Sarga 87

Verse 1

गुहस्य वचनं श्रुत्वा भरतो भृशमप्रियम् ।ध्यानं जगाम तत्रैव यत्र तच्छ्रुतमप्रियम् ॥१॥

Usłyszawszy głęboko bolesne słowa Guhy, Bharata pogrążył się w milczącej refleksji właśnie tam, w miejscu, gdzie usłyszał te bolesne wieści.

Verses 2-3

सुकुमारो महासत्त्वस्सिंहस्कन्धो महाभुजः ।पुण्डरीकविशालाक्ष स्तरुणः प्रियदर्शनः ॥२॥प्रत्याश्वस्य मुहूर्तं तु कालं परमदुर्मनाः ।पपात सहसा तोत्रैर्ह्यतिविद्ध इव द्विपः ॥३॥

Bharata, delikatny lecz potężny duchem, o lwich ramionach, silnoręki, o oczach szerokich jak lotosy, młody i piękny w wyglądzie, odzyskał przytomność na chwilę; potem, jego umysł przytłoczony żalem, nagle upadł, jak słoń uderzone ostro bykowcem.

Verse 4

तदवस्थं तु भरतं शत्रुघ्नोऽनन्तरस्थितः ।परिष्वज्य रुरोदोच्चैर्विसंज्ञश्शोककर्शितः ॥४॥

Widząc Bharatę w takim stanie, Śatrughna, stojący blisko, przytulił go i głośno zapłakał; wyniszczony żalem, stracił przytomność.

Verse 5

ततस्सर्वास्समापेतुर्मातरो भरतस्य ताः ।उपवासकृशा दीना भर्तृव्यसनकर्शिताः ॥५॥

Wtedy wszystkie matki Bharaty pośpieszyły do niego - wychudłe z postu, zrozpaczone i wyczerpane nieszczęściem, które spotkało ich męża.

Verse 6

ताश्च तं पतितं भूमौ रुदन्त्यः पर्यवारयन् ।कौसल्या त्वनुसृत्यैनं दुर्मनाः परिषस्वजे ॥६॥

Płacząc, otoczyły go, gdy leżał powalony na ziemi; a Kausalya, zbliżywszy się w głębokim przygnębieniu, ujęła Bharatę w swoje ramiona.

Verse 7

वत्सला स्वं यथा वत्समुपगूह्य तपस्विनी ।परिपप्रच्छ भरतं रुदन्ती शोकलालसा ॥७॥

Kausalya, z matczyną czułością, ujęła Bharatę, jakby był jej własnym dzieckiem; płacząc i pragnąc wyrzucić z siebie żal, zapytała go.

Verse 8

पुत्र व्याधिर्न ते कच्चिच्छरीरं परिबाधते ।अद्य राजकुलस्यास्य त्वदधीनं हि जीवितम् ॥८॥

Synu mój, modlę się, by żadna choroba nie trapiła twego ciała. Teraz bowiem samo życie tego królewskiego rodu zależy od ciebie.

Verse 9

त्वां दृष्ट्वा पुत्र जीवामि रामे सभ्रातृकेगते ।वृत्ते दशरथे राज्ञि नाथ एकस्त्वमद्य नः ॥९॥

Synu mój, żyję tylko dlatego, że cię widzę - gdy Rama odszedł ze swym bratem, a król Dasaratha przeszedł z tego świata. Od teraz ty jeden jesteś naszym opiekunem.

Verse 10

कच्चिन्न लक्ष्मणे पुत्र श्रुतं ते किंचदप्रियम् ।पुत्रे वाऽप्येकपुत्राया स्सहभार्ये वनं गते ॥१०॥

Synu mój, mam nadzieję, że nie usłyszałeś żadnych niepokojących wieści, o Lakṣmaṇie, albo o moim jedynym synu Rāmie, który udał się do lasu wraz z żoną.

Verse 11

स मुहूर्तं समाश्वस्य रुदन्नेव महायशाः ।कौसल्यां परिसान्त्वेद्यं गुहं वचनमब्रवीत् ॥११॥

Bharata, słynący ze swojej chwały, uspokoił się na moment; wciąż ze łzami w oczach, pocieszył Kausalyā, a następnie zwrócił się do Guhy tymi słowami.

Verse 12

भ्राता मे क्वावसद्रात्रौ क्व सीता क्व च लक्ष्मणः ।अस्वपच्छयने कस्मिन् किं भुक्त्वा गुह शंस मे ॥१२॥

O Guho, gdzie tej nocy zatrzymał się mój brat, gdzie była Sītā, a gdzie Lakṣmaṇa? Na jakim łożu spał, i co jedli? Powiedz mi.

