Varaha Purana - Adhyaya 114
Varaha PuranaAdhyaya 11465 Shlokas

Adhyaya 114: The Varāha Incarnation and Pṛthivī’s Inquiries on Ritual Procedure and Devotional Outcomes

Śrīvarāhāvatāraḥ Pṛthivyāś ca Praśnāḥ

Ritual-Manual and Ethical-Discourse (with Earth-preservation cosmology)

Adhyāya 114 rozpoczyna się od pochwały Nārāyaṇy przez mędrców, po czym Varāha przemawia do Vasundhary (Pṛthivī), składając obietnicę podtrzymania i ustabilizowania jej wraz z górami, lasami, oceanami, rzekami oraz siedmioma wyspami (saptadvīpa). Tekst przedstawia ogromną formę Varāhy i uniesienie Ziemi na lewym kłu jako kosmologiczny akt ziemskiego zachowania. Następnie przechodzi do rozszerzonego pouczenia: Pṛthivī pyta kolejno o podpory rytualne (ādhāra), właściwy czas (kāla), obrzędy zmierzchu (sandhyā), wariacje sezonowe, wezwanie i pożegnanie (āvāhana-visarjana), ofiary (gandha, dhūpa, dīpa, naivedya), post, wymiary ikon (arcā-pramāṇa), kolory odzieży oraz właściwe użycie i skutki madhuparki. Dalszy ciąg poszukuje „gati” (stanu pośmiertnego) dla wielu dyscyplin opartych na vratie i kontekstach śmierci, włączając pamięć i recytację imienia Nārāyaṇy, przedstawiając bhakti jako etyczno-rytualną ekologię podtrzymującą dharmę i Ziemię.

Speakers

VarāhaPṛthivī (Vasundharā)

Key Concepts

Varāhāvatāra and dhāraṇa (Earth-support as cosmological stewardship)Saptadvīpa and terrestrial geographySandhyā-vandana and kāla (twilight/time regulation of practice)Āvāhana-visarjana (invocation and dismissal in worship)Arcā-pramāṇa and sthāpana (icon measurement and installation)Upavāsa and vrata typologies (disciplinary fasting regimes)Madhuparka (ritual hospitality offering) and karmaphalaNāma-kīrtana of Nārāyaṇa as soteriological mechanismGati (afterlife trajectory) linked to devotional-ritual conductKalpa/yuga chronology (Varāha-kalpa; Kardama Prajāpati reference)
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 114

Shlokas in Adhyaya 114

Verse 1

अथ श्रीवराहावतारः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ संस्तूयमानो भगवान्मुनिभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ तुष्टो नारायणो देवः केशवः परमो विभुः ॥

Teraz rozpoczyna się opowieść o pomyślnym wcieleniu Varāhy. Śrī Varāha rzekł: Błogosławiony Pan, wychwalany przez mędrców biegłych w recytacji mantr, był zadowolony: Nārāyaṇa, bóg Keśava, najwyższa władza suwerenna.

Verse 2

ततो ध्यानं समास्थाय दिव्यं योग्यं च माधवः ॥ मधुरं स्वरमास्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Wtedy Mādhava, osiągnąwszy stan boskiej i zdyscyplinowanej medytacji, przyjmując łagodny ton, odpowiedział Vasundharze, Ziemi.

Verse 3

तव देवि प्रियार्थाय भक्त्या यं त्वं व्यवस्थिताः ॥ कारयिष्यामि ते सर्वं यत्ते हृदि व्यवस्थितम् ॥

O Bogini, dla tego, co jest ci drogie, ponieważ trwasz w oddaniu, sprawię dla ciebie wszystko to, co spoczywa w twoim sercu.

Verse 4

अहं त्वां धारयिष्यामि सशैलवनकाननाम् ॥ ससागरां ससरितं सप्तद्वीपसमन्विताम् ॥

Będę cię podtrzymywał wraz z twoimi górami, lasami i gajami; wraz z oceanami i rzekami; obdarzoną siedmioma kontynentami, dwīpami.

