Opening the text

Upaniszada Kuṇḍikā jest późną Upaniszadą Saṃnjas powiązaną z Atharwawedą, wyróżniającą się przedstawieniem wyrzeczenia jako zdyscyplinowanej, ukierunkowanej na wiedzę drogi życia. W zwięzłym zbiorze wersetów nakreśla etos wędrownego ascety i wielokrotnie podporządkowuje zewnętrzne oznaki wewnętrznej przemianie. Jej centralnym emblematem jest kuṇḍikā, dzban ascety na wodę, traktowany nie tylko jako przedmiot, ale jako symbol wewnętrznego oczyszczenia, powściągliwości i nieposiadania. Tekst ten reinterpretuje zatem narzędzia ascetyczne jako wsparcie kontemplacyjne, wskazujące poza siebie same. Doktrynalnie kładzie nacisk na wairagję, śama-damę, równowagę i niekrzywdzenie, culminując w wedantycznym celu zrealizowania wiecznie wolnej Jaźni. Wyzwolenie jest przedstawione jako bezpośrednia wiedza o Atmanie jako Brahmanie, podczas gdy niewola jest podtrzymywana przez ignorancję i utożsamianie się z rolami i posiadłościami.
Start ReadingSaṃnyāsa as a direct support for jñāna: renunciation is oriented to Self-knowledge, not mere social withdrawal.
Symbolism of the kuṇḍikā (water-pot): external implements function as reminders of inner purity, restraint, and non-attachment.
Vairāgya (dispassion) and aparigraha (non-possessiveness) as prerequisites for steady contemplation.
Śama-dama and inner discipline: mastery of mind and senses as the practical foundation of Vedāntic inquiry.
De-emphasis of external marks: true renunciation is internal—abidance in the witness (sākṣin) beyond roles.
Ātman-Brahman orientation: liberation is through realizing the ever-free Self; bondage persists through avidyā.
Simple, compassionate conduct: the renouncer’s life is marked by humility, equanimity, and non-injury.
24 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 0
ब्रह्मचर्याश्रमे क्षीणे गुरुशुश्रूषणे रतः । वेदानधीत्यानुज्ञात उच्यते गुरुणाश्रमी ॥ दारमाहृत्य सदृशमग्निमाधाय शक्तितः । ब्राह्मीमिष्टिं यजेत्तासामहोरात्रेण निर्वपेत् ॥ १-२ ॥
Gdy dyscyplina brahmaćarji zostaje zakończona, a człowiek oddany służbie nauczycielowi, studiował Wedy i otrzymał pozwolenie, nauczyciel ogłasza go aśramim, zdolnym do wejścia w kolejny etap. Po wzięciu żony i zgodnie ze swą mocą ustanowieniu odpowiedniego świętego ognia, powinien wykonać brahmi iszti; a z tych ofiar powinien dopełnić obrzędu w ciągu dnia i nocy.
Dharma (āśrama-dharma) as preparatory discipline for mokṣa; yajña as inner purificationVerse 0
संविभज्य सुतानर्थे ग्राम्यकामान्विसृज्य च । संचरन् वनमार्गेण शुचौ देशे परिभ्रमन् ॥ ३ ॥
Po należnym podziale środków na utrzymanie między synów i porzuceniu światowych pragnień, powinien wędrować, podążając leśnymi ścieżkami i błądząc w czystym miejscu.
Vairāgya and saṁnyāsa as means toward mokṣaVerse 0
वायुभक्षोऽम्बुभक्षो वा विहितैः कन्दमूलकैः । स्वशरीरे समाप्याथ पृथिव्यां नाश्रु पातयेत् ॥४॥
Czy to żywiąc się powietrzem, czy wodą, czy przepisanymi bulwami i korzeniami, doprowadziwszy w ten sposób ciało do końca, nie powinien wtedy pozwolić, by łza spadła na ziemię.
Sannyasa (renunciation) and vairagya leading toward mokshaVerse 0
सह तेनैव पुरुषः कथं संन्यस्त उच्यते । सनामधेयो यस्मिंस्तु कथं संन्यस्त उच्यते ॥५॥
Jakże człowiek może być nazwany "wyrzekłym się", gdy nadal jest związany z tym przywiązaniem? A ten, kto nadal nosi imię, jakże może być prawdziwie nazwany "wyrzekłym się"?
