक) ‘bull, vigorous one’

• हरिः: the tawny one (Soma)
• हरिः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक) ‘tawny one; Soma/steed’