Rig Veda 10.124.9: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 9

Sukta 10.124

Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).

Devata: Indra (recognized), with symbolic haṃsa and divine waters imagery.

Chandas: Triṣṭubh (verse meter of the hymn section likely), while mentioning Anuṣṭubh internally as a rhythmic principle.

Samhita Patha (Devanagari)

बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम् । अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.124.9

Transliteration

bībhatsū́nāṃ sayújaṃ haṃsám āhur apā́ṃ divyā́nāṃ sákhye cárantam | anuṣṭúbham ánu carcū́ryamāṇam índraṃ ní cikyuḥ kaváyo manīṣā́ ||

Translation

Chamam-no o Cisne, unido às potências que se afastam, movendo-se em amizade com as águas celestes. Seguindo o Anuṣṭubh, seguindo o ritmo que é posto em movimento, os videntes, por pensamento inspirado, reconheceram Indra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बीभत्सूनाम्: of the dreadful/abhorrent ones
• बीभत्सूनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: बीभत्सु- (प्रातिपदिक) < बीभत्स (विशेषण) संभवतः √भिद्/√भत्स्- (निन्दा/घृणा) से व्युत्पन्न

• सयुजम्: yoked together; companioned
• सयुजम्: विशेषण (to ‘हंसम्’)
• Type: Adjective
• Root: स-युज् (प्रातिपदिक) < √युज् (युज्—योजन/संयोग)

• हंसम्: the swan (Hamsa)
• हंसम्: कर्म (of ‘आहुः’)
• Type: Noun
• Root: हंस- (प्रातिपदिक)

• आहुः: they have said / they call
• आहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अह्/√आह् (ब्रू/वद्-अर्थ; परस्मैपद) — ‘आह’ (परिपूर्ण/परफेक्ट)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• दिव्यानाम्: heavenly, divine
• दिव्यानाम्: विशेषण (to ‘अपाम्’)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य- (प्रातिपदिक) < दिव् (द्युत्/स्वर्ग)

• सख्ये: in friendship; in companionship
• सख्ये: अधिकरण (locative)
• Type: Noun
• Root: सख्य- (प्रातिपदिक) < सखि

• चरन्तम्: moving about; roaming
• चरन्तम्: कर्म (apposition to ‘हंसम्’)
• Type: Participle
• Root: √चर् (गमन/आचरण)

• अनुष्टुभम्: the Anuṣṭubh (metre)
• अनुष्टुभम्: कर्म (object of ‘चर्चूर्यमाणम्’—as ‘being praised in Anuṣṭubh’)
• Type: Noun
• Root: अनुष्टुभ्- (छन्दस्-नाम; प्रातिपदिक)

• अनु: along; after; in accordance
• अनु: उपसर्ग/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• चर्चूर्यमाणम्: being hymned/praised repeatedly
• चर्चूर्यमाणम्: कर्म (apposition to ‘इन्द्रम्’)
• Type: Participle
• Root: √चर्च्/√चर्चूर् (स्तुति/कीर्तन; वैदिक गहन रूप) — ‘चर्चूर्य’ (intensive/denominative-like) + यमान (मध्य/कर्मणि)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (of ‘चिक्युः’)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• नि: down; thoroughly
• नि: उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• चिक्युः: they have perceived/recognized
• चिक्युः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √चि/√चित् (अवबोध/ज्ञान) — ‘चिक्ये’ (परफेक्ट)

• कवयः: the seers/poets
• कवयः: कर्तृ (of ‘चिक्युः’)
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• मनीषा: by insight; with inspired thought
• मनीषा: करण (instrument)
• Type: Noun
• Root: मनीषा- (प्रातिपदिक)