Sarga 99

Verse 1

निविष्टायां तु सेनायामुत्सुको भरतस्तदा ।जगाम भ्रातरं द्रष्टुं शत्रुघ्नमनुदर्शयन् ॥१॥

Gdy armia rozłożyła się obozem, Bharata, pełen gorliwości w owym czasie, udał się, by ujrzeć swego brata, prowadząc ze sobą Śatrughnę.

Verse 2

ऋषिं वसिष्ठं सन्दिश्य मातृ़र्मे शीघ्रमानय ।इति त्वरितमग्रे स जगाम गुरुवत्सलः ॥२॥

Bharata, oddany starszym, pouczył mędrca Wasziszthę: „Przywieźć szybko moje matki”. Tak rzekłszy, pospieszył naprzód, pełen miłości dla guru.

Verse 3

सुमन्त्रस्त्वपि शत्रुघ्नमदूरादन्वपद्यत ।रामदर्शनजस्तर्षो भरतस्येव तस्य च ॥३॥

Sumantra również podążał za Śatrughną w niewielkiej odległości; czuł ten sam gorący tęsknący pragnienie co Bharata, zrodzone z chęci ujrzenia Ramy.

Verse 4

गच्छन्नेवाथ भरतस्तापसालय संस्थिताम् ।भ्रातुः पर्णकुटीं श्रीमानुटजं च ददर्श ह ॥४॥

Idąc dalej, majestatyczny Bharata ujrzał chatę z liści swego brata, strzechę ustawioną jak siedziba ascetów.

Verse 5

शालायास्त्वग्रत स्तस्या ददर्श भरत स्तदा ।काष्ठानि चावभग्नानि पुष्पाण्युपचितानि च ॥५॥

Wtedy, przed ową chatą, Bharata ujrzał połamane kawałki drewna oraz kwiaty, które zostały zgromadzone.

Verse 6

स लक्ष्मणस्य रामस्य ददर्शाऽश्रममीयुषः ।कृतं वृक्षेष्वभिज्ञानं कुशचीरैः क्वचित्क्वचित् ॥६॥

Ujrzał pustelnię, do której udali się Rāma i Lakṣmaṇa; tu i ówdzie na drzewach były znaki uczynione z trawy kuśa i pasków kory, oznaczające drogę.

Verse 7

ददर्श वने तस्मिन्महत स्सञ्चयान्कृतान् ।मृगाणां महिषाणां च करीषै शशीतकारणात् ॥७॥

W tym lesie ujrzał również wielkie sterty wyschniętego nawozu, jeleni i bawołów, zgromadzone jako zabezpieczenie przed zimnem.

Verse 8

गच्छन्नेव महाबाहुर्द्युतिमान्भरत स्तदा ।शत्रुघ्नं चाब्रवीद्धृष्टस्तानमात्यांश्च सर्वशः ॥८॥

Idąc dalej, Bharata, o potężnych ramionach i promienny, z radością w sercu, przemówił do Śatrughny i do ministrów zgromadzonych dokoła.

Verse 9

मन्ये प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत् ।नातिदूरे हि मन्येऽहं नदीं मन्दाकिनीमितः ॥९॥

Sądzę, że dotarliśmy do krainy, o której mówił Bharadvāja; stąd, jak mniemam, rzeka Mandākinī nie jest daleko.

Verse 10

उच्चैर्बद्धानि चीराणि लक्ष्मणेन भवेदयम् ।अभिज्ञानकृतः पन्था अकाले गन्तुमिच्छता ॥१०॥

Te szaty z kory zostały powiązane wysoko; to musi być ścieżka, którą Lakszmana oznaczył jako znak rozpoznawczy, by można było wędrować w niezwykłych porach.

Verse 11

इदं चोदात्तदन्तानां कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।शैलपार्श्वे परिक्रान्तमन्योन्यमभिगर्जताम् ॥११॥

To jest szlak wzdłuż zbocza góry, gdzie biegają szybkie, potężne słonie o wielkich kłach, szarżując na siebie nawzajem i głośno trąbiąc.