Verse 5

एवमाश्वासयित्वा तु वसुधां स च माधवः ॥ रूपं संकल्पयामास वाराहं सुमहौजसम् ॥

Tak więc, uspokoiwszy Vasudhę, Ziemię, Mādhava przyjął postać dzika, Varāhy, o niezwykle wielkiej mocy.

Verse 6

षट् सहस्राणि चोच्छ्रायो विस्तारेण पुनस्त्रयः ॥ एवं नवसहस्राणि योजनानां विधाय च ॥

Jego wysokość wynosiła sześć tysięcy jojan, a szerokość znowu trzy tysiące; tak jego wymiar został ustalony na dziewięć tysięcy jojan, jak opisano.

Verse 7

वामया दंष्ट्रया गृह्य उज्जहार च मेदिनीम् ॥ सपर्वतवनाकारां सप्तद्वीपां सपत्तनाम् ॥

Chwyciwszy Ziemię lewym kłem, uniósł Medinī, noszącą formy gór i lasów, z siedmioma dwīpami, wraz z jej miastami i osadami.

Verse 8

नगा विलग्नाः पतिताः केचिद्विज्ञानसंश्रिताः ॥ शोभन्ते च विचित्राङ्गमेघाः सन्ध्यागमे यथा ॥

Niektóre góry trzymały się mocno, podczas gdy inne spadały; te ugruntowane w wiedzy lśniły wspaniale, jak chmury o rozmaitych kształtach przy nadejściu zmierzchu, gdy Ziemia była podnoszona.

Verse 9

चन्द्रनिर्मलसङ्काशा वराहमुखसंस्थिताः ॥ शोभन्ते चक्रपाणेश्च मृणालं कर्दमे यथा ॥

Jasne jak czysta poświata księżyca i spoczywające na obliczu Varāhy, lśniły one, jak włókna lotosu w błocie, na dźwigaczu dysku.

Verse 10

तस्यामेव तु कालस्य परिमाणं युगेषु च ॥ एकसप्ततिके कल्पे कर्दमोऽयं प्रजापतिः ॥

W tym właśnie okresie i według miar czasu w jugach: w siedemdziesiątym pierwszym kalpie ten Kardama jest uznawany za Prajāpatiego.

Verse 11

ततः पृथिव्या देवश्च भगवान्विष्णुरव्ययः ॥ अन्योन्याभिमताश्चैव वाराहे कल्प उत्तमे ॥

Wtedy, w odniesieniu do Ziemi, bóg, Bhagavān Viṣṇu, niezniszczalny, pozostawał z nią w wzajemnej zgodzie; tak jest w doskonałym Varāha-kalpie.

Verse 12

सा गौः स्तुवति तं चैव पुराणं परमाव्ययम् ॥ योगेन परमेनैव शरणं चैव गच्छति

Ta Krowa (Ziemia) wielbi Go i recytuje najwyższą, niezniszczalną Puranę; i poprzez najwyższą jogę jedynie, ona rzeczywiście udaje się do Niego na ucieczkę.

Verse 13

आधारः कीदृशो देव उपयोगश्च कीदृशः ॥ कालेकाले च देवेश कर्मणश्चापि कीदृशः

O Boże, jaki rodzaj podparcia (podstawy) jest wymagany, i na czym polega właściwa procedura praktyczna? A we właściwym czasie, o Panie bogów, jaki rodzaj obrzędowego działania ma być wykonany?

Verse 14

कीदृशी पश्चिमा सन्ध्या कीदृशी ह्यर्धबाह्यतः ॥ शेषाः समानास्त्वा देव ये तु कर्माणि कुर्वते

Jaka jest zachodnia sandhja (wieczorny obrzęd zmierzchu), i jak wygląda ona w odniesieniu do trybu 'pół-zewnętrznego'? O Boże, pozostałe szczegóły są podobne; (powiedz mi o) tych, którzy wykonują obrzędy.

