Sarga 66

Verses 1-2

तमग्निमिव संशान्तमम्बुहीनमिवार्णवम् ।हतप्रभमिवाऽऽदित्यं स्वर्गस्थं प्रेक्ष्य पार्थिवम् ॥१॥कौसल्या बाष्पपूर्णाक्षी विविधां शोककर्शिता ।उपगृह्य शिरो राज्ञः कैकेयीं प्रत्यभाषत ॥२॥

Widząc króla odesłanego do nieba - jak ogień nagle zgaszony, jak ocean pozbawiony wody, jak słońce pozbawione blasku - Kausalja, z oczami pełnymi łez i strawiona wieloma smutkami, podniosła głowę króla i zwróciła się do Kaikeji.

Verse 3

सकामा भव कैकेयि भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ।त्यक्त्वा राजानमेकाग्रा नृशंसे दुष्टचारिणि ॥३॥

Bądź więc zadowolona, o Kaikeji - ciesz się królestwem bez przeszkód. Z niezłomnym postanowieniem odrzuciłaś króla - o okrutna, o niewiasto o przewrotnym postępowaniu!

Verse 4

विहाय मां गतो रामः भर्ता च स्वर्गतो मम ।विपथे सार्थहीनेव नाहं जीवितुमुत्सहे ॥४॥

Rama odszedł, zostawiając mnie w tyle; a mój pan (Daśaratha) odszedł do nieba. Jak ten, który zbłądził na złą drogę bez towarzyszy, nie mam już woli, by żyć.

Verse 5

भर्तारं तं परित्यज्य का स्त्री दैवतमात्मनः ।इच्छेज्जीवितुमन्यत्र कैकेय्यास्त्यक्तधर्मणः ॥५॥

Jaka niewiasta, po porzuceniu swego męża - swego żyjącego bóstwa - chciałaby nadal żyć? Żadna, chyba że Kaikeji, która odrzuciła dharmę.

Verse 6

न लुब्धो बुध्यते दोषान् किम्पाकमिव भक्षयन् ।कुब्जानिमित्तं कैकेय्या राघवाणां कुलं हतम् ॥६॥

Chciwa osoba, jedząc owoc kimpaka, nie dostrzega jego wad. Tak też, pod wpływem garbuski, Kaikeji sprowadziła zgubę na ród Ragawów.

Verse 7

अनियोगे नियुक्तेन राज्ञा रामं विवासितम् ।सभार्यं जनकश्श्रुत्वा परितप्स्यत्यहं यथा ॥७॥

Gdy Dżanaka usłyszy, że król, zmuszony do niesprawiedliwego czynu, wygnał Ramę wraz z jego żoną, będzie płonął z bólu - tak jak ja.

Verse 8

स मामनाथां विधवां नाद्य जानाति धार्मिकः ।रामः कमलपत्राक्षः जीवन्नाशमितो गतः ॥८॥

Ten sprawiedliwy Rama, o oczach jak płatki lotosu, nie wie dziś, że zostałam bez opieki, jako wdowa; choć on wciąż żyje, dla mnie odszedł jako ten, który jest stracony bez nadziei.

Verse 9

विदेहराजस्य सुता तथा सीता तपस्विनी ।दुःखस्यानुचिता दुःखं वने पर्युद्विजिष्यति ॥९॥

Tak samo Sita, córka króla Widehy, o duchu ascety i nieprzystosowana do takich cierpień, będzie głęboko wstrząśnięta smutkiem w lesie.

Verse 10

नदतां भीमघोषाणां निशासु मृगपक्षिणाम् ।निशम्य नूनं सन्त्रस्ता राघवं संश्रयिष्यति ॥१०॥

Słysząc w nocy przerażające krzyki zwierząt i ptaków, Sita z pewnością będzie przerażona i znajdzie schronienie u Raghawy, Ramy.

Verse 11

वृद्धश्चैवाल्पपुत्रश्च वैदेहीमनुचिन्तयन् ।सोऽपि शोकसमाविष्टो ननु त्यक्ष्यति जीवितम् ॥११॥

Stary i bez synów, Dżanaka również, nieustannie myśląc o Waidehi, Sicie, przytłoczony żalem z pewnością porzuci swoje życie.

Verse 12

साऽहमद्यैव दिष्टान्तं गमिष्यामि पतिव्रता ।इदं शरीर मालिङ्ग्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥१२॥

Ja, żona niezłomna w oddaniu mojemu mężowi, pójdę jeszcze dzisiaj do wyznaczonego końca; obejmując to ciało, wejdę do świętego ognia.

Verse 13

तां ततस्सम्परिष्वज्य विलपन्तीं तपस्विनीम् ।व्यपनीय सुदुःखार्तां कौसल्यां व्यावहारिकाः ॥१३॥

Wtedy, obejmując ją gdy lamentowała, Kausalję, królową o sercu ascety, dotkliwie cierpiącą, służebne kobiety, same przejęte głębokim żalem, delikatnie odprowadziły ją.

Verse 14

तैलद्रोण्यामथामात्या सम्वेश्य जगतीपतिम् ।राज्ञस्सर्वाण्यथादिष्टाश्चक्रुः कर्माण्यनन्तरम् ॥१४॥

Wtedy ministrowie, działając zgodnie z instrukcjami, umieścili pana ziemi w kadzi z olejem i natychmiast wykonali przepisane obrzędy, które miały nastąpić.

Verse 15

न तु सङ्कलनं राज्ञो विना पुत्रेण मन्त्रिणः ।सर्वज्ञाः कर्तुमीषुस्ते ततो रक्षन्ति भूमिपम् ॥१५॥

Lecz ministrowie, dobrze zaznajomieni ze świętą procedurą, nie chcieli wykonywać obrzędów pogrzebowych króla bez obecności syna; dlatego strzegli ciała władcy.

