
Śrīvarāhāvatāraḥ Pṛthivyāś ca Praśnāḥ
Ritual-Manual and Ethical-Discourse (with Earth-preservation cosmology)
Adhyāya 114 rozpoczyna się od pochwały Nārāyaṇy przez mędrców, po czym Varāha przemawia do Vasundhary (Pṛthivī), składając obietnicę podtrzymania i ustabilizowania jej wraz z górami, lasami, oceanami, rzekami oraz siedmioma wyspami (saptadvīpa). Tekst przedstawia ogromną formę Varāhy i uniesienie Ziemi na lewym kłu jako kosmologiczny akt ziemskiego zachowania. Następnie przechodzi do rozszerzonego pouczenia: Pṛthivī pyta kolejno o podpory rytualne (ādhāra), właściwy czas (kāla), obrzędy zmierzchu (sandhyā), wariacje sezonowe, wezwanie i pożegnanie (āvāhana-visarjana), ofiary (gandha, dhūpa, dīpa, naivedya), post, wymiary ikon (arcā-pramāṇa), kolory odzieży oraz właściwe użycie i skutki madhuparki. Dalszy ciąg poszukuje „gati” (stanu pośmiertnego) dla wielu dyscyplin opartych na vratie i kontekstach śmierci, włączając pamięć i recytację imienia Nārāyaṇy, przedstawiając bhakti jako etyczno-rytualną ekologię podtrzymującą dharmę i Ziemię.
Verse 1
अथ श्रीवराहावतारः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ संस्तूयमानो भगवान्मुनिभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ तुष्टो नारायणो देवः केशवः परमो विभुः ॥
Teraz rozpoczyna się opowieść o pomyślnym wcieleniu Varāhy. Śrī Varāha rzekł: Błogosławiony Pan, wychwalany przez mędrców biegłych w recytacji mantr, był zadowolony: Nārāyaṇa, bóg Keśava, najwyższa władza suwerenna.
Verse 2
ततो ध्यानं समास्थाय दिव्यं योग्यं च माधवः ॥ मधुरं स्वरमास्थाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
Wtedy Mādhava, osiągnąwszy stan boskiej i zdyscyplinowanej medytacji, przyjmując łagodny ton, odpowiedział Vasundharze, Ziemi.
Verse 3
तव देवि प्रियार्थाय भक्त्या यं त्वं व्यवस्थिताः ॥ कारयिष्यामि ते सर्वं यत्ते हृदि व्यवस्थितम् ॥
O Bogini, dla tego, co jest ci drogie, ponieważ trwasz w oddaniu, sprawię dla ciebie wszystko to, co spoczywa w twoim sercu.
Verse 4
अहं त्वां धारयिष्यामि सशैलवनकाननाम् ॥ ससागरां ससरितं सप्तद्वीपसमन्विताम् ॥
Będę cię podtrzymywał wraz z twoimi górami, lasami i gajami; wraz z oceanami i rzekami; obdarzoną siedmioma kontynentami, dwīpami.
Verse 5
एवमाश्वासयित्वा तु वसुधां स च माधवः ॥ रूपं संकल्पयामास वाराहं सुमहौजसम् ॥
Tak więc, uspokoiwszy Vasudhę, Ziemię, Mādhava przyjął postać dzika, Varāhy, o niezwykle wielkiej mocy.
Verse 6
षट् सहस्राणि चोच्छ्रायो विस्तारेण पुनस्त्रयः ॥ एवं नवसहस्राणि योजनानां विधाय च ॥
Jego wysokość wynosiła sześć tysięcy jojan, a szerokość znowu trzy tysiące; tak jego wymiar został ustalony na dziewięć tysięcy jojan, jak opisano.
Verse 7
वामया दंष्ट्रया गृह्य उज्जहार च मेदिनीम् ॥ सपर्वतवनाकारां सप्तद्वीपां सपत्तनाम् ॥
Chwyciwszy Ziemię lewym kłem, uniósł Medinī, noszącą formy gór i lasów, z siedmioma dwīpami, wraz z jej miastami i osadami.