Verse 15

किंनु संस्थापने देव आवाहनविसर्जने ॥ अगुरुं गन्धधूपं च प्रमाणं गृह्यते कथम्

Następnie, o Boże, przy instalacji (poświęceniu) oraz przy wezwaniu i odprawieniu - jak ma być przyjęta właściwa miara dla aguru, perfum i kadzidła?

Verse 16

कथं पाद्यं च गृह्णाति स्नापनालेपनानि च ॥ कथं दीपश्च दातव्यः कन्दमूलफलानि च

Jak (bóstwo) przyjmuje padyę, wodę do obmycia stóp, oraz kąpiel i namaszczenie? I jak ma być ofiarowana lampa, oraz (jak) bulwy, korzenie i owoce (mają być ofiarowane)?

Verse 17

आसनं शयनं चैव किङ्कर्म्मापि विधीयते ॥ कथं पूजादि कर्त्तव्यं प्राणास्तत्र च वै कति

Czy siedzenie i miejsce odpoczynku są również przepisane, i jaka służba pomocnicza ma być wykonana? Jak ma być dokonane uwielbienie i tym podobne, i ile pran (oddechów życiowych/zasad) jest tam liczonych?

Verse 18

पश्चिमापूर्वसन्ध्यायां किं पुण्यं चापि तत्र वै ॥ शरदि कीदृशं कर्म शिशिरे कर्म कीदृशम्

W wieczornej i porannej sandhji (obrzędach zmierzchowych), jaki zasługa (punja) jest tam prawdziwie uzyskiwana? A w jesieni jaki rodzaj obrzędu jest właściwy, i zimą jaki rodzaj obrzędu jest właściwy?

Verse 19

यानि तत्रोपभोग्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ कर्मण्यास्ते अकर्मण्या ये च शास्त्रबहिष्कृताः

Które kwiaty i owoce, spośród przedmiotów mających być ofiarowanymi i używanymi tam, są odpowiednie do uwielbienia? Które są odpowiednie do działania obrzędowego, a które nie, włączając te wykluczone przez shastry?

Verse 20

किं कर्मणा भोगवता तावद्गच्छति माधवम् ॥ कथं कर्म न चान्नेषु अतिगच्छति कीदृशम्

Jakim rodzajem czynności obrzędowej, połączonej z bhogą (ofiarami dla świętego używania), człowiek dochodzi tak daleko, że osiąga Madhavę? I jak działanie obrzędowe unika nadmiaru w odniesieniu do ofiar z pożywienia; jaka jest właściwa granica?

Verse 21

अर्च्चायाः किं प्रमाणं तु स्थापनाṃ चापि कीदृशम् ॥ परिमाणं कथं देव उपवासश्च कीदृशः

Jaka więc jest właściwa miara (wielkość/standard) arczy (świętej ikony), i jaki rodzaj instalacji (pratiszthy) jest odpowiedni? Jak mają być określone wymiary, o Boże, i jaki rodzaj postu (upawasy) jest przepisany?

Verse 22

पीतकं शुक्लरक्तं वा कथं गृह्णाति वाससाम् ॥ तेषां तु कानि वस्त्राणि यैर्हितं प्रतिपद्यते

„Czy żółte, białe czy czerwone, jak należy przyjmować szaty? A które to szaty, dzięki którym osiąga się właściwy skutek?”

Verse 23

केषु लोकेषु गच्छन्ति मधुपर्कस्य भक्षणात् ॥ स्तवे परमकालेऽपि तव भक्तस्य माधव

„Do jakich światów udają się ci, którzy spożywają madhuparkę? A nawet w czasie ostatecznym, o Mādhavo, jaki jest los Twego wyznawcy?”

Verse 24

किम्प्रमाणं तु दातव्यं मधुपर्कसमन्वितम् ॥ कानि मांसानि ते देव फलं शाकस्य कीदृशः

„Jaką miarę należy ofiarować wraz z madhuparką? Które rodzaje mięs są odpowiednie, o Deva, i jaki jest skutek co do warzyw?”

