
Rishi: Traditionally attributed within AV 9 as speculative seers (often Angiras/Atharvanic attribution in anukramaṇī traditions; exact r̥ṣi assignment depends on the AV anukramaṇī).
Devata: Gopā (cosmic guardian; interpreted as Sūrya/Brahman).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted; metrical classification varies by pada-count and edition).
AV 9.10 to hymn spekulacyjno-kosmologiczny, który kontempluje wszechprzenikającego „Gopā” (Pasterza/Stróża), który porusza się każdą ścieżką i stabilizuje światy od wewnątrz. Przypominając pierwotne wizje, kosmiczny ruch, rytualny dym i pierwsze ustanowione dharmy, sankcjonuje przestrzeń rytualną i ustanawia ochronę podtrzymującą porządek (strażnictwo ṛta) nad wykonawcą i społecznością.
Mantra 1
आत्मा। यद् गा॑य॒त्रे अधि॑ गाय॒त्रमाहि॑तं॒ त्रैष्टु॑भं वा॒ त्रैष्टु॑भान्नि॒रत॑क्षत । यद् वा॒ जग॒ज्जग॒त्याहि॑तं प॒दं य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॑मृत॒त्वमा॑नशुः
Jaźń: co na Gāyatrī ustanowili jako Gāyatra; albo co Trāiṣṭubha ociosali z Trāiṣṭubha; albo jaki krok, ustawiony w Jagatī, jest Jagat, ci, którzy to istotnie wiedzą, osiągnęli nieśmiertelność.
Mantra 2
गा॒य॒त्रेण॒ प्रति॑ मिमीते अ॒र्कम॒र्केण॒ साम॒ त्रैष्टु॑भेन वा॒कम्। वा॒केन॑ वा॒कं द्वि॒पदा॒ चतु॑ष्पदा॒क्षरे॑ण मिमते स॒प्त वाणीः॑
Gāyatrī odmierza hymn; hymnem, Sāman; Trāiṣṭubhą, mowę. Mową mierzy mowę: sylabą mierzą siedem głosów, dwunożne i czteronożne.
Mantra 3
जग॑ता॒ सिन्धुं॑ दि॒व्यऽस्कभायद् रथंत॒रे सूर्यं॒ पर्य॑पश्यत्। गा॒य॒त्रस्य॑ स॒मिध॑स्ति॒स्र आ॑हु॒स्ततो॑ म॒ह्ना प्र रि॑रिचे महि॒त्वा
Jagatī podparł potop w niebie; w Rathantarze ujrzał Słońce dokoła. Trzy rozpalenia, mówią, należą do Gāyatra: stamtąd, przez wielkość, rozlało się w majestacie.
Mantra 4
उप॑ ह्वये सु॒दुघां॑ धे॒नुमे॒तां सु॒हस्तो॑ गो॒धुगु॒त दो॑हदेनाम्। श्रेष्ठं॑ स॒वं स॑वि॒ता सा॑विषन्नो॒ऽभीऽद्धो घ॒र्मस्तदु॒ षु प्र वो॑चत्
Tu wzywam tę dobrze dającą krowę mleczną: niech zręczny dojarzyciel wydoi ją. Savitṛ pchnął dla nas najlepsze pchnienie; rozpalony, Gharma, to istotnie pomyślnie ogłosił.
Mantra 5
हि॒ङ्कृ॒ण्व॒ती व॑सु॒पत्नी॒ वसू॑नां व॒त्समि॒च्छन्ती॒ मन॑सा॒भ्यागा॑त्। दु॒हाम॒श्विभ्यां॒ पयो॑ अ॒घ्न्येयं सा व॑र्धतां मह॒ते सौभ॑गाय
Rycząc 'hiṅ', pani bogactw, szukając swego cielęcia myślą, przyszła tutaj. Niech ta nienaruszalna krowa wydoi mleko dla Aśvinów; niech wzraste ku wielkiemu szczęściu.
Mantra 6
गौर॑मीमेद॒भि व॒त्सं मि॒षन्तं॑ मू॒र्धानं॒ हिङ्ङ॑कृणो॒न्मात॒वा उ॑ । सृक्वा॑णं घ॒र्मम॒भि वा॑वशा॒ना मिमा॑ति मा॒युं पय॑ते॒ पयो॑भिः
Krowa ryczała nad cielęciem, które się poruszało; okrzykiem hiṅ uczyniła jakby matczyną głowę. Liżąc go, tęskniąc ku ciepłu, odmierza wołanie, a swym mlekiem poi go.