Verse 8
नगा विलग्नाः पतिताः केचिद्विज्ञानसंश्रिताः ॥ शोभन्ते च विचित्राङ्गमेघाः सन्ध्यागमे यथा ॥
Niektóre góry trzymały się mocno, podczas gdy inne spadały; te ugruntowane w wiedzy lśniły wspaniale, jak chmury o rozmaitych kształtach przy nadejściu zmierzchu, gdy Ziemia była podnoszona.
Verse 9
चन्द्रनिर्मलसङ्काशा वराहमुखसंस्थिताः ॥ शोभन्ते चक्रपाणेश्च मृणालं कर्दमे यथा ॥
Jasne jak czysta poświata księżyca i spoczywające na obliczu Varāhy, lśniły one, jak włókna lotosu w błocie, na dźwigaczu dysku.
Verse 10
तस्यामेव तु कालस्य परिमाणं युगेषु च ॥ एकसप्ततिके कल्पे कर्दमोऽयं प्रजापतिः ॥
W tym właśnie okresie i według miar czasu w jugach: w siedemdziesiątym pierwszym kalpie ten Kardama jest uznawany za Prajāpatiego.
Verse 11
ततः पृथिव्या देवश्च भगवान्विष्णुरव्ययः ॥ अन्योन्याभिमताश्चैव वाराहे कल्प उत्तमे ॥
Wtedy, w odniesieniu do Ziemi, bóg, Bhagavān Viṣṇu, niezniszczalny, pozostawał z nią w wzajemnej zgodzie; tak jest w doskonałym Varāha-kalpie.
Verse 12
सा गौः स्तुवति तं चैव पुराणं परमाव्ययम् ॥ योगेन परमेनैव शरणं चैव गच्छति
Ta Krowa (Ziemia) wielbi Go i recytuje najwyższą, niezniszczalną Puranę; i poprzez najwyższą jogę jedynie, ona rzeczywiście udaje się do Niego na ucieczkę.
Verse 13
आधारः कीदृशो देव उपयोगश्च कीदृशः ॥ कालेकाले च देवेश कर्मणश्चापि कीदृशः
O Boże, jaki rodzaj podparcia (podstawy) jest wymagany, i na czym polega właściwa procedura praktyczna? A we właściwym czasie, o Panie bogów, jaki rodzaj obrzędowego działania ma być wykonany?
Verse 14
कीदृशी पश्चिमा सन्ध्या कीदृशी ह्यर्धबाह्यतः ॥ शेषाः समानास्त्वा देव ये तु कर्माणि कुर्वते
Jaka jest zachodnia sandhja (wieczorny obrzęd zmierzchu), i jak wygląda ona w odniesieniu do trybu 'pół-zewnętrznego'? O Boże, pozostałe szczegóły są podobne; (powiedz mi o) tych, którzy wykonują obrzędy.
Verse 15
किंनु संस्थापने देव आवाहनविसर्जने ॥ अगुरुं गन्धधूपं च प्रमाणं गृह्यते कथम्
Następnie, o Boże, przy instalacji (poświęceniu) oraz przy wezwaniu i odprawieniu - jak ma być przyjęta właściwa miara dla aguru, perfum i kadzidła?
Verse 16
कथं पाद्यं च गृह्णाति स्नापनालेपनानि च ॥ कथं दीपश्च दातव्यः कन्दमूलफलानि च
Jak (bóstwo) przyjmuje padyę, wodę do obmycia stóp, oraz kąpiel i namaszczenie? I jak ma być ofiarowana lampa, oraz (jak) bulwy, korzenie i owoce (mają być ofiarowane)?
Verse 17
आसनं शयनं चैव किङ्कर्म्मापि विधीयते ॥ कथं पूजादि कर्त्तव्यं प्राणास्तत्र च वै कति
Czy siedzenie i miejsce odpoczynku są również przepisane, i jaka służba pomocnicza ma być wykonana? Jak ma być dokonane uwielbienie i tym podobne, i ile pran (oddechów życiowych/zasad) jest tam liczonych?
Verse 18
पश्चिमापूर्वसन्ध्यायां किं पुण्यं चापि तत्र वै ॥ शरदि कीदृशं कर्म शिशिरे कर्म कीदृशम्
W wieczornej i porannej sandhji (obrzędach zmierzchowych), jaki zasługa (punja) jest tam prawdziwie uzyskiwana? A w jesieni jaki rodzaj obrzędu jest właściwy, i zimą jaki rodzaj obrzędu jest właściwy?