Verse 25

प्रापणेष्वपि युज्येत कर्म शास्त्रसमायुतम् ॥ आहूतस्य च मन्त्रेण आगते धर्मवत्सल

„Nawet w sprawach pozyskiwania działanie powinno być podejmowane zgodnie z śāstrą. A gdy przybędzie zaproszony za pomocą mantry, o miłośniku dharmy...”

Verse 26

केन मन्त्रविधानॆन प्राशनं ते प्रदीयते ॥ व्रतस्य चोपचारेषु अर्च्चयित्वा यथाविधि

„Za pomocą jakiej procedury mantry należy Tobie ofiarować akt spożywania? A w posługach związanych ze ślubem, po oddaniu czci w przepisany sposób...”

Verse 27

केऽत्र भुञ्जन्ति तद्देव सर्वशुद्धिकरं परम् ॥ ये तु एकाशिनो देवमुपसर्पन्ति माधवम्

Kto tutaj spożywa to, o Deva, najwyższy środek całkowitego oczyszczenia? A ci, którzy jedząc tylko raz, zbliżają się do boga Mādhavy...

Verse 28

तेषां तु का गतिर्देव तव मार्गानुसारिणाम् ॥ व्रतं कृत्वा यथोक्तेन येऽभिगच्छन्ति माधवम्

Jaki, o Deva, jest los tych, którzy podążają Twoją ścieżką, tych, którzy po wypełnieniu ślubu zgodnie z przepisem, udają się do Mādhavy?

Verse 29

तेषां तु का गतिर्देव तव भक्तिं प्रकुर्वताम् ॥ कृच्छ्रसांतपने कृत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम्

Jaki, o Deva, jest los tych, którzy pielęgnują oddanie Tobie, tych, którzy po wypełnieniu ascezy kṛcchra-sāṁtapana, udają się do Mādhavy?

Verse 30

कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ वाय्वाहारं ततः कृत्वा कृष्णं समधिगच्छति

Jakiego losu dostępują ci oddani działaniu w Twojej służbie? Następnie, podejmując 'vāyvāhāra' (żywienie się powietrzem), osiąga się Kṛṣṇę.

Verse 31

तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तौ व्यवस्थिताः ॥ अक्षारलवणं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम्

Jaki jest los, o Kṛṣṇo, tych trwale ugruntowanych w oddaniu Tobie, tych, którzy podejmując praktykę 'akṣāra-lavaṇa', udają się do Acyuty?

Verse 32

कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मानुसारिणः ॥ कृत्वा पयोव्रतं चैव येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥

Jakiego przeznaczenia dostępują ci, którzy podążają za Twoimi nakazami, po podjęciu obserwancji payovraty i zbliżeniu się do Acjuty?

Verse 33

ते कां गतिं प्रपद्यन्ते नरा ये व्रतक॑रिणः ॥ दत्त्वा गवाह्निकं चैव ये प्रपद्यन्ति माधवम् ॥

Jakiego przeznaczenia dostępują ludzie, którzy są wykonawcami ślubów, po złożeniu ofiary gawahniki i następnie szukając schronienia u Madhawy?

Verse 34

कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव भक्त्या व्यवस्थिताः ॥ उञ्छवृत्तिं समास्थाय येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥

Jakiego przeznaczenia dostępują ci, którzy trwają w oddaniu dla Ciebie, przyjmując sposób życia unczawrytti i zbliżając się do Madhawy?

Verse 35

कां गतिं ते प्रपद्यन्ते नरा भिक्षोपजीविनः ॥ गृहस्थधर्मं कृत्वा वै येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥

Jakiego przeznaczenia dostępują ludzie żyjący z jałmużny, którzy spełniwszy obowiązek gospodarza domowego, zbliżają się do Madhawy?

Verse 36

काँल्लोकांस्ते प्रपद्यन्ते तव क्षेत्रेषु ये मृताः ॥ कृत्वा पञ्चातपं चैव माधवाय प्रयच्छति ॥

Do których światów odchodzą ci, którzy umierają w Twoich świętych miejscach? A co z tym, kto po wykonaniu ascezy pańczatapy ofiarowuje jej owoc Madhawie?

