Varaha Purana 142.13: Adhyaya 142, Shloka 13

The Greatness of Esoteric Practice: Menstrual Impurity, Mental Equanimity, and Seasonal Conjugal Ethics

Devanagari script

श्रीवराह उवाच ॥ इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ॥ मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 142.13

Transliteration

śrīvarāha uvāca | indriyāṇi nigṛhyātha cittam apy anuveśya ca | mayi saṁnyāsa-yogena mama karma-parāyaṇaḥ ||

Translation

Śrī Varāha rzekł: Powściągając zmysły i kierując umysł do wewnątrz, poprzez jogę wyrzeczenia (saṃnyāsa), niech ktoś odda się działaniom ofiarowanym Mnie.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्री-वराहः: Śrī Varāha
• श्री-वराहः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + वराह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (honorific epithet); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इन्द्रियाणि: the senses
• इन्द्रियाणि: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन

• निगृह्य: having restrained
• निगृह्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: नि+ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); 'having restrained'

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/आरम्भसूचक-अव्यय (then/thereupon)

• चित्तम्: the mind
• चित्तम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अपि: also
• अपि: समुच्चय (addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (also)

• अनुवेश्य: having directed (it) / having fixed (it)
• अनुवेश्य: पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: अनु+विश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'having directed/entered (it) after'

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मयि: in me
• मयि: अधिकरण (Adhikaraṇa/locus)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• संन्यास-योगेन: by the yoga of renunciation
• संन्यास-योगेन: करण (Karaṇa/instrument)
• Type: Noun
• Root: संन्यास (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन

• मम: of me / my
• मम: सम्बन्ध (Sambandha/possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• कर्म-परायणः: devoted to (prescribed) action
• कर्म-परायणः: कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Yoga and Saṃnyāsa
• Purāṇic Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It demonstrates a Purāṇic articulation of yoga ethics—sense-restraint and mental interiorization—integrated with a devotional frame.

Which geographic location is identified?

No location is referenced here.

What is the primary ethical instruction?

Restrain sensory impulses and stabilize the mind, practicing renunciatory discipline while orienting actions toward the highest principle.