Atharva Veda 4.34.6: Kanda 4, Anuvaka 4, Sukta 34, Mantra 6

Sukta 34

Sanskrit (Devanagari)

घृ॒तह्र॑दा॒ मधु॑कूलाः॒ सुरो॑दकाः क्षी॒रेण॑ पू॒र्णा उ॑द॒केन॑ द॒ध्ना। ए॒तास्त्वा॒ धारा॒ उप॑ यन्तु॒ सर्वाः॑ स्व॒र्गे लो॒के मधु॑म॒त् पिन्व॑माना॒ उप॑ त्वा तिष्ठन्तु पुष्क॒रिणीः॒ सम॑न्ताः

Recitation with translationAtharva Veda 4.34.6

IAST Transliteration

ghṛtá-hradā mádhu-kūlāḥ suródakāḥ kṣīréṇa pūrṇā́ udakéna dádhnā | etā́s tvā dhā́rā úpa yantu sárvāḥ svargé loké mádhumat pínvamānāḥ úpa tvā tiṣṭhantu puṣkaríṇīḥ sámantāḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Ghee-laked, with honeyed banks, with surā-waters—filled with milk, with water, with curds: let all these streams come nigh to thee, swelling with honeyed sweetness in the heavenly world; let lotus-pools stand about thee on every side.

Translation

Jeziora pełne masła, brzegi miodowe, wody sury, napełnione mlekiem, wodą, maślanką: niech wszystkie te strumienie przybędą do ciebie, pełne miodowej słodyczy w niebiańskim świecie; niech stawy lotosowe otaczają cię zewsząd.

The meaning

What it says

Waters are imagined as lakes of ghee, banks of honey, surā-waters, filled with milk, water, and curds. These ‘streams’ approach the beneficiary in heaven, swelling with honeyed sweetness; lotus-pools stand around on every side.

The inner meaning

The mind is reconditioned to expect nurture rather than threat: rich substances (ghṛta, madhu, kṣīra, dadhi) symbolize emotional satiety and safety. The encircling ponds represent healthy boundaries that prevent depletion.

The truth in it

Sustenance is multidimensional—fat, sweetness, fermentation, and pure water: when life has diverse supports, it becomes resilient and ‘sweet’.

What it is for

Kind of hymn

Paustika (Prosperity/Nourishment) / Āyuṣya

Its aim

To invoke superabundant nourishment and protective encirclement through ‘streams’ of auspicious substances (ghee, honey, milk, curds).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

Pada patha

घृ॒त-ह्र॑दाः । मधु॑-कूलाः । सुरो॑दकाः । क्षी॒रेण॑ । पू॒र्णाः । उ॒द॒केन॑ । द॒ध्ना । ए॒ताः । त्वा॒ । धारा॒ः । उप॑ । यन्तु । सर्वाः॑ । स्व॒र्गे । लो॒के । मधु॑-म॒त् । पिन्व॑माना॒ः । उप॑ । त्वा॒ । तिष्ठन्तु । पुष्क॒रिणीः॒ । सम॑न्ताः ।

घृतह्रदाः

having ghee-like pools (ghee-laked)having ghee as their pools/lakes; ‘ghee-laked’ (imagery of rich, unctuous abundance)Adjectiveपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot घृत-ह्रद (प्रातिपदिक; समासः कर्मधारय/बहुव्रीहि: ‘घृतम् इव ह्रदः यस्याः/येषाम्’)

मधुकूलाः

with honey-banks/streamswith honeyed banks/shores; sweetness at the margins (prosperity imagery)Adjectiveपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot मधु-कूल (प्रातिपदिक; समासः: ‘मधु-तट/कूल’)

सुरोदकाः

having surā as water (liquor-watered)with ‘sura’-water; strong/pleasant liquor-like waters (or ‘good waters’ per some glosses)Adjectiveपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot सुर-उदक (प्रातिपदिक; समासः: ‘सुरा-जल’)

क्षीरेण

with milkNounनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्Role KaraṇaRoot क्षीर (प्रातिपदिक)

पूर्णाः

filled, fullAdjectiveपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot पूर्ण (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण, √पॄ ‘पूरणे’)

उदकेन

with waterNounनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्Role KaraṇaRoot उदक (प्रातिपदिक)