Verse 19
यानि तत्रोपभोग्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ कर्मण्यास्ते अकर्मण्या ये च शास्त्रबहिष्कृताः
Które kwiaty i owoce, spośród przedmiotów mających być ofiarowanymi i używanymi tam, są odpowiednie do uwielbienia? Które są odpowiednie do działania obrzędowego, a które nie, włączając te wykluczone przez shastry?
Verse 20
किं कर्मणा भोगवता तावद्गच्छति माधवम् ॥ कथं कर्म न चान्नेषु अतिगच्छति कीदृशम्
Jakim rodzajem czynności obrzędowej, połączonej z bhogą (ofiarami dla świętego używania), człowiek dochodzi tak daleko, że osiąga Madhavę? I jak działanie obrzędowe unika nadmiaru w odniesieniu do ofiar z pożywienia; jaka jest właściwa granica?
Verse 21
अर्च्चायाः किं प्रमाणं तु स्थापनाṃ चापि कीदृशम् ॥ परिमाणं कथं देव उपवासश्च कीदृशः
Jaka więc jest właściwa miara (wielkość/standard) arczy (świętej ikony), i jaki rodzaj instalacji (pratiszthy) jest odpowiedni? Jak mają być określone wymiary, o Boże, i jaki rodzaj postu (upawasy) jest przepisany?
Verse 22
पीतकं शुक्लरक्तं वा कथं गृह्णाति वाससाम् ॥ तेषां तु कानि वस्त्राणि यैर्हितं प्रतिपद्यते
„Czy żółte, białe czy czerwone, jak należy przyjmować szaty? A które to szaty, dzięki którym osiąga się właściwy skutek?”
Verse 23
केषु लोकेषु गच्छन्ति मधुपर्कस्य भक्षणात् ॥ स्तवे परमकालेऽपि तव भक्तस्य माधव
„Do jakich światów udają się ci, którzy spożywają madhuparkę? A nawet w czasie ostatecznym, o Mādhavo, jaki jest los Twego wyznawcy?”
Verse 24
किम्प्रमाणं तु दातव्यं मधुपर्कसमन्वितम् ॥ कानि मांसानि ते देव फलं शाकस्य कीदृशः
„Jaką miarę należy ofiarować wraz z madhuparką? Które rodzaje mięs są odpowiednie, o Deva, i jaki jest skutek co do warzyw?”
Verse 25
प्रापणेष्वपि युज्येत कर्म शास्त्रसमायुतम् ॥ आहूतस्य च मन्त्रेण आगते धर्मवत्सल
„Nawet w sprawach pozyskiwania działanie powinno być podejmowane zgodnie z śāstrą. A gdy przybędzie zaproszony za pomocą mantry, o miłośniku dharmy...”
Verse 26
केन मन्त्रविधानॆन प्राशनं ते प्रदीयते ॥ व्रतस्य चोपचारेषु अर्च्चयित्वा यथाविधि
„Za pomocą jakiej procedury mantry należy Tobie ofiarować akt spożywania? A w posługach związanych ze ślubem, po oddaniu czci w przepisany sposób...”
Verse 27
केऽत्र भुञ्जन्ति तद्देव सर्वशुद्धिकरं परम् ॥ ये तु एकाशिनो देवमुपसर्पन्ति माधवम्
Kto tutaj spożywa to, o Deva, najwyższy środek całkowitego oczyszczenia? A ci, którzy jedząc tylko raz, zbliżają się do boga Mādhavy...
Verse 28
तेषां तु का गतिर्देव तव मार्गानुसारिणाम् ॥ व्रतं कृत्वा यथोक्तेन येऽभिगच्छन्ति माधवम्
Jaki, o Deva, jest los tych, którzy podążają Twoją ścieżką, tych, którzy po wypełnieniu ślubu zgodnie z przepisem, udają się do Mādhavy?
Verse 29
तेषां तु का गतिर्देव तव भक्तिं प्रकुर्वताम् ॥ कृच्छ्रसांतपने कृत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम्
Jaki, o Deva, jest los tych, którzy pielęgnują oddanie Tobie, tych, którzy po wypełnieniu ascezy kṛcchra-sāṁtapana, udają się do Mādhavy?
