Sarga 118

Verse 1

सात्वेवमुक्ता वैदेही अनसूयाऽनसूयया ।प्रतिपूज्य वचो मन्दं प्रवक्तुमुपचक्रमे ॥१॥

Tak zwrócona przez Anasūyę, Vaidehī, wolna od zawiści, odpowiednio uhonorowała jej słowa i zaczęła mówić łagodnie.

Verse 2

नैतदाश्चर्यमार्याया यन्मां त्वमभिभाषसे ।विदितन्तु ममाप्येतद्यथा नार्याः पतिर्गुरुः ॥२॥

Nie jest to niczym dziwnym, że szlachetna pani udziela mi takiej rady. Ja również dobrze to wiem: dla kobiety jej mąż jest do czczenia jako guru.

Verse 3

यद्यप्येष भवेद्भर्ता ममाऽर्ये वृत्तवर्जितः ।अद्वैधमुपचर्तव्यस्तथाप्येष मया भवेत् ॥३॥

O szlachetna pani, nawet gdyby się zdarzyło, że mąż mój jest pozbawiony cnoty, tak czy inaczej winna jestem mu służyć bez wahania.

Verse 4

किं पुनर्यो गुणश्लाघ्य स्सानुक्रोशो जितेन्द्रियः ।स्थिरानुरागो धर्मात्मा मातृवत्पितृवत्प्रियः ॥४॥

O ileż bardziej, jeśli mąż jest godny pochwały w cnocie: współczujący, opanowany, stały w uczuciu, prawy z natury i drogi jak matka i ojciec.

Verse 5

यां वृत्तिं वर्तते रामः कौसल्यायां महाबलः ।तामेव नृपनारीणामन्यासामपि वर्तते ॥५॥

Potężny Rama traktuje inne królowe w tym samym sposób, w jaki traktuje Kausalję.

Verse 6

सकृद्दृष्टास्वपि स्त्रिषु नृपेण नृपवत्सलः ।मातृवद्वर्तते वीरो मानमुत्सृज्य धर्मवित् ॥६॥

Nawet te kobiety, na które król spojrzał tylko raz, bohaterski Rama, oddany królowi i znający dharmę, odrzuca dumę i traktuje je jak matkę.

Verse 7

आगच्छन्त्याश्च विजनं वनमेवं भयावहम् ।समाहितं मे श्वश्र्वा च हृदये तद्धृतं महत् ॥७॥

Gdy wyruszałam do tego opustoszałego i budzącego lęk lasu, wielka rada udzielona mi przez moją teściową została złożona we mnie i trzymałam ją mocno w moim sercu.

Verse 8

पाणिप्रदानकाले च यत्पुरात्वग्नि सन्निधौ ।अनुशिष्टा जनन्याऽस्मि वाक्यं तदपि मे धृतम् ॥८॥

A słowa, którymi moja matka pouczała mnie wcześniej, w czasie gdy moja ręka została wydana w małżeństwo w obecności świętego ognia, te również zachowałam mocno w sobie.

Verse 9

नवीकृतं तु तत्सर्वं वाक्यैस्ते धर्मचारिणि ।पतिशुश्रूषणान्नार्यास्तपो नान्यद्विधीयते ॥९॥

O kobieto praktykująca dharmę, twoje słowa odświeżyły dla mnie całą tę naukę; dla żony nie jest nakazana żadna inna asceza niż oddana służba na rzecz męża.

Verse 10

सावित्री पतिशुश्रूषां कृत्वा स्वर्गे महीयते ।तथावृत्तिश्च याता त्वं पतिशुश्रूषया दिवम् ॥१०॥

Sāvitrī, dzięki oddanej służbie swojemu mężowi, jest czczona w niebie; ty również, podążając tą samą drogą, osiągniesz niebo dzięki takiej służbie.