दध्ना

with curdwith curds/soured milkNounनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम् (वैदिक रूपम्: दध्ना < दध्ना/दधिना)Role KaraṇaRoot दधि (प्रातिपदिक)

एताः

thesePronounस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

त्वा

youtheePronounद्वितीया, एकवचनम् (एन्क्लिटिक)Role KarmaRoot युष्मद् (सर्वनाम)

धाराः

streams, flowsstreams/flows (nourishing currents)Nounस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot धारा (प्रातिपदिक)

उप

towards, neartowardIndeclinableअव्ययम्Root उप (उपसर्ग/अव्यय)

यन्तु

let (them) go/comelet them comeVerbलोट् (आज्ञार्थे), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्Root √या (गत्यर्थे)

सर्वाः

allAdjectiveस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot सर्व (प्रातिपदिक)

स्वर्गे

in heavenNounपुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्Role AdhikaraṇaRoot स्वर्ग (प्रातिपदिक)

लोके

in the world/realmworld/realmNounपुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्Role AdhikaraṇaRoot लोक (प्रातिपदिक)

मधुमत्

honeyed, sweethoneyed, sweet, rich in essenceAdjectiveनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम् (क्रियाविशेषणवत्: ‘मधुमत्’ = मधुर-रसयुक्तम्)Role KarmaRoot मधुमत् (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्ययः)

पिन्वमानाः

being made to swell/nourish; invigoratingswelling, increasing, making fullAdjectiveस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम् (धाराः/एताः इत्यस्य विशेषणम्)Role KartāRoot √पिव्/√पिन् (प्रीणने/पोषणे) → पिन्वमान (शानच्, आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)

उप

near, uponupon/nearIndeclinableअव्ययम्Root उप (अव्यय/उपसर्ग)

त्वा

youtheePronounद्वितीया, एकवचनम् (एन्क्लिटिक)Role KarmaRoot युष्मद् (सर्वनाम)

तिष्ठन्तु

let (them) stand/remainlet them stand/abideVerbलोट् (आज्ञार्थे), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्Root √स्था (तिष्ठति)

पुष्करिणीः

lotus-ponds; (also) lotus-bearing waterslotus-ponds/poolsNounस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot पुष्करिणी (प्रातिपदिक)

समन्ताः

on all sides, all aroundall aroundIndeclinable (adverbial accusative) / Adjectiveपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम् (अव्ययीभाववत् प्रयोगः: ‘on all sides’)Role AdhikaraṇaRoot समन्त (प्रातिपदिक)

Sandhi Notes

• घृतह्रदाः | मधुकूलाः | सुरोदकाः | क्षीरेण | पूर्णाः | उदकेन | दध्ना | एताः | त्वा | धाराः | उप | यन्तु | सर्वाः | स्वर्गे | लोके | मधुमत् | पिन्वमानाः | उप | त्वा | तिष्ठन्तु | पुष्करिणीः | समन्ताः । प्रमुख-सन्धयः:
• (1) एताः + त्वा → एतास्त्वा (व्यञ्जन-सन्धि, स्+त्)
• (2) धाराः + उप → धारा उप (पाठे ‘धारा उप’)
• (3) सर्वाः + स्वर्गे → सर्वाः स्वर्गे (विसर्गः स्थिरः)
• (4) मधुमत् + पिन्वमानाः → मधुमत् पिन्वमानाः (त् परे प्)
• (5) पिन्वमानाः + उप → पिन्वमानाः उप (दीर्घ-आः परे उ-)
• (6) पुष्करिणीः + समन्ताः → पुष्करिणीः समन्ताः (विसर्गः स्थिरः)

Seer, deity and metre

Rishi

Atharvanic seer (anukramaṇī-dependent)

Devata

Waters (Āpaḥ) and prosperity essences (ghṛta/madhu) as quasi-deities

Chandas

Triṣṭubh/Jagatī-like (refrain structure)

Rasa

Adbhuta and Shanta

Sayana's Commentary

The Seer

The Deity

The Metre

The Rite

In the Home

Substances

Healing Context

Magic Charm Layer

Symbols in this Mantra

Yogic Application

Chanting Notes

Practical Application

Scholarly Questions