Vairāgya and ahaṅkāra-tyāga (abandonment of ego-identity) as prerequisites for mokshaVerse 0
तस्मात् फलविशुद्धाङ्गी संन्यासं संहितात्मनाम् । अग्निवर्णं विनिष्क्रम्य वानप्रस्थं प्रपद्यते ॥६॥
Dlatego, z kończynami oczyszczonymi przez dojrzewanie owoców czynów, podąża ku sanjasie, drodze tych, których jaźnie są zdyscyplinowane; opuściwszy stan "barwy ognia", wchodzi w tryb leśnego pustelnika, wānaprasthy.
Karma-śuddhi (purification through karma’s maturation) leading to saṃnyāsa and mokshaVerse 0
लोकवद्भार्ययासक्तो वनं गच्छति संयतः । संत्यक्त्वा संसृतिसुखमनुतिष्ठति किं मुधा ॥ किं वा दुःखमनुस्मृत्य भोगांस्त्यजति चोच्छ्रितान् । गर्भवासभयाद्भीतः शीतोष्णाभ्यां तथैव च ॥७-८॥
Jak zwykli ludzie, przywiązany do żony, samoumiarkowany człowiek idzie do lasu; czy porzuciwszy rozkosze sansarycznego istnienia, podejmuje to życie na próżno? Czy też pamiętając o cierpieniu, wyrzeka się nawet wzniosłych przyjemności, przerażony obawą przed ponownym przebywaniem w łonie, a także chłodem i upałem?
Sannyāsa and vairāgya (dispassion) as prerequisites for mokṣa; critique of superficial renunciationVerse 0
गुह्यं प्रवेष्टुमिच्छामि परं पदमनामयम् इति । संन्यस्याग्निमपुनरावर्तनं यन्मृत्युर्जायमावहम् इति ॥ अथाध्यात्ममन्त्राञ्जपेत् । दीक्षामुपेयात्काषायवासाः । कक्षोपस्थलोमानि वर्जयेत् । ऊर्ध्वबाहुर्विमुक्तमा...
"Pragnę wejść w ukrytą, wewnętrzną drogę; szukam najwyższego, wolnego od choroby stanu" tak rozmyśla. Wyrzekłszy się świętych ogni, szuka niepowrotu, gdyż śmierć prowadzi do narodzin, tak rozmyśla. Następnie powinien powtarzać mantry duchowe, adhjatmy. Powinien przyjąć inicjację, dikszę, nosząc szafranowe szaty. Powinien powstrzymać się od usuwania włosów pod pachami i w okolicach łonowych. Z uniesionymi ramionami staje się tym, którego ścieżką jest wolność. Bezdomny, powinien wędrować, żyjąc z jałmużny. Powinien praktykować nididhjasanę, głębokie kontemplacyjne trwanie. Powinien nosić pawitrę, świętą nić, dla ochrony istot żywych. W tej sprawie są wersy: dzban na wodę, kundika, laska, camaka, torba przewieszana, szikja, sandały, potrójny zestaw tkanin, trivisztapa, odzież przeciw zimnu i kaupina jako okrycie; pawitra, szmatka do kąpieli i górna odzież, cokolwiek ponad to, wyrzekły się, jati, powinien całkowicie porzucić.
Sannyāsa-dharma as a means to mokṣa; apunarāvṛtti (non-return); nididhyāsana; aparigraha (non-possessiveness)Verse 0
नदीपुलिनशायी स्याद्देवागारेषु बाह्यतः। नात्यर्थं सुखदुःखाभ्यां शरीरमुपतापयेत्॥११॥
Powinien spoczywać na piaskowym brzegu rzeki lub na zewnątrz świątyń. Nie powinien nadmiernie dręczyć ciała, ani przez dążenie do przyjemności, ani przez zadawanie bólu.
Vairāgya and madhyamā-pratipad (non-extremism) in ascetic discipline supporting mokṣaVerse 0
स्नानं पानं तथा शौचमद्भिः पूताभिराचिरेत्। स्तूयमानो न तुष्येत निन्दितो न शपेत्परान्॥१२॥
Powinien regularnie wykonywać kąpiel, picie wody i oczyszczanie oczyszczoną wodą. Gdy jest chwalony, nie powinien się unosić; gdy jest ganiony, nie powinien przeklinać innych.
Śauca (purity) and samatva (equanimity) as supports for Self-knowledge (ātma-jñāna)Verse 0
भिक्षादिवैदलं पात्रं स्नानद्रव्यमवारितम् । एवं वृत्तिमुपासीनो यतेन्द्रियो जपेत्सदा ॥१३॥
Naczynie z liści lub kory na jałmużnę oraz materiały do kąpieli łatwo dostępne i nieprzeszkadzające: trwając w takim trybie życia, z powściągniętymi zmysłami, powinien zawsze powtarzać świętą mantrę.
