Varaha Purana 9.33: Adhyaya 9, Shloka 33

The Sequence of Creation, the Emergence of the Praṇava, and the Fish Incarnation’s Retrieval of the Vedas

Devanagari script

विरुद्धमेतत् तव देवरूपं सुभीषणं सुस्वनमद्रितुल्यम् । पुराण देवेश जगन्निवास शमं प्रयाह्यच्युत तीव्रभानो ॥ ९.३३ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 9.33

Transliteration

viruddham etat tava devarūpaṃ subhīṣaṇaṃ susvanam adritulyam | purāṇa deveśa jagannivāsa śamaṃ prayāhy acyuta tīvrabhāno || 9.33 ||

Translation

To wydaje się sprzeczne z Twoją boską formą - tak groźną, grzmiącą dźwiękiem i rozległą jak góra. O Pradawny, Panie bogów, przybytku świata - o Aćjuta, płonący intensywnym blaskiem - proszę, ustatkuj się i powróć do spokoju.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विरुद्धम्: contrary/inconsistent
• विरुद्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विरुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-रुध् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन

• देवरूपम्: divine form
• देवरूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव-रूप (प्रातिपदिक; देव + रूप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘देवस्य रूपम्’

• सुभीषणम्: very terrifying
• सुभीषणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-भीषण (प्रातिपदिक; सु + भीषण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• सुस्वनम्: loud-sounding/with great roar
• सुस्वनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-स्वन (प्रातिपदिक; सु + स्वन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• अद्रितुल्यम्: mountain-like
• अद्रितुल्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्रि-तुल्य (प्रातिपदिक; अद्रि + तुल्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘अद्रिणा तुल्यम्’ (like a mountain)

• पुराण: O Ancient one
• पुराण: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव-ईश (प्रातिपदिक; देव + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; ‘देवानाम् ईशः’

• जगन्निवास: O abode of the world
• जगन्निवास: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत्-निवास (प्रातिपदिक; जगत् + निवास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; ‘जगतः निवासः’

• शमम्: peace/calm
• शमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• प्रयाहि: go/attain (calm down)
• प्रयाहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• अच्युत: O Acyuta
• अच्युत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• तीव्रभानो: O fierce-rayed one
• तीव्रभानो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तीव्र-भानु (प्रातिपदिक; तीव्र + भानु)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; ‘तीव्रः भानुः’ (fierce-sun)

Speaker

Pṛthivī (default dialogue framework)

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It illustrates a standard Purāṇic rhetorical mode: the interlocutor addresses the central figure with layered epithets while requesting a change in cosmic or narrative intensity, reflecting the text’s didactic and dialogic composition style.

Which geographic location is identified?

No specific geographic location is named in this verse; the imagery is comparative (e.g., 'mountain-like') rather than toponymic.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds śama (calm/restraint) as a philosophical instruction—requesting the powerful agent to moderate overwhelming force and return to equilibrium.