Verse 11

वरिष्ठा सर्वनारीणामेषा च दिवि देवता ।रोहिणी न विनाचन्द्रं मुहूर्तमपि दृश्यते ॥११॥

Rohiṇī, najlepsza wśród kobiet i bogini w niebiosach, nigdy nie jest widziana na niebie nawet przez moment bez Księżyca.

Verse 12

एवंविधाश्च प्रवराः स्त्रियो भर्तृदृढव्रताः ।देवलोके महीयन्ते पुण्येन स्वेन कर्मणा ॥१२॥

Kobiety tego rodzaju, wspaniałe i niezłomne w swoich ślubowaniach wobec mężów, are czczone w świecie bogów dzięki zasłudze swoich własnych czynów.

Verse 13

ततोऽनसूया संहृष्टा श्रुत्वोक्तं सीतया वचः ।शिरस्याघ्राय चोवाच मैथिलीं हर्षयन्त्युत ॥१३॥

Usłyszawszy słowa Sīty, Anasūyą ogarnęła radość; pocałowała ją w czoło i przemówiła do księżniczki Mithili, pragnąc rozweselić jej serce.

Verse 14

नियमैर्विविधैराप्तं तपो हि महदस्ति मे ।तत्संश्रित्य बलं सीते छन्दये त्वां शुचिव्रते ॥१४॥

O Sīto, czysta w swoich ślubowaniach, posiadam wielką moc ascetyczną zdobyłą poprzez liczne dyscypliny; opierając się na tej sile, spełnię twoje pragnienie dla twojego zadowolenia.

Verse 15

उपपन्नं मनोज्ञं च वचनं तव मैथिलि ।प्रीता चास्म्युचितं किं ते करवाणि ब्रवीहि मे ॥१५॥

O Maithilī, twoje słowa są zarówno odpowiednie, jak i miłe. Jestem zachwycona, powiedz mi, co właściwego mogę dla ciebie uczynić.

Verse 16

तस्यास्तद् वचनं श्रूत्वा विस्मिता मन्दविस्मया ।कृतमित्यब्रवीत् सीता तपोबलसमन्विताम् ॥१६॥

Usłyszawszy te słowa, Sītā, łagodnie uśmiechając się z podziwem, powiedziała do Anasūyi, obdarzonej mocą ascetyczną: "Już się dokonało."

Verse 17

सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततराऽभवत् ।सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम् ॥१७॥

Tak zwrócona, Anasūyā, znawczyni dharmy, stała się jeszcze bardziej zadowolona z Sīty i rzekła: "Zaiste, o Sīto, sprawię, że moja radość z ciebie przyniesie owoc."

Verses 18-19

इदं दिव्यं वरं माल्यं वस्त्रमाभरणानि च ।अङ्गरागं च वैदेहि महार्हं चानुलेपनम् ॥१८॥मया दत्तमिदं सीते तव गात्राणि शोभयेत् ।अनुरूपमसंक्लिष्टं नित्यमेव भविष्यति ॥१९॥

O Vaidehi, oto boski i wspaniały wieniec, szaty i ozdoby, wraz z pachnącymi maściami i cennym olejkiem. Darowane przeze mnie, o Sito, te przedmioty będą przyozdabiać twoje ciało; pozostaną one stosowne, nieskażone i zawsze świeże.

Verse 20

अङ्गरागेण दिव्येन लिप्ताङ्गी जनकात्मजे ।शोभयिष्यसि भर्तारं यथा श्रीर्विष्णुमव्ययम् ॥२०॥

O córko Janaki, namaściwszy się tym boskim olejkiem, będziesz pomnażać blask swego męża, tak jak Śri (Lakszmi) przyozdabia niezniszczalnego Wisznu.

Verse 21

सा वस्त्रमङ्गरागं च भूषणानि स्रजस्तथा ।मैथिली प्रतिजग्राह प्रीतिदानमनुत्तमम् ॥२१॥

Ta Maithilī przyjęła niezrównane dary miłości, szaty, wonne maści, ozdoby i girlandy.