Verse 16

तैलद्रोण्यां तु सचिवैश्शायितं तं नराधिपम् ।हा मृतोऽयमिति ज्ञात्वा स्त्रियस्ताः पर्यदेवयन् ॥१६॥

Widząc pana ludzi złożonego w kadzi z olejem przez ministrów, kobiety, uświadomiwszy sobie: O biada, on nie żyje, wołały w lamentacji.

Verse 17

बाहूनुद्यम्य कृपणाः नेत्रप्रस्रवणैर्मुखैः ।रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ताः कृपणं पर्यदेवयन् ॥१७॥

Z uniesionymi ramionami, z twarzami ociekającymi łzami, spalone żalem i szlochając, biadały żałośnie, bez żadnego powstrzymania.

Verse 18

हा महाराज रामेण सततं प्रियवादिना ।विहीनास्सत्यसन्धेन किमर्थं विजहासि नः ॥१८॥

Och, o wielki królu! Już pozbawieni Ramy - zawsze łagodnego w mowie i niezłomnego w prawdzie - dlaczego teraz nas opuszczasz?

Verse 19

कैकेय्या दुष्टभावायाः राघवेण वियोजिताः ।कथं पतिघ्नया वत्स्याम स्समीपे विधवा वयम् ॥१९॥

Odłączeni od Raghawy przez Kaikeji o nikczemnych zamiarach i teraz uczynieni wdowami - jak możemy żyć blisko tej, która stała się zabójczynią swego męża?

Verse 20

स हि नाथस्सदास्माकं तव च प्रभुरात्मवान् ।वनं रामो गतश्श्रीमान्विहाय नृपतिश्रियम् ॥२०॥

Rama bowiem - zawsze nasz opiekun i twój również, pełen panowania nad sobą i szlachetny - istotnie udał się do lasu, porzucając blask królewskiej godności.

Verse 21

त्वया तेन च वीरेण विना व्यसनमोहिताः ।कथं वयं निवत्स्यामः कैकेय्या च विदूषिताः ॥२१॥

Bez ciebie i bez tego bohaterskiego Ramy, jak możemy dalej żyć - przytłoczeni nieszczęściem i żalem, a ponadto upokorzeni przez Kaikeję?

Verse 22

यया तु राजा रामश्च लक्ष्मणश्च महाबलः ।सीतया सह सन्त्यक्ता स्साकमन्यं न हास्यति ॥२२॥

Ta, która mogła odrzucić króla, i Ramę, i potężnego Lakszmanę - wraz z Sitą - kogoż innego ta Kaikeja nie odrzuciłaby?

Verse 23

ता बाष्पेण च संवीताश्शोकेन विपुलेन च ।व्यवेष्टन्त निरानन्दा राघवस्य वरस्त्रियः ॥२३॥

Szlachetne królowe Raghawy, spowite łzami i pochłonięte rozległym smutkiem, leżały wijąc się w bólu - pozbawione wszelkiej radości.

Verse 24

निशा चन्द्रविहीनेव स्त्रीव भर्तृविवर्जिता ।पुरी नाराजतायोध्या हीना राज्ञा महात्मना ॥२४॥

Ajodhja, pozbawiona wielkiego króla, już nie jaśniała - jak noc bez księżyca, jak kobieta porzucona przez swego męża.

Verse 25

बाष्पपर्याकुलजना हाहाभूतकुलाङ्गना ।शून्यचत्वरवेश्मान्ता न बभ्राज यथापुरम् ॥२५॥

Z ludźmi załamanymi z powodu łez, z kobietami w domach wołającymi 'och, och', i z pustymi dziedzińcami i placami, miasto już nie jaśniało tak jak kiedyś.

Verse 26

गते तु शोकात् त्रिदिवं नराधिपे महीतलस्थासु नृपाङ्गनासु च ।निवृत्तचारस्सहसा गतो रविः प्रवृत्तचारा रजनी ह्युपस्थिता ॥२६॥

Gdy władca ludzi, strwożony żalem, odszedł do nieba, a królewskie niewiasty spoczywały na ziemi, słońce, jakby nagle zatrzymując swój bieg, wycofało się; a noc - sprzyjająca wędrowcom ciemności - nadeszła niezwłocznie.

Verse 27

ऋते तु पुत्राद्धहनं महीपतेर्नरोचयन्ते सुहृदस्समागताः ।इतीव तस्मिन् शयने न्यवेशयन् वनिचिन्त्य राजानमचिन्त्य दर्शनम् ॥२७॥

Lecz ponieważ syna nie było przy nim, zgromadzeni przyjaciele nie chcieli zgodzić się na rozpalenie stosu pogrzebowego króla; dlatego po namyśle położyli króla - teraz w stanie niespodziewanym - na tym łożu.

Verse 28

गतप्रभा द्यौरिव भास्करं विना व्यपेतनक्षत्रगणेव शर्वरी ।पुरी बभासे रहिता महात्मना न चास्रकण्ठाऽकुलमार्गचत्वरा ॥२८॥

Pozbawione tego wielkodusznego króla, miasto utraciło swój blask - jak niebo bez słońca, jak noc opróżniona ze swych hord gwiazd; a jego ulice i place wypełnione były duszącymi szlochami.

Verse 29

नराश्च नार्यश्च समेत्य सङ्घशः विगर्हमाणा भरतस्य मातरम् ।तदा नगर्यां नरदेवसङ्क्षये बभूवुरार्ता न च शर्म लेभिरे ॥२९॥

Wtedy, po śmierci bogopodobnego króla, mężczyźni i kobiety w mieście gromadzili się w grupy, potępiając matkę Bharaty; dręczeni udręką, nie znajdowali spokoju.