Verse 37

कां गतिं वै परायान्ति ये तु पञ्चातपे मृताः ॥ कण्ठशय्यां समासाद्य ये प्रपश्यन्ति चाच्युतम् ॥

Jakiego przeznaczenia rzeczywiście dostępują ci, którzy umierają podczas wykonywania ascezy pańczatapy? A co z tymi, którzy po podjęciu obserwancji kanzasajji oglądają Acjutę?

Verse 38

तेषां तु का गतिर्देव कण्ठशय्यां समाश्रिताः ॥ आकाशशयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥

Lecz jakie jest przeznaczenie, o Boże, tych, którzy podjęli obserwancję kanzasajji? A co z tymi, którzy praktykując akaszaśajanę, sen pod otwartym niebem, znajdują schronienie u Acjuty?

Verse 39

तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तिपरायणाः ॥ गोव्रजे शयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति केशवम् ॥

Jakie więc jest przeznaczenie, o Kryszno, tych oddanych Twojej bhakti, którzy uczyniwszy swoje miejsce odpoczynku w Gowradźy, znajdują schronienie u Keszawy?

Verse 40

तेषां तु का गतिर्ब्रह्मंस्तव भक्तिपथे स्थिताः ॥ शाकाहारं ततः कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥

Jakie jest przeznaczenie, o Brahmanie, tych, którzy pozostają na ścieżce oddania Tobie i którzy następnie przyjmując szakaharę, dietę warzywną, zbliżają się do Acjuty?

Verse 41

तेषां तु का गतिर्देव कणभक्षास्तु ये नराः ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥

Jakie jest przeznaczenie, o Boże, tych ludzi, którzy żywią się kanabhakszą, ziarnami i drobnymi cząstkami? A co z tymi, którzy po wypiciu pańczagawji zbliżają się do Madhawy?

Verse 42

तेषां तु का गतिर् देव ये नरा यावकाशिनः ॥ आहारं गोमयं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥

O Panie, jakie jest przeznaczenie tych ludzi, którzy żywią się jęczmieniem i którzy, uczyniwszy krowi nawóz swoim pożywieniem, zbliżają się do Keśavy?

Verse 43

नारायण गतिस्तेषां कीदृशोऽत्र विधिः स्मृतः ॥ सक्तुं वै भक्षयित्वा तु ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥

Ich przeznaczeniem jest Nārāyaṇa; jaka reguła jest tu podana? Mianowicie ci, którzy spożywszy saktu (mąkę z prażonego ziarna), znajdują schronienie w Acyucie.

Verse 44

तेषां तु का गतिर् देव तव कर्मपरायणाः ॥ शिरसा दीपकं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥

O Panie, jakie jest przeznaczenie tych oddanych Twoim obrzędom, którzy, umieszczając lampę na głowie, zbliżają się do Keśavy?

Verse 45

ते गतिं कां प्रपद्यन्ते तव चिन्तापरायणाः ॥ अश्माशनं व्रतं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति नित्यशः ॥

Jakie przeznaczenie osiągają ci, którzy są nastawieni na kontemplację Ciebie i którzy, podjąwszy ślub jedzenia na kamieniu, nieustannie znajdują w Tobie schronienie?

Verse 46

तेषां तु का गतिर् देव तव भक्तिपरायणाः ॥ भक्षयित्वा तु दूर्वां ये प्रपद्यन्ते मनीषिणः ॥

O Panie, jakie jest przeznaczenie tych oddanych oddaniu dla Ciebie, tych myślących, którzy spożywszy trawę dūrvā, znajdują w Tobie schronienie?

Verse 47

तेषां तु का गतिर् देव स्वधर्मगुणचारिणः ॥ जानुभ्यां प्रतिपद्यन्ते तव प्रीत्या च माधव ॥

O Panie, jakie jest przeznaczenie tych, którzy żyją zgodnie z własną dharmą i cnotami, i którzy z miłości do Ciebie, o Mādhavo, kroczą na kolanach?

