Atharva Veda 13.3.24: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 24

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पद॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्

Recitation with translationAtharva Veda 13.3.24

IAST Transliteration

yá ātmadā́ baladā́ yásya víśva upā́sate praśíṣaṃ yásya devā́ḥ | yó ’syéśe dvipádo yáś cátuṣpadas tásya devásya | kruddhásyáitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pā́śān ||

English Translation (Griffith/Whitney)

He who bestoweth life, bestoweth strength—whose ordinance all serve, whose ordinance even the Gods obey; who is lord of the two-footed and the four-footed—of that God: this is the offence against the wrathful One, whoso, thus knowing, injureth a learned Brahman. Up—make him tremble, O Rohita; waste him away: in requital loose forth the nooses upon the Brahma-hurter.

Translation

On, który daje życie, daje siłę, którego rozporządzeniu wszyscy służą, którego rozporządzeniu nawet Bogowie się poddają; który jest panem dwunożnych i czworonożnych, tego Boga: to jest występek przeciwko Gniewnemu, kto tak wiedząc, krzywdzi uczonego Brahmana. Wstań, spraw, by drżał, o Rohita; wyniszcz go: w odwecie uwolnij pęta na krzywdziciela Brahmy.

The meaning

What it says

The verse praises a sovereign power who gives life and strength, whose ordinance all obey—even the gods—who rules bipeds and quadrupeds. Harming a learned Brahman is named an offense against that wrathful deity; Rohita is commanded to terrify, waste, and bind the offender.

The inner meaning

Authority is framed as the source-code of vitality (ātma/bala) and social order (praśiṣ). To injure the wise is to injure the very ‘operating system’ of life; therefore the psyche experiences backlash as fear and depletion until behavior is constrained.

The truth in it

Life and strength flourish under shared norms. When those who preserve knowledge are attacked, the same norms turn coercive: consequences bind the offender and protect the whole.

What it is for

Kind of hymn

Abhicarika (Punitive; social protection of Brahman)

Its aim

To invoke the supreme lord’s jurisdiction over life and strength to punish a brahma-injurer by wasting and binding.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

Pada patha

यः । आत्म-दाः । बल-दाः । यस्य । विश्वे । उपासते । प्रशिषम् । यस्य । देवाः । यः । अस्य । ईशे । द्वि-पदः । यः । चतुः-पदः । तस्य । देवस्य । क्रुद्धस्य । एतत् । आगः । यः । एवम् । विद्वांसम् । ब्राह्मणम् । जिनाति । उत् । वेपय । रोहित । प्र । क्षिणीहि । ब्रह्म-ज्यस्य । प्रति । मुञ्च । पाशान्

यः

who (he)whoPronounपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

आत्मदा

giver of life/selfAdjective (compound)पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (बहुव्रीहिः/उपपद-तत्पुरुषः: ‘आत्मानं ददाति/आत्मा ददाति’)Role KartāRoot आत्मन् + दा (√दा ‘to give’)

बलदा

giver of strengthAdjective (compound)पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot बल + दा (√दा)

यस्य

whosePronounपुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

विश्वः

all (the world/everyone)Noun/Adjectiveपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot विश्व (प्रातिपदिक)

उपासते

worship/attendworship, attend upon (ritual service)Verbलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, आत्मनेपदम्Role KriyāRoot उप-आस् (√आस् ‘to sit’; ‘to worship/attend’)

प्रशिषम्

command/ordinancecommand, ordinance, rule (authoritative instruction)Nounस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्Role KarmaRoot प्र-शास् (√शास् ‘to command/instruct’) → प्रशिष् (स्त्री) / ‘आज्ञा’

यस्य

whosePronounपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

देवाः

the godsNounपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot देव (प्रातिपदिक)

यः

whoPronounपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

अस्य

of him/itsof himPronounपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अ-

ईशे

rules/is lordrules, is lord overVerbलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्Role KriyāRoot ईश् (√ईश् ‘to rule, be master’)

द्विपदः

two-footed beings (humans)two-footed (humans)Nounपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot द्वि + पद (प्रातिपदिक)