Verse 12

यमेवाधातुमिच्छन्ति तापसा स्सततं वने ।तस्यासौ दृश्यते धूम स्सङ्कुलः कृष्णवर्त्मनः ॥१२॥

Oto gęsty dym, ciemno snujący się, wznoszący się od świętego ognia, który leśni asceci pragną utrzymywać wiecznie zapalonym.

Verse 13

अत्राहं पुरुषव्याघ्रं गुरुसत्कारकारिणम् ।आर्यं द्रक्ष्यामि संहृष्टो महर्षिमिव राघवम् ॥१३॥

Tutaj, z sercem pełnym radości, ujrzę Raghwę, szlachetnego, tygrysa wśród ludzi, czciciela starszych, podobnego do wielkiego mędrca w swym wyglądzie.

Verse 14

अथ गत्वा मुहूर्तन्तु चित्रकूटं स राघवः ।मन्दाकिनीमनुप्राप्तस्तं जनं चेदमब्रवीत् ॥१४॥

Wtedy, po krótkim marszu w stronę Czitrakuty, Raghwa dotarł do rzeki Mandakini i przemówił tymi słowy do swych ludzi.

Verse 15

जगत्यां पुरषव्याघ्र आस्ते वीरासने रतः ।जनेन्द्रो निर्जनं प्राप्य धिङ्मे जन्म सजीवितम् ॥१५॥

Ten tygrys pośród ludzi, władca ludu, zasiada na gołej ziemi, pogrążony w bohaterskiej pozie, osiągnąwszy samotną puszczę. Hańba memu urodzeniu, a nawet memu życiu!

Verse 16

मत्कृते व्यसनं प्राप्तो लोकनाथो महाद्युतिः ।सर्वान्कामान्परित्यज्य वने वसति राघवः ॥१६॥

Przeze mnie Promienny Pan świata spotkał nieszczęście: Raghawa, wyrzekając się wszelkich pragnień, przebywa w lesie.

Verse 17

इति लोकसमाक्रुष्टः पादेष्वद्य प्रसादयन् ।रामस्य निपतिष्यामि सीताया लक्ष्मणस्य च ॥१७॥

Tak więc, zniesławiony przez ludzi, dzisiaj upadnę u stóp Ramy, i Sity, i Lakszmany, błagając ich łaskawego przebaczenia.

Verses 18-23

एवं संविलपं स्तस्मिन्वने दशरथात्मजः ।ददर्श महतीं पुण्यां पर्णशालां मनोरमाम् ॥१८॥सालतालाश्वकर्णानां पर्णैर्बहुभिरावृताम् ।विशालां मृदुभिस्तीर्णां कुशैर्वेदिमिवाध्वरे ॥१९॥शक्रायुधनिकाशैश्च कार्मुकैर्भारसाधनैः ।रुक्मपृष्ठैर्महासारै श्शोभितां शत्रुबाधकैः ॥२०॥अर्क रश्मि प्रतीकाशैर्घोरैस्तूणीगतैश्शरैः ।शोभितां दीप्तवदनै स्सर्पैर्भोगवतीमिव ॥२१॥महारजतवासोभ्यामसिभ्यां च विराजिताम् ।रुक्मबिन्दुविचित्राभ्यां चर्मभ्यां चापि शोभिताम् ॥२२॥गोधाङ्गुळित्रैरासक्तैश्चित्रैः काञ्चनभूषितैः ।अरिसंघैरनाधृष्यां मृगै स्सिंहगुहा मिव ॥२३॥