Sannyasa (renunciation) and Japa as a means to steadiness of mind (śama-dama)Verse 0
विश्वाय मनुसंयोगं मनसा भावयेत्सुधीः । आकाशाद्वायुर्वायोर्ज्योतिर्ज्योतिष आपोऽद्भ्यः पृथिवी । एषां भूतानां ब्रह्म प्रपद्ये । अजरममरमक्षरमव्ययं प्रपद्ये । मय्यखण्डसुखाम्भोधौ बहुधा विश्ववीचयः । उत्पद्यन्...
Mędrzec powinien kontemplować w umyśle połączenie umysłu ze wszechświatem. Z przestrzeni powstaje powietrze; z powietrza ogień i światło; z ognia wody; z wód ziemia. Do Brahmana tych żywiołów się uciekam. Do nienarodzonego i niestarzejącego się, nieśmiertelnego, niezniszczalnego, niezmiennego Brahmana się uciekam. We mnie, oceanie nieprzerwanego szczęścia, fale wszechświata powstają na wiele sposobów i znikają, przez poruszenie wiatru māyi.
Brahman as the substratum of the elements; Māyā and world-appearance; Atman as ānanda-svarūpaVerse 0
न मे देहेन सम्बन्धो मेघेनेव विहायसः । अतः कुतो मे तद्धर्मा जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु ॥१५॥
Nie mam żadnego związku z ciałem, jak niebo nie ma związku z chmurą. Dlatego jakże właściwości tego ciała mogłyby być moje w stanie jawy, snu i głębokiego snu?
Ātman as asanga (unattached) witness; avasthā-traya (three states) analysis; dehābhimāna-nivṛttiVerse 0
आकाशवत्कल्पविदूरगोऽहमादित्यवद्भास्यविलक्षणोऽहम् । अहार्यवन्नित्यविनिश्चलोऽहमम्बोधिवत्पारविवर्जितोऽहम् ॥१६॥
Jestem jak przestrzeń, daleko poza wszelkie wyobrażenia; jestem jak słońce, różny od tego, co jest oświetlane. Jestem jak to, czego nie można zabrać, wiecznie nieruchomy; jestem jak ocean, bez żadnego dalszego brzegu.
Ātman–Brahman as limitless, witness-consciousness (sākṣin), beyond upādhisVerse 0
नारायणोऽहं नरकान्तकोऽहं पुरान्तकोऽहं पुरुषोऽहमीशः । अखण्डबोधोऽहमशेषसाक्षी निरीश्वरोऽहं निरहं च निर्ममः ॥१७॥
Jestem Nārāyaṇą; jestem tym, który kończy piekło; jestem niszczycielem trzech miast; jestem Puruṣą, Panem. Jestem nieprzerwaną świadomością; jestem świadkiem wszystkiego. Jestem bez oddzielnego władcy; jestem bez egoizmu i bez przywiązania do posiadania.
Identity of Self with Īśvara in essence; akhaṇḍa-caitanya; negation of ahaṅkāra and mamakāraVerse 0
तदभ्यासेन प्राणापानौ संयम्य तत्र श्लोका भवन्ति । वृषणापानयोर्मध्ये पाणी आस्थाय संश्रयेत् । संदश्य शनकैर्जिह्वां यवमात्रे विनिर्गताम् ॥१८॥
Przez praktykę tego, powściągając prāṇę i apānę, powstają tam wersy następujące: Kładąc dłonie między jądra a odbyt, należy tam znaleźć oparcie. Delikatnie zaciskając zęby, należy utrzymać język, wystający na miarę ziarna jęczmienia.
Haṭha-yogic prāṇāyāma and bandha as auxiliaries to concentration leading toward Self-knowledgeVerse 0
माषमात्रां तथा दृष्टिं श्रोत्रे स्थाप्य तथा भुवि । श्रवणे नासिके गन्धा यतः स्वं न च संश्रयेत् ॥१९॥
Utrzymuj wzrok na miarę māṣy, małej miary, i skieruj uwagę na ucho oraz podobnie na ziemię; obserwuj dźwięki i zapachy w nosie, tak aby Jaźń nie znajdowała w nich oparcia i się do nich nie przywiązywała.
Pratyāhāra (withdrawal of the senses) and non-attachment of Ātman to sense-objectsVerse 0
अथ शैवपदं यत्र तद्ब्रह्म ब्रह्म तत्परम् । तदभ्यासेन लभ्येत पूर्वजन्मार्जितात्मनाम् ॥२०॥
Otóż ten stan, zwany siedzibą Śaiva, jest samym Brahmanem, Brahmanem Najwyższym. Jest on osiągany przez powtarzaną praktykę tej kontemplacji przez tych, których wewnętrzna istota została kultywowana w poprzednich wcieleniach.