Verse 30
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ वाय्वाहारं ततः कृत्वा कृष्णं समधिगच्छति
Jakiego losu dostępują ci oddani działaniu w Twojej służbie? Następnie, podejmując 'vāyvāhāra' (żywienie się powietrzem), osiąga się Kṛṣṇę.
Verse 31
तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तौ व्यवस्थिताः ॥ अक्षारलवणं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम्
Jaki jest los, o Kṛṣṇo, tych trwale ugruntowanych w oddaniu Tobie, tych, którzy podejmując praktykę 'akṣāra-lavaṇa', udają się do Acyuty?
Verse 32
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मानुसारिणः ॥ कृत्वा पयोव्रतं चैव येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥
Jakiego przeznaczenia dostępują ci, którzy podążają za Twoimi nakazami, po podjęciu obserwancji payovraty i zbliżeniu się do Acjuty?
Verse 33
ते कां गतिं प्रपद्यन्ते नरा ये व्रतक॑रिणः ॥ दत्त्वा गवाह्निकं चैव ये प्रपद्यन्ति माधवम् ॥
Jakiego przeznaczenia dostępują ludzie, którzy są wykonawcami ślubów, po złożeniu ofiary gawahniki i następnie szukając schronienia u Madhawy?
Verse 34
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव भक्त्या व्यवस्थिताः ॥ उञ्छवृत्तिं समास्थाय येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
Jakiego przeznaczenia dostępują ci, którzy trwają w oddaniu dla Ciebie, przyjmując sposób życia unczawrytti i zbliżając się do Madhawy?
Verse 35
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते नरा भिक्षोपजीविनः ॥ गृहस्थधर्मं कृत्वा वै येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
Jakiego przeznaczenia dostępują ludzie żyjący z jałmużny, którzy spełniwszy obowiązek gospodarza domowego, zbliżają się do Madhawy?
Verse 36
काँल्लोकांस्ते प्रपद्यन्ते तव क्षेत्रेषु ये मृताः ॥ कृत्वा पञ्चातपं चैव माधवाय प्रयच्छति ॥
Do których światów odchodzą ci, którzy umierają w Twoich świętych miejscach? A co z tym, kto po wykonaniu ascezy pańczatapy ofiarowuje jej owoc Madhawie?
Verse 37
कां गतिं वै परायान्ति ये तु पञ्चातपे मृताः ॥ कण्ठशय्यां समासाद्य ये प्रपश्यन्ति चाच्युतम् ॥
Jakiego przeznaczenia rzeczywiście dostępują ci, którzy umierają podczas wykonywania ascezy pańczatapy? A co z tymi, którzy po podjęciu obserwancji kanzasajji oglądają Acjutę?
Verse 38
तेषां तु का गतिर्देव कण्ठशय्यां समाश्रिताः ॥ आकाशशयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥
Lecz jakie jest przeznaczenie, o Boże, tych, którzy podjęli obserwancję kanzasajji? A co z tymi, którzy praktykując akaszaśajanę, sen pod otwartym niebem, znajdują schronienie u Acjuty?
Verse 39
तेषां तु का गतिः कृष्ण तव भक्तिपरायणाः ॥ गोव्रजे शयनं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति केशवम् ॥
Jakie więc jest przeznaczenie, o Kryszno, tych oddanych Twojej bhakti, którzy uczyniwszy swoje miejsce odpoczynku w Gowradźy, znajdują schronienie u Keszawy?
Verse 40
तेषां तु का गतिर्ब्रह्मंस्तव भक्तिपथे स्थिताः ॥ शाकाहारं ततः कृत्वा येऽभिगच्छन्ति चाच्युतम् ॥
Jakie jest przeznaczenie, o Brahmanie, tych, którzy pozostają na ścieżce oddania Tobie i którzy następnie przyjmując szakaharę, dietę warzywną, zbliżają się do Acjuty?