Mantra 7
अ॒यं स शि॑ङ्क्ते॒ येन॒ गौर॒भिवृ॑ता॒ मिमा॑ति मा॒युं ध्व॒सना॒वधि॑ श्रि॒ता। सा चि॒त्तिभि॒र्नि हि च॒कार॒ मर्त्या॑न् वि॒द्युद् भव॑न्ती॒ प्रति॑ व॒व्रिमौ॑हत
To jest to, czym skrapia: Krowa, ogarniając, rozdziela swe wołanie, spoczęła na zagrodzie. Ona swymi sposobami zaiste podbiła śmiertelników; stając się błyskawicą, uderzyła wstecz zasłaniającą pokrywę.
Mantra 8
अ॒नच्छ॑ये तु॒रगा॑तु जी॒वमेज॑द् ध्रु॒वं मध्य॒ आ प॒स्त्याऽनाम्। जी॒वो मृ॒तस्य॑ चरति स्व॒धाभि॒रम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः
W niezepsutym królestwie szybka żywa moc porusza się, stała, pośrodku siedzib. Żywy kroczy pośród martwych swymi własnymi prawami - nieśmiertelny, a jednak jednego pochodzenia ze śmiertelnym.
Mantra 9
वि॒धुं द॑द्रा॒णं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे युवा॑नं॒ सन्तं॑ पलि॒तो ज॑गार । दे॒वस्य॑ पश्य॒ काव्यं॑ महि॒त्वाद्य म॒मार॒ स ह्यः समा॑न
Vidhu, biegnącego po grzbiecie wód, choć był młody, obudził siwowłosy. Spójrz na poetyckie rzemiosło boga przez jego wielkość: dziś umarł ten, który wczoraj był tym samym.
Mantra 10
य ईं॑ च॒कार॒ न सो अ॒स्य वे॑द॒ य ईं॑ द॒दर्श॒ हिरु॒गिन्नु तस्मा॑त्। स मा॒तुर्योना॒ परि॑वीतो अ॒न्तर्ब॑हुप्र॒जा निरृ॑ति॒रा वि॑वेश
Ten, kto go stworzył, nie wie o nim; ten, kto go ujrzał, oto, przed nim umknął. Owinięty w łonie matki, ta wielopłodna moc, Nirryti weszła w niego.
Mantra 11
अप॑श्यं गो॒पाम॑नि॒पद्य॑मान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम्। सस॒ध्रीचीः॒ स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः
Ujrzałem Pasterza, nigdy nie opadającego, który kroczy ścieżkami zarówno ku nam, jak i daleko. Nosząc swoje proste i krzyżowe kursy, wewnątrz światów toczy się wciąż tam i z powrotem.
Mantra 12
द्यौर्नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता नाभि॒रत्र॒ बन्धु॑र्नो मा॒ता पृ॑थि॒वी म॒हीयम्। उ॒त्ता॒नयो॑श्च॒म्वो॒३र्योनि॑र॒न्तरत्रा॑ पि॒ता दु॑हि॒तुर्गर्भ॒माधा॑त्
Niebiosa są naszym Ojcem, płodzicielem, i tu naszym pępkiem, naszym krewnym: Ziemia, potężna, jest naszą Matką. Między dwiema rozpostartymi misami jest łono; tam Ojciec złożył embrion Córki.
Mantra 13
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । पृ॒च्छामि॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
Pytam cię o kraniec ziemi; pytam o nasienie płodnego Konia. Pytam o pępek całego tego świata istnienia; pytam o najwyższy firmament Mowy.
Mantra 14
इ॒यं वेदिः॒ परो॒ अन्तः॑ पृथि॒व्या अ॒यं सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ । अ॒यं य॒ज्ञो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑र्ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्योऽम
Ten ołtarz jest najdalszym krańcem Ziemi; ten Soma jest nasieniem płodnego Konia. Ta ofiara jest pępkiem całego świata istnienia; to jest Brahman, najwyższe sklepienie Mowy.
Mantra 15
न वि जा॑नामि॒ यदि॑वे॒दमस्मि॑ नि॒ण्यः संन॑द्धो॒ मन॑सा चरामि । य॒दा माग॑न् प्रथम॒जा ऋ॒तस्यादिद् वा॒चो अ॑श्नुवे भा॒गम॒स्याः
Nie wiem wyraźnie, czy jestem tym: ukryty, ściśle związany, wędruję myślą. Gdy przyszedł do mnie pierworodny rty, wtedy zaprawdę osiągnąłem udział w tej Mowie.
