Sarga 17
रामस्य राजमार्गगमनम् (Rama’s Progress along the Royal Highway)
अयोध्याकाण्ड
Sarga 17 ukazuje panoramę miejską, gdy Rāma jedzie rydwanem przez Ajodhję wśród radujących się towarzyszy i gęsto zgromadzonego ludu pragnącego go ujrzeć. Miasto i królewski trakt są uroczyście przybrane chorągwiami i proporcami, kadzidłem i agaru, stertami sandału i perfum, jedwabiami, perłami i kryształowymi przedmiotami, kwiatami i ofiarami z jedzenia, przekształcając miejską drogę w świętą, niemal boską ścieżkę. Obywatele głoszą, że sam widok Rāmy zasiadającego na tronie i przemieszczającego się publicznie przewyższa nawet cielesne potrzeby, przedstawiając królestwo jako moralny i estetyczny ideał. Rāma słyszy błogosławieństwa i pochwały, lecz pozostaje spokojny i wewnętrznie niezależny, oddając cześć ludziom stosownie do ich rangi w trakcie podróży. Tekst podkreśla etyczny magnetyzm jego dharmy i współczucia, które sprawia, że obserwatorzy nie mogą odwrócić wzroku ani myśli, i odnotowuje jego bezstronną łaskawość wobec wszystkich varṇ i wszystkich wieków. Przestrzegając etykiety rytualnego okrążania, trzyma po prawej stronie święte skrzyżowania, drogi świątynne, pomniki i sanktuaria, dociera do rezydencji królewskiej, której wieże przyrównane są do chmur, szczytów Kailāsy i bladych niebiańskich rydwanów, przekracza strzeżone dziedzińce, odprawia sługi i wchodzi do prywatnych komnat blisko ojca, podczas gdy czekający tłum oczekuje jego ponownego ukazania się jak ocean oczekujący wschodu księżyca.
Shlokas
Verse 1
स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः ।पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागरुधूपितम् ॥१॥अपश्यन्नगरं श्रीमान्नानाजनसमाकुलम् ।
Rama wsiadł na rydwan, a jego przyjaciele radzili się; i chwalebny książę spojrzał na miasto, przyozdobione flagami i chorągwiami, pachnące drogim kadzidłem agaru i zatłoczone ludźmi wszelkiego rodzaju.
Verse 2
स गृहैरभ्रसङ्काशैः पाण्डुरैरुपशोभितम् ॥२॥राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागरुधूपितम् ।
Rāma podążał królewską drogą, pachnącą kadzidłem agaru, której drogę zdobiły bladobiałe domy wyglądające jak chmury.
Verses 3-5
चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः ॥३॥उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च ।अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि ॥४॥शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम् ।संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि ॥५॥
Ten wpis powtarza ten sam połączony tekst: wspaniała, przestronna królewska droga była pokryta perfumami i szlachetną tkaniną, lśniała perłami i kryształami, i była usłana kwiatami oraz rozmaitymi potrawami.
Verse 6
ददर्श तं राजपथं दिवि देवपथं यथा ।दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगरुचन्दनैः ॥६॥नानामाल्योपगंधैश्च सदाऽभ्यर्चितचत्वरम् ।
Ujrzał on tę królewską drogę niczym ścieżkę bogów w niebie, gdzie skrzyżowania były nieustannie czczone jogurtem, ziarnami, ofiarami, prażonym ryżem, kadzidłem, agaru i drzewem sandałowym, oraz wieloma girlandami i woniami.
Verse 7
अशीर्वादान्बहून् शृण्वन्सुहृद्भिस्समुदीरितान् ॥७॥यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान्ययौ ।
Słysząc wiele błogosławieństw wypowiadanych przez swoich dobrze życzących, i oddając każdemu cześć stosowną, ruszył dalej.
Verse 8
पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः ॥८॥अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय ।
Dzisiaj konsekrowany, podtrzymuj i chroń królestwo, przyjmując tę właśnie ścieżkę praktykowaną przez twoich dziadków i pradziadków.
Verse 9
यथास्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः ॥९॥ततस्सुखतरं रामे वत्स्यामस्सति राजनि ।
Tak jak byliśmy otoczeni opieką pod twoim ojcem i pod wszystkimi twoimi przodkami, tak również - gdy Rama zostanie królem - będziemy żyć w jeszcze większym szczęściu.