Verse 41
तेषां तु का गतिर्देव कणभक्षास्तु ये नराः ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा येऽभिगच्छन्ति माधवम् ॥
Jakie jest przeznaczenie, o Boże, tych ludzi, którzy żywią się kanabhakszą, ziarnami i drobnymi cząstkami? A co z tymi, którzy po wypiciu pańczagawji zbliżają się do Madhawy?
Verse 42
तेषां तु का गतिर् देव ये नरा यावकाशिनः ॥ आहारं गोमयं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥
O Panie, jakie jest przeznaczenie tych ludzi, którzy żywią się jęczmieniem i którzy, uczyniwszy krowi nawóz swoim pożywieniem, zbliżają się do Keśavy?
Verse 43
नारायण गतिस्तेषां कीदृशोऽत्र विधिः स्मृतः ॥ सक्तुं वै भक्षयित्वा तु ये प्रपद्यन्ति चाच्युतम् ॥
Ich przeznaczeniem jest Nārāyaṇa; jaka reguła jest tu podana? Mianowicie ci, którzy spożywszy saktu (mąkę z prażonego ziarna), znajdują schronienie w Acyucie.
Verse 44
तेषां तु का गतिर् देव तव कर्मपरायणाः ॥ शिरसा दीपकं कृत्वा येऽभिगच्छन्ति केशवम् ॥
O Panie, jakie jest przeznaczenie tych oddanych Twoim obrzędom, którzy, umieszczając lampę na głowie, zbliżają się do Keśavy?
Verse 45
ते गतिं कां प्रपद्यन्ते तव चिन्तापरायणाः ॥ अश्माशनं व्रतं कृत्वा ये प्रपद्यन्ति नित्यशः ॥
Jakie przeznaczenie osiągają ci, którzy są nastawieni na kontemplację Ciebie i którzy, podjąwszy ślub jedzenia na kamieniu, nieustannie znajdują w Tobie schronienie?
Verse 46
तेषां तु का गतिर् देव तव भक्तिपरायणाः ॥ भक्षयित्वा तु दूर्वां ये प्रपद्यन्ते मनीषिणः ॥
O Panie, jakie jest przeznaczenie tych oddanych oddaniu dla Ciebie, tych myślących, którzy spożywszy trawę dūrvā, znajdują w Tobie schronienie?
Verse 47
तेषां तु का गतिर् देव स्वधर्मगुणचारिणः ॥ जानुभ्यां प्रतिपद्यन्ते तव प्रीत्या च माधव ॥
O Panie, jakie jest przeznaczenie tych, którzy żyją zgodnie z własną dharmą i cnotami, i którzy z miłości do Ciebie, o Mādhavo, kroczą na kolanach?
Verse 48
तेषां तु का गतिर् देव तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ उत्तानशयनं कृत्वा धारयन्ति हि दीपिकाम् ॥
O Panie, powiedz mnie, pytającemu, jakie jest przeznaczenie tych, którzy położywszy się na wznak, trzymają małą lampę?
Verse 49
ते यान्ति कां गतिं देव कथ्यते या च शाश्वती ॥ जानुभ्यां दीपकं कृत्वा केशवाय प्रपद्यते ॥
O Panie, do jakiego przeznaczenia idą, tego opisanego jako wiecznego, ci, którzy ofiarując lampę podczas poruszania się na kolanach, oddają się Keśavie?
Verse 50
तेषां तु का गतिर् देव कथ्यते चैव शाश्वती ॥ अवाङ्मुखस्तु भूत्वा वै यः प्रपद्येज्जनार्द्दनम् ॥
O Panie, jakie jest przeznaczenie, powiedziane jako wieczne, tego, kto stawszy się twarzą do dołu, znajduje schronienie w Janārdanie?
Verse 51
भगवन् का गतिस्तस्य अवाक्शिरसि शायिनः ॥ पुत्रदारगृहं चैव मुक्त्वा योऽनुप्रपद्यते ॥
O Błogosławiony, jakie jest przeznaczenie tej osoby, która leży z głową skierowaną w dół i która porzuciwszy syna, żonę i dom, podąża i znajduje schronienie w Tobie?
