Opening the text

Īśāvāsya Upaniṣad jest mukhya Upaniṣadą Śukla Yajurvedy, składającą się z 18 mantr o wyjątkowej gęstości filozoficznej. Jej otwarcie, „īśāvāsyam idaṃ sarvam”, przedstawia sakralną ontologię, w której cały ruchomy wszechświat jest przeniknięty lub „odziany” przez Īśę, ugruntowując etykę nieprzywłaszczania: „tena tyaktena bhuñjīthāḥ” (używaj poprzez wyrzeczenie) oraz „mā gṛdhaḥ” (nie pożądaj). Zamiast przeciwstawiać działanie i wiedzę, tekst naucza ich zdyscyplinowanej integracji. „Kurvann eveha karmāṇi… śataṃ samāḥ” potwierdza, że można przeżyć pełne życie działania bez więzów, gdy działanie jest wolne od egoicznego roszczenia. Dialektyka vidyā, avidyā (oraz sambhūti, asambhūti) następnie ostrzega przed jednostronnymi dążeniami: brane w izolacji, każde prowadzi do „ciemności”, podczas gdy ich właściwe zrozumienie umożliwia przekroczenie śmierci i dążenie ku nieśmiertelności. W swoim zamykającym ruchu Upaniṣada stosuje obraz „złotego naczynia” (hiraṇmayena pātreṇa), które zasłania oblicze Prawdy, i kończy się modlitwą do bóstwa słonecznego (Sūrya/Pūṣan), aby usunęło oślepiającą zasłonę, by poszukujący mógł ujrzeć prawdziwą dharmę i rozpoznać wewnętrzną Osobę (puruṣa). W Advaitcie Śaṅkary głównym celem jest urzeczywistnienie tożsamości Ātman, Brahman, przy czym karma służy jako przygotowawcze oczyszczenie; inne interpretacje wedyntyczne podkreślają Īśę jako osobowego Pana immanentnego w kosmosie i dewocyjną orientację poddania.
Start ReadingĪśāvāsyatā (divine pervasion): the entire moving universe is pervaded/inhabited by Īśa.
Tena tyaktena bhuñjīthāḥ: true “enjoyment” is through relinquishment and inner freedom, not possession.
Mā gṛdhaḥ kasyasvid dhanam: non-appropriation and non-greed as a direct implication of non-dual vision.
Karma-yoga orientation: action can be lived for “a hundred years” without bondage when performed without egoic claim.
Vidyā–Avidyā synthesis: exclusive pursuit of either leads to darkness; integrated understanding enables crossing death and attaining immortality.
Sambhūti–Asambhūti dialectic: the manifest and the unmanifest must be understood without one-sided absolutization.
Ātman vision: the Self in all beings and all beings in the Self; compassion and fearlessness arise from this insight.
The “golden vessel” motif: the brilliance of appearances veils Truth; prayer and discernment remove the covering.
Sūrya/Pūṣan invocation: the cosmic order (ṛta/dharma) and inner realization converge in the solar symbolism.
Liberation (amṛtatva): immortality as realization of the innermost reality, not mere post-mortem survival.
18 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्यस्विद्धनम् ॥१॥
To wszystko, cokolwiek porusza się w tym poruszającym się świecie, jest ogarnięte i przeniknięte przez Pana (Īśę). Używaj tego, co zostało ci dane, w duchu wyrzeczenia; nie pożądaj niczyjego bogactwa.
Brahman/Īśvara-pervasion; tyāga (renunciation) as the basis of right enjoyment; aparigraha (non-possessiveness)Verse 2
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतं समाः । एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥२॥
Wykonując tu istotnie działania, należy pragnąć żyć sto lat. Tak dla ciebie nie ma innej drogi niż ta; działanie nie przywiera do człowieka.
Karma-yoga and akarma-bandha (non-binding action); niṣkāma-karma; jīvanmukti orientationVerse 3
असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः । ताँस्ते प्रेत्याभिगच्छन्ति ये के चात्महनो जनाः ॥३॥
Te światy nazywane są "bez słońca", okryte oślepiającą ciemnością. Do nich po śmierci udają się ci ludzie, którzy są zabójcami Jaźni (Ātmana).
Avidyā (ignorance) and ātma-han (self-negation); bondage leading to dark states; necessity of Self-knowledgeVerse 4
अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद्देवा आप्नुवन्पूर्वमर्षत् । तद्धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥४॥
Jedno, nieruchome, jest szybsze od umysłu; bogowie Go nie dosięgli, gdyż był wcześniej. Stojąc w miejscu, wyprzedza tych, którzy biegną; w Nim Mātariśvan (Wiatr) umieszcza wody.
Brahman (transcendent-immanent Absolute) and its paradoxical nature beyond motion/restVerse 5
तदेजति तन्नैजति तद्दूरे तद्वन्तिके । तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥५॥
Ono porusza się i nie porusza się. Jest daleko i jest blisko. Jest wewnątrz tego wszystkiego i jest również na zewnątrz tego wszystkiego.
Brahman as immanent and transcendent; non-duality beyond opposites (dvandva-atīta)Verse 6
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति । सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥६॥
Lecz ten, kto widzi wszystkie istoty w samej Jaźni i Jaźń we wszystkich istotach, ten potem nie cofa się ani nie czuje odrazy.
