Opening the text

अनसूयाप्रीतिदानम् · Anasūyā’s Blessing and the Forest Path
अयोध्याकाण्ड
Ta sarga kończy epizod Anasūyi i prowadzi grupę głębiej w las. Po wysłuchaniu szczegółowej, słodkiej relacji Sīty, a zwłaszcza opisu jej svayaṃvary, Anasūyā, wzruszona matczyną miłością, całuje Sītę w czoło i obejmuje ją. Choć pozwala im odejść, najpierw prosi, by Sīta została przyozdobiona w jej obecności, obdarowując ją boskimi szatami i ozdobami jako prīti-dāna, dary uczucia. Promienna jak niebiańska dziewica, Sīta składa pełen szacunku pokłon i udaje się do Rāmy; Rāma i Lakṣmaṇa radują się z rzadkiego zaszczytu okazanego jej. Narracja przechodzi następnie do lirycznego obrazu od zmierzchu do nocy: zachód słońca, ptaki wracające do gniazd, mędrcy powracający z ablucji z dzbanami na wodę, dym agnihotry unoszący się w górę, obecność lasu zagęszczająca się, nocne istoty budzące się, i księżyc wschodzący wśród gwiazd. Po świętej nocy gościnności wśród doskonałych ascetów, Rāma i Lakṣmaṇa żegnają się o świcie. Mieszkający w lesie bramińscy asceci ostrzegają ich przed pożerającymi ludzi, zmieniającymi kształt rākṣasami i pijącymi krew drapieżnikami, które zagrażają ascecie, i wskazują bezpieczną ścieżkę używaną przez mędrców zbierających owoce. Błogosławieni przez nich, Rāma wchodzi do lasu z Sītą i Lakṣmaṇą, jak słońce wchodzące w masę chmur.
Verse 1
अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम्।पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम्।।।।
Prawa Anasuja, znająca dharmę, usłyszawszy tę wielką opowieść, przyciągnęła Maitili do swoich ramion i pocałowała ją czule w głowę.
Verse 2
व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया।यथा स्वयंवरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया।।।।रमेऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि।
Mówiłaś słodko i cudownie, każda sylaba i każde słowo były jasno wyrażone. Usłyszałem całą twoją relację o tym, jak odbył się svayamvara. O słodko mówiąca Sito, prawdziwie raduję się twoją opowieścią.
Verse 3
रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम्।।।।दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम्।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः।।।।
Promienne słońce zaszło, a pomyślna noc się zbliża. Ptaki, które rozproszyły się daleko i szeroko za pożywieniem w ciągu dnia, teraz osiadają o zmierzchu, by spać, i słychać ich wołania.
Verse 4
रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम्।।2.119.3।।दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम्।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः।।2.119.4।।
Promienne słońce zaszło, a pomyślna noc się zbliża. Ptaki, które rozproszyły się daleko i szeroko za pożywieniem w ciągu dnia, teraz osiadają o zmierzchu, by spać, i słychać ich wołania.
Verse 5
एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः।सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः।।।।
Jeśli asceta, który kroczy drogą dharmy, zostanie znaleziony skalany resztkami jedzenia, lub niedbały i niechroniony, wtedy w tym wielkim lesie rakszasas pożerają go. O Raghava, powstrzymaj ich i zapobiegnij temu.
Verse 6
ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम्।कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः।।।।
To jest ścieżka wielkich ryszich, którzy przynoszą owoce w lesie. Tędy zaś, o Raghava, jest możliwe wejście do niedostępnego lasu.
Verse 7
अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूतास्समन्ततः।विप्रकृष्टेन्द्रिये देशेऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः।।।।
Tak mówiąc, ci pobożni asceci o złożonych dłoniach, którzy dokonali obrzędu błogosławieństwa, sprawili, że Raghava, wraz z małżonką i Lakszmaną, wszedł do lasu jak słońce wkraczające w obręcz chmur.
Verse 8
रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः।तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते।।।।
Stworzenia wędrujące w nocy teraz poruszają się na wszystkie strony, a jelenie tego leśnego eremu kładą się spać wokół świętych ołtarzy i znanych tīrthów.
Verse 9
सम्प्रवृत्तानिशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता।ज्योत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यतेऽभ्युदितोऽम्बरे।।।।
O Sīto, noc się rozpoczęła, przyozdobiona gwiazdami; a księżyc widoczny jest wschodzący na niebie, jakby owinięty płaszczem księżycowego światła.