Gdy tak narzekał w tym lesie, syn Daszarathy ujrzał wielką, świętą i rozkoszną chatę z liści, gęsto okrytą licznymi liśćmi drzew sala, tala i aśwakarna, przestronną, i wyścieloną miękką trawą kusza jak ołtarz w ofierze. Była przyozdobiona potężnymi łukami, o złotych grzbietach i podbijająca wrogów, jak piorun Indry; oraz strasznymi strzałami chowanymi w kołczanach, lśniącymi jak promienie słońca, jak węże o płonących kapturach oświetlające Bhogawati. Lśniała dwoma mieczami w jasnych srebrnych pochwach oraz tarczami o rozmaitych barwach cętkowanych złotymi kropkami. Wisiały tam osłony na palce ze skóry jaszczurki, ozdobne i zdobione złotem. Przeciw hordom wrogów była nie do zdobycia, jak jaskinia lwa dla jeleni.

Verse 24

प्रागुदक्प्रवणां वेदिं विशालां दीप्तपावकाम् ।ददर्श भरतस्तत्र पुण्यां रामनिवेशने ॥२४॥

Tam, w mieszkaniu Ramy, Bharata ujrzał święty, przestronny ołtarz nachylony ku północnemu wschodowi, którego ogień jaśniał jasnym blaskiem.

Verse 25

निरीक्ष्य स मुहूर्तं तु ददर्श भरतो गुरुम् ।उटजे राममासीनं जटामण्डलधारिणम् ॥२५॥

Po chwili rozglądania się, Bharata ujrzał swego czcigodnego starszego brata Ramę siedzącego w chacie, z włosami splecionymi w maty.

Verses 26-28

तं तु कृष्णाजिनधरं चीरवल्कलवाससम् ।ददर्श राममासीनमभितः पावकोपमम् ॥२६॥सिंहस्कन्धं महाबाहुं पुण्डरीकनिभेक्षणम् ।पृथिव्यास्सागरान्तायाः भर्तारं धर्मचारिणम् ॥२७॥उपविष्टं महाबाहुं ब्रह्माणमिव शाश्वतम् ।स्थण्डिले दर्भसंस्तीर्णे सीतया लक्ष्मणेन च ॥२८॥

Ujrzał Ramę, pana ziemi sięgającej oceanów, siedzącego jak płonący ogień, odzianego w skórę antylopy i szatę z kory, o długich ramionach i barkach lwa, z oczami jak białe lotosy. Ten wojownik o potężnych ramionach zdawał się jak Brahma, stwórca i wieczny, obrońca prawości. W towarzystwie Sity i Lakṣmany Rama siedział na gołej ziemi wysłanej trawą darbha.

Verse 29

तं दृष्ट्वा भरत श्श्रीमान् दुःखशोकपरिप्लुतः ।अभ्यधावत धर्मात्मा भरतः कैकेयी सुतः ॥२९॥

Na widok jego, Bharata - majestatyczny, lecz przytłoczony żalem i smutkiem - rzucił się naprzód; ten prawy syn Kaikeji pobiegł ku Ramie.

Verse 30

दृष्ट्वैव विललापाऽर्तो बाष्पसन्दिग्धया गिरा ।अशक्नुवन् धारयितुं धैर्याद्वचनमब्रवीत् ॥३०॥

Gdy tylko ujrzał Ramę, Bharata - przytłoczony bólem - zaczął lamentować. Nie mogąc się powstrzymać nawet z determinacją, przemówił, słowa dławiły się w nim od łez.

Verse 31

य स्संसदि प्रकृतिभिर्भवेद्युक्त उपासितुम् ।वन्यैर्मृगैरुपासीन स्सोऽयमास्ते ममाग्रजः ॥३१॥

On, który zasługuje na to, by w królewskim zgromadzeniu był obsługiwany przez ministrów i obywateli - mój starszy brat - teraz siedzi tu, jakby obsługiwany tylko przez dzikie zwierzęta leśne.

Verse 32

वासोभिर्बहुसाहस्रैर्यो महात्मा पुरोचितः ।मृगाजिने सोऽयमिह प्रवस्ते धर्ममाचरन् ॥३२॥

Ten wielkoduszny Rama, niegdyś przyzwyczajony do niezliczonych szat, teraz nosi tu jelenie skóry, praktykując dharmę.