Verse 48

तेषां तु का गतिर् देव तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ उत्तानशयनं कृत्वा धारयन्ति हि दीपिकाम् ॥

O Panie, powiedz mnie, pytającemu, jakie jest przeznaczenie tych, którzy położywszy się na wznak, trzymają małą lampę?

Verse 49

ते यान्ति कां गतिं देव कथ्यते या च शाश्वती ॥ जानुभ्यां दीपकं कृत्वा केशवाय प्रपद्यते ॥

O Panie, do jakiego przeznaczenia idą, tego opisanego jako wiecznego, ci, którzy ofiarując lampę podczas poruszania się na kolanach, oddają się Keśavie?

Verse 50

तेषां तु का गतिर् देव कथ्यते चैव शाश्वती ॥ अवाङ्मुखस्तु भूत्वा वै यः प्रपद्येज्जनार्द्दनम् ॥

O Panie, jakie jest przeznaczenie, powiedziane jako wieczne, tego, kto stawszy się twarzą do dołu, znajduje schronienie w Janārdanie?

Verse 51

भगवन् का गतिस्तस्य अवाक्शिरसि शायिनः ॥ पुत्रदारगृहं चैव मुक्त्वा योऽनुप्रपद्यते ॥

O Błogosławiony, jakie jest przeznaczenie tej osoby, która leży z głową skierowaną w dół i która porzuciwszy syna, żonę i dom, podąża i znajduje schronienie w Tobie?

Verse 52

का गतिस्तस्य सिद्धा तु कथयस्व सुरोत्तम ॥ भाषितोऽसि मया ह्येवं सर्वलोकसुखावहम्

„Powiedz mi, o najlepszy wśród bogów: jakie jest pewne przeznaczenie tego, który osiągnął doskonałość? Albowiem zostałeś przeze mnie zwrócony w ten sposób, nauką sprzyjającą dobru wszystkich światów.”

Verse 53

गमनागमनं चैव त्वत्प्रसन्नेन माधव ॥ त्वं ज्ञाता त्वं पिता चैव सर्वधर्मविनिश्चयः

„Odejście i powrót również zależą od Twojej łaskawej przychylności, o Mādhavo. Tyś jest poznającym; Tyś jest także ojcem, rozstrzygającym autorytetem w sprawach wszystkich dharm.”

Verse 54

भस्माकुलेषु निक्षिप्य कथं चाग्नौ प्रपद्यते ॥ कां गतिं प्रतिपद्यन्ते त्वद्भक्ता जलमास्थिताः

„Gdy ktoś zostaje umieszczony pośród stert popiołu, jak wchodzi w obrzęd ognia? I jakiego przeznaczenia dostępują Twoi czciciele, gdy wstąpili do wód?”

Verse 55

त्वत्क्षेत्रसंस्थितो वापि तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ स्मरण पुत्र ते कृष्ण यैस्तु नाम प्रकीर्त्यते

„Lub jeśli ktoś przebywa w Twoim świętym polu, powiedz mi to, gdy pytam. O Kryszno, o synu, jaki jest owoc dla tych, przez których Twoje imię jest głoszone w pamięci?”

Verse 56

नमो नारायणेत्युक्त्वा तेषां वै का गतिर्भवेत् ॥ उद्यतेष्वपि शस्त्रेषु हन्यमाना रणे नराः

„Po wypowiedzeniu 'Cześć Nārāyaṇie', jakież byłoby ich przeznaczenie? Nawet gdy oręż jest uniesiony, ludzie zabijani w bitwie…”

Verse 57

नामप्रकीर्तनात्तेषां कीदृशी तु गतिर्भवेत् ॥ अहं शिष्या च दासी च तव भक्त्या व्यवस्थिताः

„Z głoszenia i śpiewania ich świętego Imienia, jakiego rodzaju przeznaczenie by powstało dla nich? Jam jest uczennicą i służką, trwającą niezachwianie w oddaniu Tobie.”