Verse 22

प्रतिगृह्य च तत्सीता प्रीतिदानं यशस्विनी ।श्लिष्टाञ्जलिपुटा तत्र समुपास्त तपोधनाम् ॥२२॥

Słynna Sita przyjęła ten pełen miłości dar; następnie, ze złożonymi dłońmi w pełnym szacunku pozdrowieniu, usiadła blisko tej ascetki bogatej w pokutę.

Verse 23

तथा सीतामुपासीनामनसूया दृढव्रता ।वचनं प्रष्टुमारेभे काञ्चित्प्रियकथामनु ॥२३॥

Widząc Sitę tak siedzącą, Anasuja, niezłomna w swoich ślubach, zaczęła ją pytać, pragnąc usłyszeć ukochaną opowieść.

Verse 24

स्वयं वरे किल प्राप्ता त्वमनेन यशस्विना ।राघवेणेति मे सिते कथा श्रुतिमुपागता ॥२४॥

O Sito, słyszałam, że podczas swajamwary zostałaś zdobyta przez tego sławnego Raghave; taka wieść dotarła do moich uszu.

Verse 25

तां कथां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण च मैथिलि ।यथाऽनुभूतं कार्त्स्न्येन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥२५॥

O Maithili, pragnę usłyszeć tę historię w pełnych szczegółach; proszę, opowiedz mi ją w całości, dokładnie tak, jak ją przeżyłaś.

Verse 26

एवमुक्ता तु सा सीता तां ततो धर्मचारिणीम् ।श्रूयतामिति चोक्त्वा वै कथयामास तां कथाम् ॥२६॥

Tak zapytana, Sita rzekła do tej sprawiedliwej niewiasty: Słuchajcie, a następnie zaczęła opowiadać całą historię.

Verse 27

मिथिलाधिपतिर्वीरो जनको नाम धर्मवित् ।क्षत्रधर्मे ह्यभिरतो न्यायतश्शास्ति मेदिनीम् ॥२७॥

W Mithili był bohaterski król o imieniu Janaka, dobrze znający dharmę; oddany obowiązkom kszatrii, rządził ziemią zgodnie z sprawiedliwością.

Verse 28

तस्य लाङ्गलहस्तन्य कर्षतः क्षेत्रमण्डलम् ।अहं किलोत्थिता भित्वा जगतीं नृपतेस्सुता ॥२८॥

Gdy on z lemieszem w ręku orał świętą ofiarną rolę, powiadają, że powstałam ja, rozrywając ziemię; tak zostałam córką króla.

Verse 29

स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः ।पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितोऽभवत् ॥२९॥

Wtedy król Dżanaka, zajęty rozsiewaniem garściami, ujrzał mnie, całą pokrytą kurzem, i ogarnęło go zdumienie.

Verse 30

अनपत्येन च स्नेहादङ्कमारोप्य च स्वयम् ।ममेयं तनयेत्युक्त्वा स्नेहो मयि निपातितः ॥३०॥

Ponieważ nie miał potomstwa, z miłości sam wziął mnie na swoje kolana; mówiąc: 'To jest moja córka', wylał na mnie swą miłość.

Verse 31

अन्तरिक्षे च वागुक्ताऽप्रतिमाऽमानुषी किल ।एवमेतन्नरपते धर्मेण तनया तव ॥३१॥

I wtedy odezwał się głos z nieba, niezrównany i nie ludzkiego pochodzenia: 'Tak jest, o królu, z prawa jest ona twoją córką.'

Verse 32

ततः प्रहृष्टो धर्मात्मा पिता मे मिथिलाधिपः ।अवाप्तो विपुलां बुद्धिं मामवाप्य नराधिपः ॥३२॥

Potem mój ojciec, sprawiedliwy władca Mitili, napełnił się radością; a zdobywszy mnie, król osiągnął szlachetne i wielkie postanowienie.