Verse 33

अधारयद्यो विविधाश्चित्रास्सुमनसस्तदा ।सोऽयं जटाभारमिमं वहते राघवः कथम् ॥३३॥

On, który niegdyś nosił rozmaite promieniste kwiaty, jakże ten Raghawa dźwiga teraz ten ciężki cięż splotów włosów?

Verse 34

यस्य यज्ञैर्यथादिष्टैर्युक्तो धर्मस्य सञ्चयः ।शरीरक्लेशसम्भूतं स धर्मं परिमार्गते ॥३४॥

Dla niego skarbnica dharmy była słusznie osiągalna przez należnie przepisane ofiary, a teraz poszukuje on dharmy zrodzonej z trudu cielesnego.

Verse 35

चन्दनेन महार्हेण यस्याङ्गमुपसेवितम् ।मलेन तस्याङ्गमिदं कथमार्यस्य सेव्यते ॥३५॥

Jakże ciało tego szlachetnego, niegdyś pielęgnowane drogocenną pastą sandałową, jest teraz pielęgnowane kurzem i brudem?

Verse 36

मन्निमित्तमिदं दुःखं प्राप्तो रामः सुखोचितः ।धिग्जीवितं नृशंसस्य मम लोकविगर्हितम् ॥३६॥

Przeze mnie Rama, przywykły do wygody, popadł w to cierpienie. Hańba memu życiu: okrutnemu i potępionemu przez świat.

Verse 37

इत्येवं विलपन्दीनः प्रस्विन्नमुखपङ्कजः ।पादावप्राप्य रामस्य पपात भरतो रुदन् ॥३७॥

Opłakując tak nędzny w smutku, jego lotosopodobna twarz zroszona potem, Bharata płacząc upadł, zanim nawet dosięgnął stóp Ramy.

Verse 38

दुःखाभितप्तो भरतो राजपुत्रो महाबलः ।उक्त्वाऽर्येति सकृद्दीनं पुनर्नोवाच किञ्चन ॥३८॥

Bharata, potężny książę, spalony żalem, wyrzekł tylko raz żałośnie: 'Aryo!' i nie mógł już nic więcej powiedzieć.

Verse 39

बाष्पाभिहतकण्ठश्च प्रेक्ष्य रामं यशस्विनम् ।आर्येत्येवाभिसङ्क्रुश्य व्याहर्तुं नाशकत्तदा ॥३९॥

Ujrzawszy sławnego Ramę, z gardłem ściśniętym przez łzy, zawołał tylko: 'Aryo!' i wtedy nie mógł już dalej mówić.

Verse 40

शत्रुघ्नश्चापि रामस्य ववन्दे चरणौ रुदन् ।तावुभौ स समालिङ्ग्य रामश्चाश्रूण्यवर्तयत् ॥४०॥

Także Śatrughna, płacząc, skłonił się u stóp Ramy; Rama uściskał ich obu i również wylał łzy.

Verse 41

ततस्सुमन्त्रेण गुहेन चैव समीयतु राजसुतावरण्ये ।दिवाकरश्चैव निशाकरश्च यथाऽम्बरे शुक्रबृहस्पतिभ्याम् ॥४१॥

Następnie w lesie dwaj książęta spotkali się z Sumantrą i Guhą, jak Słońce i Księżyc na niebie zbliżający się do Śukry i Bṛhaspatiego.

Verse 42

तान्पार्थिवान्वारणयूथपाभान्समागतां स्तत्र महत्यरण्ये ।वनौकसस्तेऽपि समीक्ष्य सर्वेऽप्यश्रूण्यमुञ्चन्प्रविहाय हर्षम् ॥४२॥

Ujrzawszy tam zebranych owych królewskich książąt w wielkim lesie, promiennych jak wodzowie słoniowych stad, nawet leśni mieszkańcy, porzuciwszy radość, jedynie łzy wylewali.