Ātman-Brahman nonduality; sarvātma-bhāva; liberation through knowledge (jñāna) removing aversion (dveṣa)Verse 7
यस्मिन् सर्वाणि भूतानि आत्मैवाभूद्विजानतः । तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥७॥
Dla poznającego, w którym wszystkie istoty stały się samą Jaźnią, jaka jest ułuda, jaki smutek dla tego, kto dostrzega jedność?
Ātman–Brahman non-duality; removal of śoka/moha through ekatva-darśanaVerse 8
स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणमस्नाविरं शुद्धमपापविद्धम् । कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भू याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥८॥
On przeniknął wszystko: promienny, bezcielesny, bez rany, bez ścięgien, czysty, nietknięty złem. Widzący, mędrzec, wszechprzekraczający, samostnie istniejący, on ustanowił rzeczy i ich znaczenia według ich prawdziwej natury na wieczne czasy.
Brahman/Iśvara as all-pervading, pure, actionless (nirdoṣa) reality; cosmic order (ṛta/dharma) and intelligent governanceVerse 9
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽविद्यामुपासते । ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायां रताः ॥९॥
W ślepą ciemność wchodzą ci, którzy czczą niewiedzę; a jakby w jeszcze większą ciemność, ci, którzy są oddani wiedzy.
Vidyā–avidyā dialectic; critique of one-sided paths; necessity of integral understanding (later resolved in 10–11)Verse 10
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥१०॥
Mówią: przez wiedzę (vidyā) jest jedno; przez niewiedzę (avidyā) jest inne. Tak słyszeliśmy od mędrców, którzy nam to wyjaśnili.
Vidyā–avidyā viveka (discrimination between higher knowledge and ignorance)Verse 11
विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह । अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥११॥
Ten, kto to poznaje, zarówno wiedzę, jak i niewiedzę razem, przekracza śmierć dzięki niewiedzy i osiąga nieśmiertelność dzięki wiedzy.
Sādhana-samuccaya (integration of karma/upāsanā leading toward mokṣa); amṛtatva (immortality)Verse 12
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते । ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्यां रताः ॥१२॥
W ślepą ciemność wchodzą ci, którzy czczą nieskończone. W jeszcze większą ciemność, jak się zdaje, wchodzą ci, którzy są oddani skończonemu.
Saguna–nirguna (manifest/unmanifest) discernment; limitation of one-sided upāsanā; avidyā of partial viewsVerse 13
अन्यदेवाहुः सम्भवात् अन्यदाहुरसम्भवात् । इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥१३॥
Jedno mówią z powstawaniem, inne mówią z niepowstawaniem. Tak słyszeliśmy od mędrców, którzy nam to wyjaśnili.
Brahman–world relation; sambhūti/asambhūti as complementary standpoints; avidyā/vidyā coordinationVerse 14
सम्भूतिं च विनाशं च यस्तद्वेदोभयं सह । विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्यामृतमश्नुते ॥१४॥
Ten, kto poznaje stawanie się i uleganie zniszczeniu razem, po przekroczeniu śmierci dzięki uleganiu zniszczeniu, osiąga nieśmiertelność dzięki stawaniu się.
Mokṣa through integrated knowledge (vidyā) and engagement (karma); transcendence of mṛtyu via insight into impermanence and realization of the immortalVerse 15
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् । तत्त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥१५॥
Złotym naczyniem oblicze Prawdy jest zakryte. O Puszan, odsłoń je dla mnie, abym ja, oddany prawdzie, mógł je ujrzeć.
Māyā/āvaraṇa (veiling); realization of Brahman (satya) beyond luminous appearances; prayer for direct vision (aparokṣānubhūti)Verse 16
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् समूह। तेजो यत्ते रूपं कल्याणतमं तत्ते पश्यामि। योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि॥१६॥
O Puszan, jedyny widzący, o Jamo, o Surjo, synu Prajapatiego, zbierz swoje promienie. Tę blask twojej postaci, która jest najpomyślniejsza, obym mógł ujrzeć. Ten Purusza, który tam jest, tym Puruszą jestem ja.
Ātman–Brahman identity; removal of the ‘golden’ veil (avidyā) obscuring TruthVerse 17
वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तं शरीरम्। ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर क्रतो स्मर कृतं स्मर॥१७॥
Niech oddech życiowy odejdzie do nieśmiertelnego powietrza, a to ciało obróci się w popiół. Om, o Kratu, pamiętaj, pamiętaj co zostało uczynione. O Kratu, pamiętaj, pamiętaj co zostało uczynione.
Anta-kāla smṛti (final remembrance), karma and its fruition, distinction of perishable body and ‘immortal’ prāṇa/cosmic principle; preparation for mokṣaVerse 18
अग्ने नय सुपथा राये अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान्। युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमउक्तिं विधेम॥१८॥
O Agni, prowadź nas dobrą drogą do pomyślności, o boski, który znasz wszystkie ścieżki. Usuń z nas grzech, który nas sprowadza na manowce. Tobie złożymy najobfitszy hołd.
Grace and guidance toward mokṣa; purification from pāpa/avidyā; ‘supathā’ as the right path (dharma/jñāna)Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.