Verse 10
अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः ॥१०॥यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम् ।
Dziś jedzenie wystarczy nam, a nawet najwyższe cele życia byłyby spełnione, jeśli tylko moglibyśmy ujrzeć Ramę utwierdzonego w królestwie i wychodzącego w uroczystej procesji.
Verse 11
अतो हि नः प्रियतरं नान्यत्किञ्चिद्भविष्यति ॥११॥यथाऽभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः ।
Dlatego dla nas nic nie będzie droższe niż święta konsekracja Ramy, o niezgasłym blasku, na króla.
Verse 12
एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः कथाश्शुभाः ॥१२॥आत्मसम्पूजनीश्शृण्वन्ययौ रामो महापथम् ।
Słysząc te i inne pomyślne słowa wypowiadane przez swoich dobrze życzących, słowa które go chwaliły, Rama pozostał niezwiązany i kontynuował wędrówkę wielką drogą.
Verse 13
न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात् ॥१३॥नर श्शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे ।
Nawet po tym jak Raghava przeszedł dalej, żaden człowiek nie mógł odwrócić swego umysłu, a nawet swoich oczu, od tego najlepszego z ludzi.
Verse 14
यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति ॥१४॥निन्दित स्सर्वल्लोकेषु स्वात्माऽप्येनं विगर्हते ।
Ktokolwiek nie ogląda Ramy, lub kogo Rama nie ogląda, staje się ganiony we wszystkich światach; nawet jego własne sumienie go potępia.
Verse 15
सर्वेषु हि स धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम् ॥१५॥चतुर्णां हि वयः स्थानां तेन ते तमनुव्रताः ।
Gdyż ten o prawej duszy okazywał współczucie wszystkim, przez cztery warny i przez cztery etapy życia; dlatego ludzie byli mu oddani.
Verse 16
चतुष्पथान्देवपथांश्चैत्यान्यायतनानि च ॥१६॥प्रदक्षिणं परिहरन् जगाम नृपते स्सुतः ।
Syn króla szedł dalej, mijając z czcią, z nimi po swojej prawej stronie, skrzyżowania, drogi dewów, święte pomniki i sanktuaria.
Verses 17-19
स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः ॥१७॥प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः ।आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः ॥१८॥वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः ।तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम् ॥१९॥राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन् ।
Ten pałac na ziemi był jak siedziba Mahendry, a książę wszedł do pałacu swego ojca, jaśniejący blaskiem chwały.
Verse 20
स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः ॥२०॥पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः ।
Dosiadając wierzchowca, najlepszy z ludzi przekroczył trzy dziedzińce strzeżone przez łuczników; następnie zsiadł z konia i pieszo przeszedł przez pozostałe dwa dziedzińce.
Verse 21
स सर्वा स्समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः ।सन्निवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तः पुरमभ्यगात् ॥२१॥
Przekroczywszy wszystkie ogrodzenia pałacowe, Rāma, syn Daśarathy, odesłał wszystkich swych sług i wszedł do wewnętrznych komnat, do oddzielnych prywatnych pomieszczeń pałacu.
Verse 22
तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा जन स्स सर्वो मुदितो नृपात्मजे ।प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं यथोदयं चन्द्रमसस्सरित्पतिः ॥२२॥
Gdy syn króla wszedł do obecności swego ojca, cały lud radował się; i wszyscy oczekiwali jego ponownego ukazania się, jak ocean oczekujący wschodu księżyca.
Inside Sarga 17
Voices in this sarga
- Ayodhya citizens (collective voice)
- Rama (non-discursive presence; receives blessings)
Frequently Asked Questions
Rather than a conflict-choice, the pivotal action is Rāma’s disciplined public conduct: he receives intense civic adoration and praise yet remains steady, honors people appropriately, and proceeds with ritual and social propriety—modeling restraint and legitimacy expected of an heir.
The citizens articulate kingship as a moral good—seeing a righteous ruler enthroned is portrayed as a supreme human fulfillment—while the narrative frames true excellence as compassion toward all and inner composure even when celebrated.
The sarga maps Ayodhyā’s sacred-urban infrastructure: the royal highway, worshipped crossroads, temple-roads, monuments (caitya), shrines (āyatana), the multi-courtyard palace complex, and the inner apartments—presented through ritual details (incense, offerings, circumambulation etiquette).
Ask anything about Sarga 17 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