Verse 33

दत्ता चास्मीष्टवद्देव्यै ज्येष्ठायै पुण्यकर्मणा ।तया सम्भाविता चास्मि स्निग्धया मातृसौहृदात् ॥३३॥

I ów zasłużony król powierzył mnie, jak najdroższy dar, najstarszej królowej; ona zaś, pełna czułości, wychowała mnie z matczyną miłością.

Verse 34

पतिसंयोगसुलभं वयो दृष्ट्वा तु मे पिता ।चिन्तामभ्यगमद्धीनो वित्तनाशादिवाधनः ॥३४॥

Lecz gdy mój ojciec ujrzał, że osiągnęłam wiek odpowiedni do małżeństwa, pogrążył się w niepokoju, jak biedak zrozpaczony po stracie majątku.

Verse 35

सदृशाच्चापकृष्टाच्च लोके कन्यापिता जनात् ।प्रधर्षणामवाप्नोति शक्रेणापि समो भुवि ॥३५॥

Albowiem na tym świecie ojciec niezamężnej córki doznaje poniżenia od ludzi, równych mu czy nawet niższych, choćby na ziemi był wielki jak sam Indra.

Verse 36

तां धर्षणामदूरस्थां दृष्ट्वा चात्मनि पार्थिवः ।चिन्तार्णवगतः पारं नाससादाप्लवो यथा ॥३६॥

Widząc, że poniżenie czai się blisko niego, król pogrążył się w oceanie troski, jak człowiek bez tratwy, który nie może osiągnąć odległego brzegu.

Verse 37

अयोनिजां हि मां ज्ञात्वा नाध्यगच्छद्विचिन्तयन् ।सदृशं चानुरूपं च महीपालः पतिं मम ॥३७॥

Wiedząc, że nie powstałam z łona, władca ziemi, choć długo rozmyślał, nie mógł znaleźć dla mnie męża zarówno równego, jak i prawdziwie odpowiedniego.

Verse 38

तस्य बुद्धिरियं जाता चिन्तयानस्य सन्ततम् ।स्वयंवरं तनूजायाः करिष्यामीति धीमतः ॥३८॥

Gdy nieustannie rozmyślał, ta decyzja powstała w mądrym królu: "Urządzię svayaṁvarę dla mojej córki."

Verse 39

महायज्ञे तदा तस्य वरुणेन महात्मना ।दत्तं धनुर्वरं प्रीत्या तूणी चाक्षयसायकौ ॥३९॥

Wówczas, podczas jego wielkiej ofiary, wielkoduszny Varuṇa, zadowolony w sercu, podarował mu doskonały łuk, wraz z kołczanami i dwoma niewyczerpalnymi strzałami.

Verse 40

असञ्चाल्यं मनुष्यैश्च यत्नेनापि च गौरवात् ।तन्न शक्ता नमयितुं स्वप्नेष्वपि नराधिपाः ॥४०॥

Tak ciężki był ten łuk, że żaden człowiek nie mógł go nawet poruszyć, mimo wielkiego wysiłku; i królowie nie byli w stanie go napiąć, nawet we śnie.

Verse 41

तद्धनुः प्राप्य मे पित्रा व्याहृतं सत्यवादिना ।समवाये नरेन्द्राणां पूर्वमामन्त्र्य पार्थिवान् ॥४१॥

Gdy mój ojciec, prawdomówny, otrzymał ten łuk, najpierw wezwał królów na zgromadzenie i tam ogłosił swoje postanowienie.

Verse 42

इदं च धनुरुद्यम्य सज्यं यः कुरुते नरः ।तस्य मे दुहिता भार्या भविष्यति न संशयः ॥४२॥

Ktokolwiek spośród ludzi potrafi podnieść ten łuk i go naciągnąć, ten otrzyma moją córkę za żonę, co do tego nie ma wątpliwości."

Verse 43

तच्च दृष्ट्वा धनुश्श्रेष्ठं गौरवाद्गिरिसन्निभम् ।अभिवाद्य नृपा जग्मुरशक्तास्तस्य तोलने ॥४३॥

Ujrzawszy ten najwyższy łuk, budzący lęk i ciężki jak góra, królowie, niezdolni nawet go podnieść, złożyli hołd i odeszli.