Mantra 16
अपा॒ङ् प्राङे॑ति स्व॒धया॑ गृभी॒तोऽम॑र्त्यो॒ मर्त्ये॑ना॒ सयो॑निः । ता शश्व॑न्ता विषू॒चीना॑ वि॒यन्ता॒ न्य॑१न्यं चि॒क्युर्न नि चि॑क्युर॒न्यम्
W tył i w przód porusza się, schwytany przez Swadhę: Nieśmiertelny, przez śmiertelnego, z jednej wspólnej macicy. Ta dwójka, trwająca wiecznie, rozchodząca się i rozstająca, poznała jedna drugą; lecz drugiej nie poznały.
Mantra 17
स॒प्तार्ध॑ग॒र्भा भुव॑नस्य॒ रेतो॒ विष्णो॑स्तिष्ठन्ति प्र॒दिशा॒ विध॑र्मणि । ते धी॒तिभि॒र्मन॑सा॒ ते वि॑प॒श्चितः॑ परि॒भुवः॑ परि॑ भवन्ति वि॒श्वतः॑
Siedem, pół-embrionalnych, nasienie wszelkiego istnienia, w porządku Wisznu trwa mocno w stronach świata. Oni, przez wgląd i przez myśl, oni przenikliwi, stają się ogarniaczami, przeważając z każdej strony.
Mantra 18
ऋ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्योऽम॒न् यस्मि॑न् दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुः । यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत् तद् वि॒दुस्ते अ॒मी समा॑सते
Wersy Ryg w Niezniszczalnym, w najwyższym firmamencie, gdzie wszyscy Bogowie zasiedli. Kto tego nie zna, co dokona z wersem? Lecz ci, którzy prawdziwie to znają, to są ci, którzy zasiadają w zgodzie.
Mantra 19
ऋ॒चः प॒दं मात्र॑या क॒ल्पय॑न्तोऽर्ध॒र्चेन॑ चाक्लृपु॒र्विश्व॒मेज॑त्। त्रि॒पाद् ब्रह्म॑ पुरु॒रूपं॒ वि त॑ष्ठे॒ तेन॑ जीवन्ति प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः
Wersy Ryk, kształtując stopę słowa według miernej reguły, wraz z połową strofy uporządkowały wszystko, co się porusza. Trójnożny Brahman, o wielu postaciach, rozpostarł się szeroko: dzięki niemu żyją cztery strony świata.
Mantra 20
सू॒य॒व॒साद् भग॑वती॒ हि भू॒या अधा॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम । अ॒द्धि तृण॑मघ्न्ये विश्व॒दानीं॒ पिब॑ शु॒द्धमु॑द॒कमा॒चर॑न्ती
Z dobrej pastwy, o Błogosławiona, zaprawdę wzrastaj; wtedy niech będziemy błogosławieni wraz z tobą. Jedz trawę, o Krowo, której nikt nie może zabić, wszystko dająca; pij czystą wodę, wędrując swobodnie.
Mantra 21
गौरिन्मि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॒त्येक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी । अ॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ स॒हस्रा॑क्षरा॒ भुव॑नस्य प॒ङ्क्तिस्तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति
Jasna wymierzyła wody; ona, Rzemieślniczka, kształtuje je: jednonoga, dwunoga, ona, czworonoga; ośmionoga, dziewięcionoga stała się, tysiącsylabowa Pankti świata. Na nią oceany, rozlewając się, wylewają się daleko.
Mantra 22
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत्प॑तन्ति । तं आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्यादिद् घृ॒तेन॑ पृथि॒वीं व्यूऽदुः
Płowe, pięknoskrzydłe moce, odziane w wody, wznoszą się w górę do nieba. To czarne ograniczenie pokonali z siedziby Porządku; wtedy zaprawdę z masłem otworzyli i namaścili Ziemię.
Mantra 23
अ॒पादे॑ति प्रथ॒मा प॒द्वती॑नां॒ कस्तद् वां॑ मित्रावरु॒णा चि॑केत । गर्भो॑ भा॒रं भ॑र॒त्या चि॑दस्या ऋ॒तं पिप॒र्त्यनृ॑तं नि पा॑ति
Wychodzi pierwszy wśród istot stąpających: kto, Mitro-Waruno, z was dwóch poznał to? Zarodek niesie brzemię nawet jej; ono czyni rtę pełnym, a nie-rtę powściąga.
Mantra 24
वि॒राड् वाग् विरा॑ट् पृ॑थि॒वी वि॒राड॒न्तरि॑क्षं वि॒राट् प्र॒जाप॑तिः । वि॒राण्मृ॒त्युः सा॒ध्याना॑मधिरा॒जो ब॑भूव॒ तस्य॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॒ स मे॑ भू॒तं भव्यं॒ वशे॑ कृणोतु
Wiradź jest Mową; Wiradź jest Ziemią; Wiradź jest Powietrzem; Wiradź jest Pradźapatim. Z Wiradź Śmierć stała się najwyższym królem Sadhjów: Przeszłość i Przyszłość są w jego władaniu; niech dla mnie ustanowi Przeszłość i Przyszłość w władaniu.
