Rig Veda 10.55.2: Mandala 10, Sukta 55, Mantra 2

Sukta 10.55

Devata: Indra or a supreme formative principle within the hymn; requires hymn-level confirmation

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

महत्तन्नाम गुह्यं पुरुस्पृग्येन भूतं जनयो येन भव्यम् । प्रत्नं जातं ज्योतिर्यदस्य प्रियं प्रियाः समविशन्त पञ्च ॥

Transliteration

mahát tán nā́ma gúhyaṃ puru-spṛ́g yéna bhūtáṃ jánayo yéna bhávyam | prátnam jātáṃ jyótir yád asya priyáṃ priyā́ḥ sám aviśanta páñca ||

Translation

Grande é esse Nome oculto, que toca muitas coisas: por ele fazes nascer o que foi e por ele o que será. A luz antiga que nasce—no seu (assento) amado entram juntos os cinco amados.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महत्: great
• महत्: Karma (तत् का विशेषण) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक; मह् ‘to be great’ से)

• तत्: that (thing, principle)
• तत्: Karma (वस्तु/तत्त्व) / विषय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नाम: name
• नाम: Karma (apposition to तत्) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• गुह्यम्: secret, hidden
• गुह्यम्: Karma (नाम का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (गुह् ‘to hide’ से; कृत्/विशेषण-प्रातिपदिक)

• पुरुस्पृग्येन: by/with the widely-reaching (power)
• पुरुस्पृग्येन: Karaṇa (येन… भूतम्—करण/हेतु-भाव)
• Type: Adjective (instrumental qualifier)
• Root: पुरुस्पृग्य (प्रातिपदिक; ‘many-touching/ widely-reaching’)

• भूतम्: become, come into being
• भूतम्: Karma/विधेय (तत्/नाम के लिए ‘become/come-to-be’)
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त; भूत = ‘become’)

• जनयः: begetters, progenitors
• जनयः: Kartā (समविशन्त का कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक; जन ‘to be born’ से; ‘begetters/creators’)

• येन: by which
• येन: Karaṇa (येन… भव्यं—‘by which’)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भव्यम्: what is to be, future
• भव्यम्: Karma/विधेय (तत्/नाम के लिए ‘that which is to be’)
• Type: Adjective/participle (future sense)
• Root: भू (धातु) → भव्यम् (कृदन्त; भविष्यत्-अर्थ ‘to be, future’)

• प्रत्नम्: ancient, primeval
• प्रत्नम्: Karma (जातं का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक)

• जातम्: born, arisen
• जातम्: Karma/विधेय (तत्/ज्योतिः के लिए ‘born’)
• Type: Participle (past passive)
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त; PPP)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: Karma/विशेष्य (जातम् का विशेष्य; ‘light’)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• यत्: which, that
• यत्: Karma/सम्बन्ध (यद्… प्रियं—‘which/that’)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/it
• अस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘of him/it’)
• Type: Pronoun (genitive)
• Root: इदम्/अदस्-सम्बद्ध सर्वनाम ‘अस्य’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: Karma (समविशन्त का कर्म; ‘the dear (thing)’)
• Type: Adjective/Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• प्रियाः: the dear ones, beloved (ones)
• प्रियाः: Kartā (समविशन्त का कर्ता; ‘the dear ones’)
• Type: Adjective used substantively
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• समविशन्त: entered together, came into
• समविशन्त: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + विश् (धातु) ‘to enter’

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (प्रियाः/जनयः का संख्याविशेषण)
• Type: Numeral (indeclinable in Vedic usage here)
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)