Verse 13

सोऽब्रवीद्भरतं हृष्टो निषादाधिपतिर्गुहः ।यद्विधं प्रतिपेदे च रामे प्रियहितेऽतिथौ ॥१३॥

Z radością Guha, władca Niṣādów, opowiedział Bharacie, w jaki sposób przyjął i obsłużył Rāmę, swego ukochanego przyjaciela i czczonego gościa.

Verse 14

अन्नमुच्चावचं भक्षाः फलानि विविधानि च ।रामायाभ्यवहारार्थं बहुचोपहृतं मया ॥१४॥

Przyniosłem dla Rāmy, na jego posiłek, ryż wielu rodzajów, rozmaite potrawy i różnorodne owoce, ofiarowane w wielkiej obfitości.

Verse 15

तत्सर्वं प्रत्यनुज्ञासीद्राम स्सत्यपराक्रमः ।न तु तत्प्रत्यगृह्णात्स क्षत्रधर्ममनुस्मरन् ॥१५॥

Rāma, którego prawdziwa siła polega na niezachwianej prawdzie, łaskawie przyjął wszystko to; jednakże, pamiętając o dharmie kṣatriyi, nie przyjął tej ofiary.

Verse 16

न ह्यस्माभिः प्रतिग्राह्यं सखे देयं तु सर्वदा ।इति तेन वयं राजन्ननुनीता महात्मना ॥१६॥

Przyjacielu, nie powinniśmy przyjmować darów; raczej zawsze powinniśmy dawać. Tymi słowami, o królu, ten wielkoduszny łagodnie nas uspokoił i napomniał.

Verse 17

लक्ष्मणेन समानीतं पीत्वा वारि महायशाः ।औपवास्यं तदाऽकार्षीद्राघवस्सह सीतया ॥१७॥

Wtedy słynny Raghava, razem z Sitą, wypił jedynie wodę przyniesioną przez Lakszmanę i podjął post.

Verse 18

ततस्तु जलशेषेण लक्ष्मणोऽप्यकरोत्तदा ।वाग्यतास्ते त्रय स्सन्ध्यां समुपासत संहिताः ॥१८॥

Następnie Lakszman również zadowolił się pozostałą wodą. Wtedy wszyscy troje, powściągliwi w mowie i skupieni w myślach, odprawili poranne nabożeństwo sandhja.

Verse 19

सौमित्रिस्तु ततः पश्चादकरोत्स्वास्तरं शुभम् ।स्वयमानीय बर्हींषि क्षिप्रं राघवकारणात् ॥१९॥

Po tym Saumitri, czyli Lakszman, szybko przygotował pomyślne posłanie, sam przynosząc trawę dla dobra Raghavego.

Verse 20

तस्मिन्समाविशद्राम स्स्वास्तरे सह सीतया ।प्रक्षाल्य च तयोः पादावपचक्राम लक्ष्मणः ॥२०॥

Na tym posłaniu Rama położył się wraz z Sitą. Lakszmana obmył ich stopy, a następnie usunął się na miejsce w pewnej odległości.

Verse 21

एतत्तदिङ्गुदीमूलमिदमेव च तत्तृणम् ।यस्मिन्रामश्च सीता च रात्रिं तां शयितावुभौ ॥२१॥

To jest właśnie to korzenie drzewa iṅgudī, a to jest właśnie to posłanie z trawy, na którym Rāma i Sītā, oboje, spali tej nocy.

Verse 22

नियम्य पृष्ठे तु तलाङ्गुलित्रवान् शरैस्सुपूर्णाविषुधी परन्तपः ।महाद्धनु स्सज्यमुपोह्य लक्ष्मणो निशामतिष्ठत्परितोऽस्य केवलम् ॥२२॥

Lakṣmaṇa, pogromca wrogów, mając na dłoniach i palcach ochraniacze, z dwoma kołczanami pełnymi strzał na plecach, trzymał swój wielki łuk naciągnięty i gotowy, i stał przez całą noc, sam, czuwając wokół Rāmy.

Verse 23

तत स्त्वहंचोत्तमबाणचापधृत् स्थितोऽभवं तत्र स यत्र लक्ष्मणः ।अतन्द्रितैर्ज्ञातिभिरात्तकार्मुकैर्महेन्द्रकल्पं परिपालयंस्तदा ॥२३॥

Następnie ja również, trzymając łuk i doskonałe strzały, pozostałem tam, gdzie stał Lakszman; i razem z moimi niestrudzonymi krewnymi, z gotowymi łukami, strzegłem wtedy Ramy, który był jak Mahendra.