Mantra 25
श॒क॒मयं॑ धू॒ममा॒राद॑पश्यं विषू॒वता॑ प॒र ए॒नाव॑रेण । उ॒क्षाणं॒ पृश्नि॑मपचन्त वी॒रास्तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्
Dym z nawozu z daleka ujrzałem, w czasie przesilenia, z dalszą i bliższą stroną. Cętkowanego byka herosi ugotowali: te były pierwszymi ustanowionymi prawami.
Mantra 26
त्रयः॑ के॒शिन॑ ऋतु॒था वि च॑क्षते संवत्स॒रे व॑पत॒ एक॑ एषाम्। विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चष्टे॒ शची॑भि॒र्ध्राजि॒रेक॑स्य ददृशे॒ न रू॒पम्
Trzech jest długowłosych Mocy, którzy sezon po sezonie są widziani osobno; w ciągu roku jeden z nich strzyże swoje włosy. Inny, z skuteczną mocą, spogląda na Wszystko; błyszczący blask jednego jest widziany, lecz nie jego postać.
Mantra 27
च॒त्वारि॒ वाक् परि॑मिता प॒दानि॒ तानि॑ विदुर्ब्राह्म॒णा ये म॑नी॒षिणः॑ । गुहा॒ त्रीणि॒ निहि॑ता॒ नेङ्ग॑यन्ति तु॒रीयं॑ वा॒चो म॑नु॒ष्याऽवदन्ति
Cztery są odmierzone stacje Mowy: te znają Bramini, mądrzy w myśli. Trzy, ukryte w tajemnicy, nie poruszają się; czwarta z Mowy jest tą, którą ludzie wypowiadają.
Mantra 28
इन्द्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमा॑हु॒रथो॑ दि॒व्यः स सु॑प॒र्णो ग॒रुत्मा॑न्। ए॒कं सद् विप्रा॑ बहु॒धा व॑दन्त्य॒ग्निं य॒मं मा॑त॒रिश्वा॑नमाहुः
Nazywają go Indrą, Mitra, Waruną, Agnim; i on jest niebiańskim piękno-skrzydłym Garutmanem. Rzeczywistość jest Jedna: mędrcy mówią o niej na wiele sposobów; nazywają ją Agnim, Jamą, Matariswanem.
Begins in a visionary register—‘I beheld…’—introducing the cosmic Herdsman/Guardian who never sinks and who traverses all paths.
May the all-pervading guardian uphold order within the worlds and within our ritual sphere; may primordial dharma authorize and empower present action.
The hymn asserts efficacy by presenting cosmic motion and ancient ritual precedent as already-established realities—what is ‘seen’ is therefore ritually binding and protective.
Concludes by sealing the rite in the language of dharma/ordinance and cosmic stability: what was first-established remains the measure for success and protection now.
apaśyaṃ gopām anipadyamānam
tāni dharmāṇi prathamāny āsan
vasupatnī vasūnām
Cosmological / Brahmavidya (speculative-apotropaic)
Protection through order (ṛta-guardianship), stabilization of space and community, and heightened efficacy of rites by anchoring them in primordial precedent.
Householders and ritual specialists (Atharvanic practitioners) seeking protection, stability, and auspicious reinforcement of ongoing rites.
Gopā is the all-seeing, non-falling guardian who traverses near and far paths—straight and crosswise courses—signifying the sun-like or brahman-like principle that circulates within all worlds as their inner regulator.
To install a universal protective presence over the ritual arena and performer, and to align human action with the cosmic and primordial ‘first dharmas’ so the rite becomes unassailable and effective.
Dawn or solar transition times (sandhyā) are most congruent; otherwise before beginning a major rite or when re-consecrating a disturbed space.
Gopā is the cosmic “Herdsman/Guardian” who moves on every path and circulates within all worlds. Many traditions interpret this power as Sūrya-like (sun as overseer) or as Brahman-like (the inner regulator of reality).
It is primarily protective (shāntika): it stabilizes a space, reinforces right order (ṛta/dharma), and strengthens the effectiveness of a rite by aligning it with primordial precedent described in the hymn.
Not necessarily. The hymn works as a contemplative-protective recitation; optional supports include simple water-sprinkling for boundary-setting, or (if integrating with household ritual) fire with dung-fuel and/or milk as auspicious substances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.