Verse 58

रहस्यं धर्मसंयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ एवं तत्परमं गुह्यं मम प्रीत्या जगद्गुरो

„Wyjaśnij mi, o Mādhavo, tę tajemną naukę złączoną z dharmą. Tak objaw tę najwyższą tajemnicę dla mego zadowolenia, o nauczycielu świata.”

Verse 59

एवं हि धार्यमाणा सा पृथिवी सागरान्विता ॥ वर्षाणां च सहस्रं हि वज्रदंष्ट्रेण साधुना

Tak oto owa Ziemia, wraz z oceanami, była niesiona; i przez tysiąc lat, przez cnotliwego, którego kły były jak piorun (wadżra).

Verse 60

वसन्ते कीदृशं कर्म ग्रीष्मे किं कर्म कारयेत् ॥ प्रावृट्काले च किं कर्म वर्षान्ते किञ्च कारयेत्

„Jaki rodzaj działalności powinien się podejmować wiosną? Jaką działalność powinno się wykonywać latem? A jaką działalność w porze deszczowej, i co powinno się uczynić na końcu deszczów?”

Verse 61

कानि कर्म्माणि कुर्वीत तव भक्तस्य भोजनात् ॥ यस्तु तं प्रापणं देव न च दोषप्रसादिकम्

„Które czyny powinien spełniać w związku z jedzeniem, lub ofiarowaniem pożywienia dla Twojego czciciela? Lecz kto spełnia to prāpaṇa, o Boże, nie jest związany z winą ani z przebłaganiem przez ekspiację.”

Verse 62

कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ तव क्षेत्रेषु वैकुण्ठ ये तु प्राणान्विमुञ्चते

Jaki stan lub cel osiągają ci, którzy są oddani uczynkom wykonywanym dla ciebie? I o, Waikuntho, co z tymi, którzy oddają swoje tchnienie życia w twoich świętych przybytkach?

Verse 63

तेषां तु का गतिर् देव शिरसा दीपधारणात् ॥ ये हि नित्यं पयः पीत्वा तव चिन्ताव्यवस्थिताः

Lecz jaki, o Boże, jest cel tych czcicieli poprzez noszenie lampy na głowie, tych, którzy rzeczywiście, regularnie spożywając mleko, pozostają zatopieni w kontemplacji ciebie?

Verse 64

अतस्त्वयैव वक्तव्यो योगसाङ्ख्यविनिश्चयः ॥ त्वां भजंश्च गते जीवे मधुपर्कसमन्वितम्

Dlatego ty jeden powinieneś ogłosić ostateczną prawdę dotyczącą Jogi i Sankhji. A gdy życie odchodzi, ten, kto czci ciebie, towarzyszony obrzędem madhuparki, osiąga opisany skutek.

Verse 65

केषु द्रव्येषु संयुक्तं मधुपर्कं प्रदीयते ॥ के तु कर्मगुणास्तस्य मधुपर्कस्य माधव

Z jakimi składnikami połączonymi ma być ofiarowana darowizna madhuparki? I jakie są skutki rytualne oraz cechy tej madhuparki, o Madhawo?

Inside Adhyaya 114

How it unfolds

  1. Where it opens

    The adhyāya opens with munis and mantra-knowers praising Nārāyaṇa; Varāha then addresses Vasundharā (Pṛthivī), assuring her protection and stability along with the total terrestrial-cosmic ecology (mountains, forests, oceans, rivers, and the saptadvīpa order).

  2. Central event

    A two-part movement: (1) the cosmological Varāha episode—his immense form and the lifting/bearing of Earth upon the left tusk as dhāraṇa (world-support); (2) Pṛthivī’s extended, systematic catechism on ritual procedure and its outcomes—ādhāra (supports), kāla (timing), sandhyā regulations, seasonal adaptations, āvāhana-visarjana, offerings (gandha/dhūpa/dīpa/naivedya), fasting and vrata types, arcā-pramāṇa (icon measures), dress colors, and madhuparka usage, culminating in questions on gati (post-mortem trajectories) for varied disciplines and death-contexts, including nāma-smaraṇa/nāma-kīrtana of Nārāyaṇa.

