
Sukta 10.139
Savitṛ (with Pūṣan as associated power)
Ten hymn łączy poranny impuls Savitṛa, jego stały wschód jako światła, z prowadzącym, ochronnym ruchem Pūṣana, który „widzi” i pasterzy wszystkimi światami. Następnie rozszerza się w mityczno-rytualną wizję, w której Wody, Gandharva (Viśvāvasu) i Indra uczestniczą w objawianiu Ṛty: ukrytych granic, świetlistych horyzontów i uwalniania zablokowanych bogactw (amṛta/energii) z kamiennych zamknięć.
Mantra 1
सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः ॥
Savitṛ, z promieniami słonecznymi za włosy, wznosi się z przodu jako nieustanne światło. W jego impulsji porusza się Pūṣan, znawca, oglądając wszystkie światy, strażnik chroniący stada energii.
Mantra 2
नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम् ॥
Ten wieszcz ludzi zasiada w środku nieba, wypełniając oba światy i przestrzeń pośrodku. Spogląda na wszystko-co-się-rusza, na jasne jak ghee prądy, rozróżniając między dawnym a późniejszym znakiem, między tym co było, a tym co ma przyjść.
Mantra 3
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभि चष्टे शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥
Korzeń obfitości, miejsce spotkania skarbów, on ogląda wszystkie formy swymi skutecznymi mocami. Jak bóg, Savitr trwa w prawdziwym prawie; jak Indra, zajmuje swą postawę w bitwie o bogactwa bytu.
Mantra 4
विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥
Wody ujrzały Viśvāvasu, Gandharvę Somy; zgodnie z prawem Rty poruszyły się i rozpostarły swe działania. Potem Indra, radując się ich nurtem, pojął to; i ujrzał otaczające granice, świetliste horyzonty wokół Słońca.
Mantra 5
विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु दिव्यो गन्धर्वो रजसो विमानः । यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याः ॥
Niech Viśvāvasu, niebiański Gandharva, który wymierza środkowy świat, oznajmi nam o Tym. Czy to Prawda, czy to, czego jeszcze nie znamy, budząc nasze myśli, niechaj chroni nasze myśli zaprawdę.
Mantra 6
सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥
Znalazł 'Sasni' u stóp rzek; otworzył drzwi kamiennych zagrod. Gandharva głosił dalej nieśmiertelne rzeczy tych nurtów; a Indra poznał, dokoła, umiejętność i moc Węży.
Savitṛ is the main deity—the divine Impeller who raises the light and sets beings in motion. Pūṣan appears as an associated power who guides and protects within Savitṛ’s impulsion.
The hymn connects dawn-impulsion with Ṛta (cosmic order). The Waters and the Gandharva (Viśvāvasu) symbolize the lawful flow of revelation and the guarding/transmission of Soma-like inspiration.
It is a prayer for clear beginnings at dawn: right impulse (prasava), safe guidance on life’s paths, protection of one’s vital ‘herds’ (strength/prosperity), and the opening of what feels blocked or enclosed.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.