यः

and whowhoPronounपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

चतुष्पदः

four-footed beings (cattle/animals)Nounपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्Role KartāRoot चतुर् + पद (प्रातिपदिक)

तस्य

of that (one)of thatPronounपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) त-

देवस्य

of the godgodNounपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root देव (प्रातिपदिक)

क्रुद्धस्य

of the angered (one)angeredAdjective/Participleपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम् (भूतकृदन्तः)Role Sambandha (Genitive)Root क्रुध् (√क्रुध् ‘to be angry’) → क्रुद्ध (कृदन्त)

एतत्

thisPronounनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्Role Karma (as ‘this sin’ object) / DeicticRoot एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

आगः

sin/offenceoffenceNounनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्Role KarmaRoot आगस् (प्रातिपदिक)

यः

who (ever)whoPronounपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्Role KartāRoot यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) य-

एवम्

thus/in this waythusIndeclinableअव्ययम्Role AdverbialRoot एवम् (अव्यय)

विद्वांसम्

a knowing man, wise onelearned oneNoun/Participleपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्Role KarmaRoot विद् (√विद् ‘to know’) → विद्वांस् (कृदन्त)

ब्राह्मणम्

a BrahminBrahmanNounपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्Role KarmaRoot ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

जिनाति

overpowers/harmsinjuresVerbलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्Role KriyāRoot जि (√जि ‘to conquer/overpower’)

उत्

up, forthupIndeclinableअव्ययम् (उपसर्गः)Role PreverbRoot उत् (उपसर्ग/अव्यय)

वेपय

make (him) tremblemake trembleVerbलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्Role KriyāRoot वेप् (√वेप् ‘to tremble’) → वेपय (णिच् caus.)

रोहित

O RohitaNoun (vocative)पुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्Role SambodhanaRoot रोहित (प्रातिपदिक; देवता/अग्नि-रूप/रक्तवर्ण)

प्र

forth, forwardforthIndeclinableअव्ययम् (उपसर्गः)Role PreverbRoot प्र (उपसर्ग/अव्यय)

क्षिणीहि

destroy/waste awaywaste awayVerbलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्Role KriyāRoot क्षि (√क्षि ‘to destroy, waste away’)

ब्रह्मज्यस्य

of the brahma-injury (sin) / of the Brahmin-harmerof the brahma-injurerNoun/Adjective (compound)पुं/नपुं (प्रयोगानुसार), षष्ठी, एकवचनम्Role Sambandha (Genitive)Root ब्रह्मन् + ज्या (प्रातिपदिक) → ब्रह्मज्या (‘brahma-slaying/ brahmin-harming’; also ‘sin of brahma-injury’)

प्रति

back, againstbackIndeclinableअव्ययम्Role Adverbial/PreverbRoot प्रति (अव्यय/उपसर्ग)

मुञ्च

release/let looselooseVerbलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्Role KriyāRoot मुच् (√मुच् ‘to release, let go’)

पाशान्

nooses/bondsbondsNounपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्Role KarmaRoot पाश (प्रातिपदिक)

Sandhi Notes

• यो३स्येशे → यः + अस्य + ईशे
• क्रुद्धस्यैतदागो → क्रुद्धस्य + एतत् + आगः
• य एवं → यः + एवम्
• उद् वेपय → उत् + वेपय
• रोहित॒ प्र → रोहित + प्र
• ब्रह्मज्यस्य प्रति → ब्रह्मज्यस्य + प्रति
• मुञ्च पाशान् kept as separate padas. Vedic accent marks ignored for morphology

Seer, deity and metre

Rishi

Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution not provided here)

Devata

Sovereign deity (implicit), with Rohita as punitive executor

Chandas

Mixed/irregular; refrain-driven

Rasa

Raudra and Vira

Sayana's Commentary

The Seer

The Deity

The Metre

The Rite

In the Home

Substances

Healing Context

Magic Charm Layer

Symbols in this Mantra

Yogic Application

Chanting Notes

Practical Application

Scholarly Questions