  3. Climax resolution

    The climax is the doctrinal pivot: Varāha’s terrestrial preservation becomes the model for dharma-preservation through regulated worship. Pṛthivī’s questions frame ritual correctness and devotion as an ‘ethical-ritual ecology’ that sustains cosmic order and determines gati; the resolution is the consolidation of devotion (especially Nārāyaṇa-remembrance/name-recitation) as a decisive soteriological mechanism within a disciplined ritual life.

Geographical context

Cosmological geography is emphasized rather than a single terrestrial locale: saptadvīpa (seven islands/continents), sāgara (oceans), sarit (river systems), śaila (mountain ranges), vana-kānana (forests and groves). Named historical-cultural reference: Kardama Prajāpati (as a kalpa marker within cosmic chronology).

Tirtha focus

  • Pilgrimage MeritNo single named tīrtha is foregrounded; merit is implied cosmologically—right practice aligned with Varāha’s dhāraṇa sustains the ordered world and yields auspicious gati.

Ritual instructions

  • Primary RitualNārāyaṇa/Varāha-oriented pūjā integrated with sandhyā-vandana timing, seasonal observance, and vrata/upavāsa discipline (with correct āvāhana-visarjana and standard upacāras).
  • BenefitDharma-stability mirroring Varāha’s world-support; purification and merit through correct timing and offerings; strengthened devotion; and auspicious gati, especially through Nārāyaṇa-nāma remembrance/recitation at life’s end.

The narrative frame

  • Varāha (as Nārāyaṇa’s avatāra)Pṛthivī/Vasundharā · Reverential and pedagogical: cosmic reassurance followed by systematic ritual-legal inquiry (manual-like, question-driven).

The emotional journey

  • Dominant RasaAdbhuta (wonder) with Śānta-bhakti (tranquil devotion)
  • Emotional ProgressionAwe at the colossal, protective Varāha form → relief and security as Earth is stabilized → focused curiosity and seriousness as Pṛthivī interrogates ritual law → settled confidence that disciplined devotion and correct procedure sustain both world-order and personal destiny.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityNot site-specific in this adhyāya; best approached as a ‘conceptual pilgrimage’ through Varāha/Nārāyaṇa temples and daily sandhyā practice rather than travel to a named tīrtha.
  • Related FestivalVarāha Jayantī (observed in some Vaiṣṇava traditions)

Frequently Asked Questions

The chapter frames dharma as a regulated system of conduct in which ritual correctness (timing, offerings, installation procedures, fasting disciplines) is inseparable from cosmic-terrestrial stability: Varāha’s act of bearing Pṛthivī models preservation, while Pṛthivī’s questions seek norms that sustain social-ritual order and its karmic consequences.

The text explicitly queries timing through sandhyā (especially the “paścimā sandhyā” and its relation to “pūrva-sandhyā”) and asks how practice should vary across seasons: śarad (autumn), śiśira (late winter), vasanta (spring), grīṣma (summer), prāvṛṭ (monsoon onset), and varṣānta (end of rains). It also alludes to kalpa/yuga computation and mentions the Varāha-kalpa and Kardama Prajāpati within a kalpa count.

Environmental balance is narrated through Varāha’s dhāraṇa of Earth: Pṛthivī is upheld together with mountains, forests, oceans, rivers, and the saptadvīpa configuration. The imagery presents terrestrial integrity as a protected system, and the subsequent ritual inquiries imply that correct human practice participates in maintaining that ordered world.

Kardama Prajāpati is referenced as a chronological marker within kalpa/yuga discussion. The opening also situates the episode among praising sages (muni) and mantra-specialists (mantravādin), indicating a learned ritual milieu rather than a royal genealogy.

Ask anything about Adhyaya 114 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play