Verse 52
का गतिस्तस्य सिद्धा तु कथयस्व सुरोत्तम ॥ भाषितोऽसि मया ह्येवं सर्वलोकसुखावहम्
„Powiedz mi, o najlepszy wśród bogów: jakie jest pewne przeznaczenie tego, który osiągnął doskonałość? Albowiem zostałeś przeze mnie zwrócony w ten sposób, nauką sprzyjającą dobru wszystkich światów.”
Verse 53
गमनागमनं चैव त्वत्प्रसन्नेन माधव ॥ त्वं ज्ञाता त्वं पिता चैव सर्वधर्मविनिश्चयः
„Odejście i powrót również zależą od Twojej łaskawej przychylności, o Mādhavo. Tyś jest poznającym; Tyś jest także ojcem, rozstrzygającym autorytetem w sprawach wszystkich dharm.”
Verse 54
भस्माकुलेषु निक्षिप्य कथं चाग्नौ प्रपद्यते ॥ कां गतिं प्रतिपद्यन्ते त्वद्भक्ता जलमास्थिताः
„Gdy ktoś zostaje umieszczony pośród stert popiołu, jak wchodzi w obrzęd ognia? I jakiego przeznaczenia dostępują Twoi czciciele, gdy wstąpili do wód?”
Verse 55
त्वत्क्षेत्रसंस्थितो वापि तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ स्मरण पुत्र ते कृष्ण यैस्तु नाम प्रकीर्त्यते
„Lub jeśli ktoś przebywa w Twoim świętym polu, powiedz mi to, gdy pytam. O Kryszno, o synu, jaki jest owoc dla tych, przez których Twoje imię jest głoszone w pamięci?”
Verse 56
नमो नारायणेत्युक्त्वा तेषां वै का गतिर्भवेत् ॥ उद्यतेष्वपि शस्त्रेषु हन्यमाना रणे नराः
„Po wypowiedzeniu 'Cześć Nārāyaṇie', jakież byłoby ich przeznaczenie? Nawet gdy oręż jest uniesiony, ludzie zabijani w bitwie…”
Verse 57
नामप्रकीर्तनात्तेषां कीदृशी तु गतिर्भवेत् ॥ अहं शिष्या च दासी च तव भक्त्या व्यवस्थिताः
„Z głoszenia i śpiewania ich świętego Imienia, jakiego rodzaju przeznaczenie by powstało dla nich? Jam jest uczennicą i służką, trwającą niezachwianie w oddaniu Tobie.”
Verse 58
रहस्यं धर्मसंयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ एवं तत्परमं गुह्यं मम प्रीत्या जगद्गुरो
„Wyjaśnij mi, o Mādhavo, tę tajemną naukę złączoną z dharmą. Tak objaw tę najwyższą tajemnicę dla mego zadowolenia, o nauczycielu świata.”
Verse 59
एवं हि धार्यमाणा सा पृथिवी सागरान्विता ॥ वर्षाणां च सहस्रं हि वज्रदंष्ट्रेण साधुना
Tak oto owa Ziemia, wraz z oceanami, była niesiona; i przez tysiąc lat, przez cnotliwego, którego kły były jak piorun (wadżra).
Verse 60
वसन्ते कीदृशं कर्म ग्रीष्मे किं कर्म कारयेत् ॥ प्रावृट्काले च किं कर्म वर्षान्ते किञ्च कारयेत्
„Jaki rodzaj działalności powinien się podejmować wiosną? Jaką działalność powinno się wykonywać latem? A jaką działalność w porze deszczowej, i co powinno się uczynić na końcu deszczów?”
Verse 61
कानि कर्म्माणि कुर्वीत तव भक्तस्य भोजनात् ॥ यस्तु तं प्रापणं देव न च दोषप्रसादिकम्
„Które czyny powinien spełniać w związku z jedzeniem, lub ofiarowaniem pożywienia dla Twojego czciciela? Lecz kto spełnia to prāpaṇa, o Boże, nie jest związany z winą ani z przebłaganiem przez ekspiację.”
Verse 62
कां गतिं ते प्रपद्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ तव क्षेत्रेषु वैकुण्ठ ये तु प्राणान्विमुञ्चते
Jaki stan lub cel osiągają ci, którzy są oddani uczynkom wykonywanym dla ciebie? I o, Waikuntho, co z tymi, którzy oddają swoje tchnienie życia w twoich świętych przybytkach?
