Atharva Veda 4.34.8: Kanda 4, Anuvaka 4, Sukta 34, Mantra 8

Sukta 34

Sanskrit (Devanagari)

इ॒ममो॑द॒नं नि द॑धे ब्राह्म॒णेषु॑ विष्टा॒रिणं॑ लोक॒जितं॑ स्व॒र्ग॑म्। स मे॒ मा क्षे॑ष्ट स्व॒धया॒ पिन्व॑मानो वि॒श्वरू॑पा धे॒नुः का॑म॒दुघा॑ मे अस्तु

IAST Transliteration

imám ódanaṃ ní dadhe brāhmaṇéṣu viṣṭā́riṇaṃ lokajítam svárgam | sá me mā́ kṣeṣṭa svadháyā pínvamāno viśvárūpā dhenúḥ kāmadúghā me astu

English Translation (Griffith/Whitney)

This boiled rice I set and stablish among the Brahmans—spreading abroad, world-winning, heaven-leading. Let it not harm me; swelling with its own svadhā, let it be for me a cow of every form, a milker-forth of all desires.

Translation

Ten ugotowany ryż kładę i ustanawiam pośród Brahmanów, rozprzestrzeniający się, świat zdobywający, do nieba prowadzący. Niech mi nie szkodzi; pęczniejąc swoją własną swadhą, niech będzie mi krową wszelkiej postaci, wydojącą wszystkie pragnienia.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओदनम्: cooked rice/porridge (oblation-food)
• ओदनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ओदन (प्रातिपदिक)

• नि: down, into; (as prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• दधे: (he/I) has placed, has deposited
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• ब्राह्मणेषु: among/into the Brāhmaṇas
• ब्राह्मणेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• विष्टारिणम्: spreading, expansive
• विष्टारिणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विष्टारिन् (प्रातिपदिक; ‘विस्तार’ + इन्)

• लोकजितम्: world-conquering; winning the worlds
• लोकजितम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: लोकजित् (प्रातिपदिक; लोक + जित्)

• स्वर्गम्: heavenly; (leading to) heaven
• स्वर्गम्: कर्म
• Type: Noun (used adjectivally) / Adjective
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)

• सः: he/that (one)
• सः: कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मे: to me / of me
• मे: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• क्षैष्ट: may you not diminish/harm
• क्षैष्ट: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; ‘क्षय/क्षीण’ अर्थे) अथवा √क्षि/क्षी (हिंसा/क्षय)

• स्वधया: with svadhā (ritual nourishment/ancestral offering-power)
• स्वधया: करण
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• पिन्वमानः: being filled/being made to swell; thriving
• पिन्वमानः: कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (present middle)
• Root: पिन्व् (धातु; ‘पोषणे/प्रेरणे’) + शानच्

• विश्व-रूपा: of all forms; manifold
• विश्व-रूपा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: विश्वरूप (प्रातिपदिक; विश्व + रूप)

• धेनुः: cow (milch-cow)
• धेनुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• काम-दुघा: wish-milking; granting desires
• काम-दुघा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: कामदुघा (प्रातिपदिक; काम + दुह्/दुघा ‘milking’)

• मे: for me / my
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्तु: let it be; may it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in food-charms; exact attribution depends on Anukramaṇī)

Devata: Odana as empowered substance; implicitly Prajāpati/Brahman-power behind nourishment

Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (edition-dependent scansion)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta