Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 81
Ayodhya KandaSarga 8116 Verses

Sarga 81

एकाशीति तमः सर्गः · Bharata’s Grief, Courtly Summons, and the Assembly Hall

अयोध्याकाण्ड

W późnonocnym okresie zwanym nāndīmukhī, uważanym za pomyślny na początku, zawodowi bardowie (sūtamāgadhāḥ) i instrumenty strażników wydają ceremonialny dźwięk - bębny uderzane złotymi pałeczkami i wiele muszli konchowych - aby uczcić Bharatę. Jednakże publiczne uwielbienie jedynie pogłębia jego żal: odrzuca jakąkolwiek sugestię królestwa, zatrzymuje muzykę i mówi Śatrughnie, że nie jest królem. Obwinia cierpienie miasta o czyn Kaikeyī i opłakuje, że królestwo teraz chwieje się jak łódź bez steru, ponieważ Rāma, opiekun wszystkich, został wygnany. Przepełniony smutkiem, Bharata upada, a kobiety z wewnętrznych komnat płaczą razem. W tym samym czasie Vasiṣṭha, znawca królewskiego prawa (rajadharma), wchodzi do sali zgromadzeń Daśarathy - inkrustowanej klejnotami, złotej sabhā przyrównywanej do Sudharmy Indry. Siedząc na złotym tronie z miękkimi pokryciami, rozkazuje posłańcom pilnie wezwać grupy varṇa, ministrów, dowódców, królewskich sług, a także Bharatę, Śatrughnę, Yudhājita, Sumantrę i innych dobrze życzących. Gdy przybywają rydwanami, końmi i słoniami, powstaje wielki zgiełk; gdy Bharata się zbliża, poddani witają go tak, jak niegdyś witali Daśarathę, a sala lśni, jakby król był znowu obecny - wiążąc legitymizację, pamięć i publiczną zgodę w jeden obraz.

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.81

Shlokas

Verse 1

ततो नान्दीमुखीं रात्रिं भरतं सूतमागधाः ।तुष्टुवुर्वाग्विशेषज्ञास्स्तवैर्मङ्गलसंहितैः ॥१॥

Wtedy, w pomyślnej końcowej straży nocnej, bardowie i panegiryści, biegli w wykwintnej mowie, ucieszyli Bharatę hymnami pełnymi pomyślności.

Verse 2

सुवर्णकोणाभिहतः प्राणदद्यामदुन्दुभिः ।दध्मुश्शङ्खांश्च शतशो नादांश्चोच्चावचस्वरान् ॥२॥

Bębny nocnej straży, uderzane pałeczkami ze złotymi końcówkami, rozbrzmiały, a setki muszli zostały zadęte, wysyłając wezwania w wielu wznoszących i opadających tonach.

Verse 3

स तूर्यघोष स्सुमहान्दिवमापूरयन्निव ।भरतं शोकसन्तप्तं भूयश्शोकैररन्ध्रयत् ॥३॥

Ten potężny ryk instrumentów, jakby wypełniający samo niebo, przytłoczył Bharatę, już opalonego żalem, jeszcze większym smutkiem.

Verse 4

ततः प्रबुद्धो भरतस्तं घोषं सन्निवर्त्य च ।नाहं राजेति चाप्युक्त्वा शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥४॥

Wtedy Bharata się obudził, kazał powstrzymać ten hałas i oświadczając: Nie jestem królem, wypowiedział te słowa do Śatrughny.

Verse 5

पश्य शत्रुघ्न कैकेय्या लोकस्यापकृतं महत् ।विसृज्य मयि दुःखानि राजा दशरथो गतः ॥५॥

Zobacz, Śatrughno, jaką wielką krzywdę wyrządziła ludziom Kaikeyī. Król Daśaratha odszedł, pozostawiając na mnie ciężar cierpienia.

Verse 6

तस्यैषा धर्मराजस्य धर्ममूला महात्मनः ।परिभ्रमति राज्य श्रीर्नौरिवाकर्णिका जले ॥६॥

Dla tego wielkodusznego króla, którego panowanie zakorzenione jest w dharmie, fortuna królestwa, oparta na prawości, teraz chwieje się jak łódź na wodach bez sternika.

Verse 7

यो हि न स्सुमहान्नाथस्सोऽपि प्रव्राजितो वनम् ।अनया धर्ममुत्सृज्य मात्रा मे राघवस्स्वयम् ॥७॥

Rāghava, wielki opiekun nas wszystkich, sam został wypędzony do lasu przez moją matkę, która odrzuciła dharmę.