Verse 63
तेषां तु का गतिर् देव शिरसा दीपधारणात् ॥ ये हि नित्यं पयः पीत्वा तव चिन्ताव्यवस्थिताः
Lecz jaki, o Boże, jest cel tych czcicieli poprzez noszenie lampy na głowie, tych, którzy rzeczywiście, regularnie spożywając mleko, pozostają zatopieni w kontemplacji ciebie?
Verse 64
अतस्त्वयैव वक्तव्यो योगसाङ्ख्यविनिश्चयः ॥ त्वां भजंश्च गते जीवे मधुपर्कसमन्वितम्
Dlatego ty jeden powinieneś ogłosić ostateczną prawdę dotyczącą Jogi i Sankhji. A gdy życie odchodzi, ten, kto czci ciebie, towarzyszony obrzędem madhuparki, osiąga opisany skutek.
Verse 65
केषु द्रव्येषु संयुक्तं मधुपर्कं प्रदीयते ॥ के तु कर्मगुणास्तस्य मधुपर्कस्य माधव
Z jakimi składnikami połączonymi ma być ofiarowana darowizna madhuparki? I jakie są skutki rytualne oraz cechy tej madhuparki, o Madhawo?
The adhyāya opens with munis and mantra-knowers praising Nārāyaṇa; Varāha then addresses Vasundharā (Pṛthivī), assuring her protection and stability along with the total terrestrial-cosmic ecology (mountains, forests, oceans, rivers, and the saptadvīpa order).
A two-part movement: (1) the cosmological Varāha episode—his immense form and the lifting/bearing of Earth upon the left tusk as dhāraṇa (world-support); (2) Pṛthivī’s extended, systematic catechism on ritual procedure and its outcomes—ādhāra (supports), kāla (timing), sandhyā regulations, seasonal adaptations, āvāhana-visarjana, offerings (gandha/dhūpa/dīpa/naivedya), fasting and vrata types, arcā-pramāṇa (icon measures), dress colors, and madhuparka usage, culminating in questions on gati (post-mortem trajectories) for varied disciplines and death-contexts, including nāma-smaraṇa/nāma-kīrtana of Nārāyaṇa.
The climax is the doctrinal pivot: Varāha’s terrestrial preservation becomes the model for dharma-preservation through regulated worship. Pṛthivī’s questions frame ritual correctness and devotion as an ‘ethical-ritual ecology’ that sustains cosmic order and determines gati; the resolution is the consolidation of devotion (especially Nārāyaṇa-remembrance/name-recitation) as a decisive soteriological mechanism within a disciplined ritual life.
Cosmological geography is emphasized rather than a single terrestrial locale: saptadvīpa (seven islands/continents), sāgara (oceans), sarit (river systems), śaila (mountain ranges), vana-kānana (forests and groves). Named historical-cultural reference: Kardama Prajāpati (as a kalpa marker within cosmic chronology).
The chapter frames dharma as a regulated system of conduct in which ritual correctness (timing, offerings, installation procedures, fasting disciplines) is inseparable from cosmic-terrestrial stability: Varāha’s act of bearing Pṛthivī models preservation, while Pṛthivī’s questions seek norms that sustain social-ritual order and its karmic consequences.
The text explicitly queries timing through sandhyā (especially the “paścimā sandhyā” and its relation to “pūrva-sandhyā”) and asks how practice should vary across seasons: śarad (autumn), śiśira (late winter), vasanta (spring), grīṣma (summer), prāvṛṭ (monsoon onset), and varṣānta (end of rains). It also alludes to kalpa/yuga computation and mentions the Varāha-kalpa and Kardama Prajāpati within a kalpa count.
Environmental balance is narrated through Varāha’s dhāraṇa of Earth: Pṛthivī is upheld together with mountains, forests, oceans, rivers, and the saptadvīpa configuration. The imagery presents terrestrial integrity as a protected system, and the subsequent ritual inquiries imply that correct human practice participates in maintaining that ordered world.
Kardama Prajāpati is referenced as a chronological marker within kalpa/yuga discussion. The opening also situates the episode among praising sages (muni) and mantra-specialists (mantravādin), indicating a learned ritual milieu rather than a royal genealogy.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.