Rig Veda 6.69.5: Mandala 6, Sukta 69, Mantra 5

Sukta 6.69

Rishi: Bharadvāja (traditional).

Devata: Indra-Viṣṇu.

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.69.5

Transliteration

indrā́viṣṇū tát panayā́yyaṃ vāṃ sómasya máda urú cakramā́the | ákṛṇutam antárikṣaṃ várīyo ’práthataṃ jīvásē no rájāṃsi ||

Translation

Ó Indra e Viṣṇu, no êxtase do Soma tornastes vasto aquilo que é digno de assombro. Moldastes o espaço intermédio (Antarikṣa) em maior abertura e, para o nosso viver, estendestes os domínios (Rajas).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राविष्णू: O Indra and Viṣṇu
• इन्द्राविष्णू: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + विष्णु (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पनयाय्यम्: praiseworthy, to be admired
• पनयाय्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पनयाय्य (विशेषण-प्रातिपदिक; *पनय* ‘प्रशंसा/स्तुति’ इत्यादि-भाव)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• मदे: in the exhilaration (intoxication)
• मदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• उरु: wide, broad
• उरु: Karma
• Type: Adjective
• Root: उरु (विशेषण-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चक्रमाथे: you two strode forth / stepped out
• चक्रमाथे: Kartā (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-क्रम्’

• अकृणुतम्: you two made
• अकृणुतम्: Kartā (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• वरीयः: wider, more spacious
• वरीयः: Karma
• Type: Adjective
• Root: वरीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; उरु/वर ‘विस्तार’ भाव)

• अप्रथतम्: you two spread out
• अप्रथतम्: Kartā (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: प्रथ् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-प्रथ्’

• जीवसे: for (our) living, for life
• जीवसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: जीव् (धातु) → जीवस्/जीव (नामधातु-भाव) / ‘जीवसे’ (दातिव्-रूप)

• नः: for us / of us
• नः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रजांसि: the regions, spaces (realms)
• रजांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)