Verse 8

इत्येवं भरतं प्रेक्ष्य विलपन्तं विचेतनम् ।कृपणं रुरुदुस्सर्वास्सस्वरं योषित स्तदा ॥८॥

Widząc Bharatę tak lamentującego i pozbawionego zmysłów, wszystkie kobiety wtedy razem zapłakały, żałośnie zawodząc.

Verse 9

तथा तस्मिन्विलपति वसिष्ठो राजधर्मवित् ।सभामिक्ष्वाकुनाथस्य प्रविवेश महायशाः ॥९॥

Gdy on tak lamentował, słynny Vasiṣṭha, znawca królewskiej dharmy, wszedł do sali zgromadzeń pana Ikṣvāku, Daśarathy.

Verse 10

शातकुम्भमयीं रम्यां मणिरत्नसमाकुलाम् ।सुधर्मामिव धर्मात्मा सगणः प्रत्यपद्यत ॥१०॥

Prawy Wasiṣṭha w towarzystwie swych naśladowców wszedł do uroczej sali wykonanej ze złota i usianej klejnotami, niczym do zgromadzenia Sudharmy Indry.

Verse 11

स काञ्चनमयं पीठं सुखास्तरणसंवृतम् ।अध्यास्त सर्ववेदज्ञो दूताननुशशास च ॥११॥

On, znawca wszystkich Wed, zasiadł na złotym siedzeniu pokrytym wygodnym nakryciem i udzielał instrukcji posłańcom.

Verse 12

ब्राह्मणान् क्षत्रियान्वैश्यनमात्यान्गणवल्लभान् ।क्षिप्रमानयताऽव्यग्राः कृत्यमात्ययिकं हि नः ॥१२॥

Przyprowadźcie niezwłocznie, bez wzburzenia, braminów, kszatrijów, waiśjów, ministrów i dowódców; czeka nas bowiem pilna powinność.

Verse 13

सराजभृत्यं शत्रुघ्नं भरतं च यशस्विनम् ।युधाजितं सुमन्त्रं च ये च तत्र हिता जनाः ॥१३॥

Przyprowadźcie również Śatrughnę z królewskimi sługami, sławnego Bharatę, Yudhājita, Sumantrę oraz wszystkich tam obecnych ludzi, którzy są lojalnymi dobrze życzącymi.

Verse 14

ततो हलहलाशब्दस्सुमहान्समपद्यत ।रथैरश्वैर्गजैश्चापि जनानामुपगच्छताम् ॥१४॥

Wtedy powstał bardzo wielki hałas, gdy ludzie przybywali rydwanami, na koniach i również na słoniach.

Verse 15

ततो भरतमायान्तं शतक्रतुमिवामराः ।प्रत्यनन्दन्प्रकृतयो यथा दशरथं तथा ॥१५॥

Gdy Bharata się zbliżał, ministrowie i poddani witali go tak, jak niegdyś witali Daśarathę, niczym bogowie witający Śatakratu, Indrę.

Verse 16

ह्रद इव तिमिनागसंवृतः स्तिमितजलो मणिशङ्खशर्करः ।दशरथसुतशोभिता सभा सदशरथेव बभौ यथा पुरा ॥१६॥

Sala zgromadzeń, zdobna obecnością syna Daśarathy, lśniła tak jak niegdyś, niczym jezioro o spokojnych wodach, usiane klejnotami, muszlami i kamykami, pełne potężnych stworzeń; zdawało się, jakby sam Daśaratha znów był obecny.

Inside Sarga 81

Voices in this sarga

  • Bharata
  • Vasiṣṭha
  • Śatrughna

Frequently Asked Questions

Bharata confronts the implied transfer of sovereignty signaled by ceremonial praise and instruments; he explicitly refuses—“I am not the king”—treating acceptance as ethically illegitimate while Rāma is exiled and Daśaratha has died.

The chapter contrasts external legitimation (public acclamation, ritual honor) with inner dharma: rightful rule depends on moral order and counsel (राजधर्म), not mere opportunity; grief becomes a moral testimony rather than a claim to power.

The royal सभा of Ayodhyā is foregrounded, poetically compared to Indra’s Sudharmā; cultural markers include the nāndīmukhī night, bards (सूतमागधाः), conches and night-watch drums, and the court’s protocol of summoning varṇa groups, ministers, and commanders.

Ask anything about Sarga 81 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play