
कैकेयीवरप्रार्थना · Kaikeyi Demands the Two Boons
अयोध्याकाण्ड
W Sardze 11 Kaikeji, widząc, że Daśaratha jest przejęty pożądaniem i słabością, zmusza go do złożenia wyraźnej przysięgi. Król wielokrotnie przysięga, przywołując nawet życie i wartość Ramy, że spełni wszystko, o co poprosi Kaikeji. Kaikeji podnosi rangę przyrzeczenia, wzywając kosmicznych i domowych świadków: Słońce, Księżyc, kierunki świata, planety, gandharwów, rakszasy, bóstwa domowe i wszystkie istoty, przekształcając prywatną obietnicę w niemal publiczne przymierze. Przypomina wcześniejszą wojnę daivāsurów, kiedy chroniła króla i otrzymała dwie łaski zachowane „jako depozyt”, i teraz ich dochodzi. Jej żądania są sformułowane z precyzją: (1) Bharata ma być intronizowany przy użyciu materiałów przygotowanych na konsekrację Ramy; (2) Rama ma zostać wysłany do Daṇḍakāraṇya na czternaście lat, żyjąc jako asceta w korze, jeleniej skórze i splecionych włosach. Kaikeji przedstawia to jako próbę prawdomówności króla i jego obowiązku ochrony dynastii, podczas gdy Daśaratha, związany własnymi słowami, zdaje się być schwytany w pułapkę własnego czynu.
Verse 1
तं मन्मथशरैर्विद्धमं कामवेगवशानुगम् ।उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥१॥
Do władcy ziemi, trafionego jakby strzałami Manmathy i niesionego przez przypływ namiętności, Kaikeyī przemówiła słowami surowymi i strasznymi.
Verse 2
नास्मि विप्रकृतादेव केनचिन्नावमानिता ।अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥२॥
O Królu, nie zostałem skrzywdzony przez nikogo, ani nie zostałem znieważony; mam jednak pewne zamiary, które pragnę, abyś ty spełnił.
Verse 3
प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि ।अथ तद्व्याहरिष्यामि यदभिप्रार्थितं मया ॥३॥
Jeśli prawdziwie pragniesz spełnić moje pragnienie, najpierw złóż uroczystą przysięgę; dopiero wtedy oznajmię to, o co cię proszę.
Verse 4
तामुवाच महातेजाः कैकेयीमीषदुत्स्मितः ।कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु शुचिस्मिताम् ॥४॥
Potężny król, lekko się uśmiechając, poruszony namiętnością, delikatnie ujął Kajkeji za włosy i przemówił do niej, której uśmiech był czysty i promienny.
Verse 5
आवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम ।मनुजो मनुजव्याघ्राद्रामादन्यो न विद्यते ॥५॥
O dumna pani, czyż nie wiesz? Dla mnie żadna kobieta nie jest droższa od ciebie, a wśród mężczyzn nie ma nikogo innego niż Rama, tygrys wśród ludzi.
Verse 6
तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना ।शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेच्छासि ॥६॥
Przysięgam ci na tego Ragawę, niezwyciężonego, najwybitniejszego, wielkiego duchem, godnego długiego życia. Mów: czego pragnie twoje serce?
Verse 7
यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥७॥
O Kajkeji, pewne jest, że nie mogłabym żyć nawet przez moment, nie widząc go. Na tego samego Ramę przysięgam ci spełnić twoje słowo, twoje życzenie.
Verse 8
आत्मना वात्मजैश्चान्यैर्वृणेयं मनुजर्षभम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥८॥
Nawet jeśli wybrałbym Ramę, najlepszego z ludzi, ponad siebie, ponad moich synów i ponad wszystkich innych, o Kajkeji, na tego samego Ramę przysięgam spełnić twoją prośbę.
Verse 9
भद्रे हृदयमप्येतदनुमृशोद्धरस्व मे ।एतत्समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत्साधु मन्यसे ॥९॥
O łagodna pani, moje samo serce jest udręczone, dotknij go i wybaw mnie z tego cierpienia. Rozważywszy to, o Kajkeji, powiedz mi, co uważasz za słuszne.
Verse 10
बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि ।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥१०॥
Wiedząc o władzy, którą nade mną posiadasz, nie powinieneś mnie podejrzewać. Przysięgam na własne zasługi: uczynię to, co przyniesie ci radość.
Verse 11
सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम् ।निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥११॥
Ta królowa, mając umysł utkwiony w swoim celu, radując się i nie widząc drogi środkowej, wypowiedziała słowa trudne do wypowiedzenia.
Verse 12
तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम् ।व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥१२॥
Zadowolona z jego słów, wyraziła zamiar, który w niej powstał, straszliwy i groźny, jak śmierć przychodząca nagle.
Verse 13
यथा क्रमे शपसि वरं मम ददासि च ।तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद्देवास्साग्निपुरोगमाः ॥१३॥
Skoro krok po kroku przysięgasz i przyznajesz mi łaskę, niech Trzydziestu Trzech bogów z Agnim na czele usłyszy to jako świadectwo.