Verse 44

सुदीर्घस्य तु कालस्य राघवोऽयं महाद्युतिः ।विश्वामित्रेण सहितो यज्ञं द्रष्टुं समागतः ॥४४॥लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा राम स्सत्यपराक्रमः ।

Po długim czasie ten promienny Rāghava, Rāma, którego męstwo opiera się na prawdzie, przybył ze swym bratem Lakṣmaṇą i z Viśvāmitrą, aby oglądać ofiarę.

Verse 45

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा मम पित्रा सुपूजितः ॥४५॥प्रोवाच पितरं तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।

Tam prawy Viśvāmitra, należycie uhonorowany przez mojego ojca, przemówił do niego o tych dwóch braciach, Rāmie i Lakṣmaṇie.

Verse 46

सुतौ दशरथस्येमौ धनुर्दर्शकाङ्क्षिणौ ।धनुर्दर्शय रामाय राजपुत्राय दैविकम् ॥४६॥

Ci dwaj są synami Daśarathy, pragnącymi ujrzeć łuk. Pokaż boski łuk księciu Ramie.

Verses 47-48

इत्युक्तस्तेन विप्रेण तद्धनुस्समुपानयत् ॥४७॥निमेषान्तरमात्रेण तदाऽनम्य महाबलः ।ज्यां समारोप्य झडिति पूरयामास वीर्यवान् ॥४८॥

Tak zwrócony przez tego mędrca, mój ojciec przyniósł ów łuk. Wtedy potężny i dzielny Rama wygiął go, szybko naciągnął cięciwę i napiął go w mgnieniu oka.

Verse 49

तेन पूरयता वेगान्मध्ये भग्नं द्विधा धनुः ।तस्य शब्दो भवद्भीमः पतितस्याशनेरिव ॥४९॥

Gdy z całej siły napinał cięciwę, łuk pękł w połowie na dwoje; a dźwięk, który powstał, był straszliwy, jakby grom spadał z nieba.

Verse 50

ततोऽहं तत्र रामाय पित्रा सत्याभिसन्धिना ।निश्चिता दातुमुद्यम्य जलभाजनमुत्तमम् ॥५०॥

Wtedy, tam, mój ojciec, stanowczy w prawdzie, podniósł wspaniałe naczynie z wodą, zdeterminowany oddać mnie Ramie.

Verse 51

दीयमानां न तु तदा प्रतिजग्राह राघवः ।अविज्ञाय पितुश्छन्दमयोध्याऽधिपतेः प्रभोः ॥५१॥

Lecz w tym momencie Raghawa nie przyjął mnie, gdy byłam ofiarowywana, nie znając jeszcze intencji swego ojca, pana, króla Ajodhji.

Verse 52

तत श्श्वशुरमामन्त्र्य वृद्धं दशरथं नृपम् ।मम पित्रा त्वहं दत्ता रामाय विदितात्मने ॥५२॥

Wtedy, zaprosiwszy mojego teścia, starożytnego króla Daśaratę, mój ojciec oddał mnie Ramie, mężowi słynnemu z rozeznania i poznania samego siebie.

Verse 53

मम चैवानुजा साध्वी ऊर्मिला प्रियदर्शना ।भार्यार्थे लक्ष्मणस्यापि दत्ता पित्रा मम स्वयम् ॥५३॥

A moja młodsza siostra, cnotliwa Urmila, miła dla oczu, została również oddana przez mojego ojca z własnej woli jako żona dla Lakszmany.

Verse 54

एवं दत्ताऽस्मि रामाय तदा तस्मिन्स्वयंवरे ।अनुरक्ताऽस्मि धर्मेण पतिं वीर्यवतां वरम् ॥५४॥

Tak więc na owym swajamwarze zostałam oddana Ramie i zgodnie z dharmą pozostaję oddana mojemu mężowi, najpierwszemu wśród dzielnych.