Brahman as the Supreme (parama), realization through abhyāsa; saṃskāra/adhikāra (spiritual maturity)Verse 0
संभूतैर्वायुसंश्रावैर्हृदयं तप उच्यते । ऊर्ध्वं प्रपद्यते देहाद्भित्त्वा मूर्धानमव्ययम् ॥२१॥
Przez powstałe, uregulowane prądy wiatru i ich przepływ, serce jest nazywane tapas, ascetycznym żarem. Wtedy wznosi się ono w górę z ciała, przebijając niezniszczalną koronę głowy.
Prāṇa-vāyu regulation leading to inner tapas and ascent (ūrdhva-gati); liberation-oriented yogic physiologyVerse 0
स्वदेहस्य तु मूर्धानं ये प्राप्य परमां गतिम् । भूयस्ते न निवर्तन्ते परावरविदो जनाः ॥२२॥
Te osoby, które osiągnąwszy koronę własnego ciała, dostępują najwyższego stanu, ci znawcy wyższego i niższego nie powracają już więcej.
Moksha (non-return), Atman-realization; parā–aparā vidyā (higher and lower knowledge)Verse 0
न साक्षिणं साक्ष्यधर्माः संस्पृशन्ति विलक्षणम् । अविकारमुदासीनं गृहधर्माः प्रदीपवत् ॥२३॥
Właściwości tego, co jest świadczone, nie dotykają Świadka, który jest różny, niezmienny i nieprzywiązany, tak jak właściwości domu nie wpływają na lampę.
Sākṣī-caitanya (the Witness), asaṅga/udāsīnatā (non-attachment), avikāratva (immutability)Verse 0
जले वापि स्थले वापि लुठत्वेष जडात्मकः । नाहं विलिप्ये तद्धर्मैर्घटधर्मैर्नभो यथा ॥२४॥
Czy w wodzie, czy na lądzie, choć (ciało) się toczy i jest z natury martwe, nie jestem splamiony jego właściwościami, tak jak przestrzeń nie jest splamiona właściwościami dzbana.
Asaṅga Ātman; dehātma-bhrānti-nivṛtti (ending body-identification); ākāśa-dṛṣṭānta (space analogy)Verse 0
निष्क्रियोऽस्म्यविकारोऽस्मि निष्कलोऽस्मि निराकृतिः । निर्विकल्पोऽस्मि नित्योऽस्मि निरालम्बोऽस्मि निर्द्वयः ॥ सर्वात्मकोऽहं सर्वोऽहं सर्वातीतोऽहमद्वयः । केवलाखण्डबोधोऽहं स्वानन्दोऽहं निरन्तरः ॥२५-२६॥
Jestem bezczynny; jestem bez zmian; jestem bez części; jestem bez formy. Jestem wolny od pojęciowych alternatyw; jestem wieczny; jestem bez oparcia; jestem niedualny. Jestem Jaźnią wszystkiego; jestem wszystkim; jestem ponad wszystkim; jestem niedualny. Jestem czystą, niepodzielną świadomością; jestem błogością własnej natury; jestem ciągły, bez przerwy.
Ātman=Brahman (Advaita), nirvikalpa-jñāna, akhaṇḍa-bodha, svānandaVerse 0
स्वमेव सर्वतः पश्यन्मन्यमानः स्वमद्वयम् । स्वानन्दमनुभुञ्जानो निर्विकल्पो भवाम्यहम् ॥२७॥
Widząc wszędzie tylko Jaźń, poznając Jaźń jako niedualną i kosztując błogości, która jest jej własną, staję się nirvikalpa, wolny od wszelkich pojęciowych alternatyw.
Sarvātma-darśana (seeing the Self in all), advaya-jñāna, svānanda, nirvikalpatāVerse 0
गच्छंस्तिष्ठन्नुपविशञ्छयानो वान्यथापि वा । यथेच्छया वसेद्विद्वानात्मारामः सदा मुनिः ॥ इत्युपनिषत् ॥ २८ ॥
Czy idąc, stojąc, siedząc, leżąc czy w jakikolwiek inny sposób, znawca powinien przebywać, jak pragnie, zawsze jako mędrzec, radujący się w Jaźni. Takończy się Upaniszada.
Jīvanmukti (liberation while living) / Ātmārāmatva (abidance in the Self)Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.