Verses 14-15
चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः ।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा ॥१४॥निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता ।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥१५॥
Niech Księżyc i Słońce, niebo, planety, noc i dzień, strony świata, świat i ta ziemia wraz z Gandharwami i Rakszasami, a także istoty wędrujące w nocy, bóstwa domowe i wszystkie inne istoty poznają twoją wypowiedzianą przysięgę.
Verse 16
सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः ।वरं मम ददात्येष तन्मे श्रृण्वन्तु दैवताः ॥१६॥
On jest niezłomny w prawdzie, potężny w blasku, znawcą dharmy i opanowany, ten mąż przyznaje mi łaskę. Niech bogowie usłyszą to za mnie.
Verse 17
इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च ।ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥१७॥
Tak przemówiła królowa, obejmując wielkiego łucznika i schlebiając mu, po czym zwróciła się do darczyńcy łask, teraz omamionego pożądaniem.
Verse 18
स्मर राजन् पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे ।तत्र चाच्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥१८॥
O Królu, pamiętaj o tamtym dawnym wydarzeniu z wojny między dewami i asurami: tam wróg zniszczył wszystko, co twoje, pozostawiając jedynie twoje życie.
Verse 19
तत्र चापि मया देव यत्त्वं समभिरक्षितः ।जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्राददा वरौ ॥१९॥
Tam również, o Królu, ja cię chroniłem; ponieważ pozostałem czujny i starałem się cię ocalić, przyznałeś mi dwie łaski.
Verse 20
तौ तु दत्तौ वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम् ।तथैव पृथिवीपाल सकाशे सत्यसङ्गर ॥२०॥
O Królu, opiekunie ziemi, niezłomny w prawdzie, teraz szukam tych dwóch łask, które mi dałeś, przechowywanych u ciebie jako depozyt aż do ich czasu.
Verse 21
तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद्दास्यसि मे वरम् ।अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥२१॥
Obiecałeś to zgodnie z dharmą, jeśli nie przyznasz mi mojej łaski, wtedy, znieważona przez ciebie, porzucę swoje życie jeszcze dzisiaj.
Verse 22
वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः ।प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥२२॥
Wtedy król, poddany władzy Kaikejī samymi słowami, popędził ku własnej zagładzie, jak jeleń skaczący w sidła.
Verse 23
ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ।वरौ यौ मे त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥२३॥तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः ।
Potem przemówiła do króla dającego łaski, zaczarowanego pożądaniem: O panie ziemi, o Królu, dwie łaski, które mi kiedyś przyznałeś, teraz je ogłoszę. Słuchaj moich słów.
Verse 24
अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥२४॥अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम् ।
Przygotowania do konsekracji Raghawy zostały już rozpoczęte; tymi samymi materiałami koronacyjnymi niech mój syn Bharata zostanie namaścić na króla.
Verse 25
यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥२५॥तदा दैवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागत ।
A druga łaska, o Królu, którą przyznałeś mi z upodobaniem podczas tamtej wojny między bogami i asurami, nadszedł czas jej realizacji.
Verse 26
नव प़ञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥२६॥चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ।
Przez czternaście lat niech Rama znajdzie schronienie w lesie Dandaka; odziany w szatę z kory i jelenią skórę, z splecionymi włosami, niech żyje jako asceta.
Verses 27-28
भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥२७॥एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे ।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम् ॥२८॥
Niech Bharata obejmie dziś bez sprzeciwu urząd księcia następcy. To jest moje najwyższe pragnienie; żądam już przyrzeczonego daru. I jeszcze dziś pragnę ujrzeć Ragawę wyruszającego do lasu.
Verse 29
स राजराजः भव सत्यसङ्गरः कुलं च शीलं च हि रक्ष जन्म च ।परत्रवासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनास्सत्यवचो हितं नृणाम् ॥२९॥
Bądź królem królów, niezłomnym w prawdzie. Chroń swoją dynastię, swoje postępowanie i swoje szlachetne pochodzenie. Mędrcy, których bogactwem jest umartwienie, głoszą, że dla dobra człowieka nie ma nic wyższego nad prawdomówność, gdyż zapewnia ona pomyślność w świecie zaświatów.
The central dharma-saṅkaṭa is Daśaratha’s collision between paternal affection and royal truthfulness: after swearing repeatedly to fulfill Kaikeyī’s desire, he becomes ethically bound to enact actions that destabilize succession—crowning Bharata and exiling Rāma—because the vow itself is treated as inviolable.
The sarga teaches that speech, especially oath-speech, is a moral instrument with real-world consequences: satya is upheld as a supreme virtue, yet the text also warns that unguarded promises made under passion can become traps that reorder personal, familial, and political realities.
Daṇḍakāraṇya is foregrounded as the destination of enforced ascetic exile, while the consecration setting in Ayodhyā is implied through the ‘abhiṣeka’ materials; culturally, the chapter highlights oath-witnessing practices by invoking cosmic forces and household deities as guarantors of a king’s promise.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.