Rig Veda 2.2.5: Mandala 2, Sukta 2, Mantra 5

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स होता विश्वं परि भूत्वध्वरं तमु हव्यैर्मनुष ऋञ्जते गिरा । हिरिशिप्रो वृधसानासु जर्भुरद्द्यौर्न स्तृभिश्चितयद्रोदसी अनु ॥

Transliteration

sá hotā́ víśvaṃ pári bhūtv adhvaráṃ tám u havyáir mánuṣa ṛ́ñjate girā́ | híri-śipró vṛdhasānā́su járbhurad dyáur ná stṛ́bhiś citayad ródasī ánu ||

Translation

Ele torna-se o Hotar que envolve todo o sacrifício; e o homem o adorna com oferendas e com a palavra do hino. De maxilar de ouro, ele labuta e se empenha nas sessões crescentes, despertando com seus apoios os dois mundos, como o Céu, seguindo-os com visão luminosa.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• होता: Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: √हु (जुहोति) → होतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all; the whole (everything)
• विश्वम्: कर्म
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: —
• Type: Verbal (absolutive)
• Root: √भू (भवति)

• अध्वरम्: sacrifice; ritual
• अध्वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed; and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• हव्यैः: with oblations
• हव्यैः: करण
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• मनुषे: men; mortals
• मनुषे: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• ऋञ्जते: they adorn; they set in order
• ऋञ्जते: —
• Type: Verb
• Root: √ऋञ्ज् (ऋञ्जति/ऋञ्जते)

• गिरा: with song/voice; by hymn
• गिरा: करण
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• हि: for; indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हिरिशिप्रः: the tawny-lipped/with golden jaws (Indra)
• हिरिशिप्रः: कर्तृ
• Type: Adjective (epithet)
• Root: हिरि-शिप्र (बहुव्रीहि-प्रातिपदिक; इन्द्रविशेषण)

• वृधसानासु: in the strengthening (songs/acts); amid invigorating (rites)
• वृधसानासु: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective (locative plural)
• Root: वृधसान (प्रातिपदिक; ‘strengthening/abounding’), स्त्री-आधार

• जर्भुरत्: he rushed/roared; he moved violently
• जर्भुरत्: —
• Type: Verb
• Root: √जर्भुर्/√जर्भ् (वैदिक; तीव्रगमन/कम्पनार्थ)

• द्यौः: heaven; the sky
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• स्तृभिः: with strokes/shafts/rays (Vedic)
• स्तृभिः: करण
• Type: Noun
• Root: स्तृभ्/स्तृ (प्रातिपदिक; वैदिक ‘किरण/प्रहार/स्तम्भ’ इत्यादि) रूपम्

• चितयत्: he roused; he made perceive
• चितयत्: —
• Type: Verb
• Root: √चित् (चेतति/चिनोति; वैदिक ‘प्रेरयति/चेतयति’)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)

• अनु: after; along; in accordance
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)