Verse 10
गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव।कथायन्त्या हि मधुरं त्वयाऽहं परितोषिता।।।।
Idź teraz, zezwalam na to. Bądź oddaną towarzyszką Ramy, gdyż przez twoje słodkie i prawdomówne opowiadanie zostałam w pełni zadowolona.
Verse 11
अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि।प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता।।।।
A teraz, o Maitili, przyozdób się tu przed moimi oczami. Drogie dziecko, uciesz mnie, pojawiając się promienną, przyozdobioną tymi boskimi ozdobami.
Verse 12
सा तथा समलङ्कृत्य सीता सुरसुतोपमा।प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ।।।।
Tak Sita, tak przyozdobiona i promienna jak niebiańska dziewica, skłoniła głowę w szacunku przed Anasują, a następnie poszła spotkać Ramę.
Verse 13
तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः।राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च।।।।
Raghawa, pierwszy wśród wymownych, ujrzał Sitę tak przyozdobioną i ucieszył się z miłosiernych darów ofiarowanych przez ascetyczkę.
Verse 14
न्यवेदयत्ततस्सर्वं सीता रामाय मैथिली।प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम्।।।।
Wtedy Sita, księżniczka Mithili, opowiedziała Ramie wszystko i pokazała mu pełne miłości dary ascetyczki, szaty, ozdoby i girlandy.
Verse 15
प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः।मैथिल्यास्सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम्।।।।
Rama i Lakszmana, wielki wojownik, zostali napełnieni radością na widok czci okazanej Maitili, czci rzadko spotykanej wśród śmiertelników.
Verse 16
ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः।अर्चितस्तापसै स्सिद्धैरुवास रघुनन्दनः।।।।
Następnie Raghunandana, o twarzy jaśniejącej jak księżyc i pełen radości, spędził tę świętą noc, będąc należycie uhonorowanym przez osiągniętych ascetów i siddhów.
Verse 17
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान्।आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान्वनगोचरान्।।।।
Gdy ta noc minęła, dwaj mężowie podobni do tygrysów, po kąpieli rytualnej, pożegnali się z mieszkającymi w lesie ascetami, którzy wykonali swoje ofiary ogniowe.
Verse 18
तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः।वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैस्समभिप्लुतम्।।।।
Ci mieszkający w lesie asceci, żyjący zgodnie z dharmą, powiedzieli im obu, że wędrówka przez ten region lasu została opanowana przez rakszasów.
Verse 19
रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव।वसन्त्यस्मिन्महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः।।।।
O Raghava, w tym wielkim lesie mieszkają jedzący ludzi rakszasas o wielu postaciach, a także dzike zwierzęta, drapieżniki żywiące się krwią.
Verse 20
उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम्।अदन्त्यस्मिन्महारण्ये तान्निवारय राघव।।।।
Promienne słońce zaszło, a pomyślna noc się zbliża. Ptaki, które rozproszyły się daleko i szeroko za pożywieniem w ciągu dnia, teraz osiadają o zmierzchu, by spać, i słychać ich wołania.
Verse 21
एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने।अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम्।।।।
O Rāghava, to jest ścieżka używana przez wielkich rishis w lesie, gdy zbierają owoce. Tą drogą możesz bezpiecznie przejść przez ten las, inaczej trudny i niebezpieczny.
Verse 22
इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परन्तपः।वनं सभार्यः प्रविवेश राघवस्सलक्ष्मणस्सूर्य इवाभ्रमण्डलम्।।।।
Tak, błogosławiony pomyślnymi błogosławieństwami przez ascetycznych brahminów ze złożonymi dłońmi, Rāma - dręczyciel wrogów - wszedł do lasu ze swoją żoną i z Lakṣmaṇą, jak słońce wchodzące w masę chmur.
The pivotal action is the transformation of hospitality into ethical empowerment: Anasūyā’s prīti-dāna to Sītā is not mere ornamentation but a sanctioned, dharma-aligned strengthening of the exile household, followed by the ascetics’ urgent appeal for protection against rākṣasa violence.
The sarga teaches that dharma is sustained through reciprocal care: the ascetic world offers blessings, counsel, and sacred gifts, while the kṣatriya householder-in-exile assumes responsibility to safeguard vulnerable communities—linking inner virtue to social protection.
Key markers include the tapovana (penance grove), veditīrtha (altar-sites), the agnihotra setting with ritual smoke, and the designated panthā (fruit-gatherers’ path) through an otherwise durga (hard-to-cross) forest—mapping a ritualized landscape of safe movement.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.