Adhyaya 15

Verse 1

वरांग्युवाच । नाशितास्म्यपविद्धास्मि त्रासिता पीडितास्मि च । रौद्रोण देवनाथेन नष्टनाथेन भूरिशः

ਵਰਾਂਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਡਰਾਈ ਗਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਾਂ—ਬਾਰੰਬਾਰ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਉਸ ਰੌਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਅਕ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 2

दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता । पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा

ਦੁਖ ਦੇ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪਾਰਾ ਨਾ ਦਿੱਸਦਾ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—ਜੋ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ।

Verse 3

एवमुक्तस्तु दैत्येंद्रो दुःखितोऽचिंतयद्धृदि । आसुरेष्वपि भावेषु स्पृहा यद्यपि नास्ति मे

ਇਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: “ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਸੁਰੀ ਸੁਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ…।”

Verse 4

तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत् । सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्

“ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦਇਆ ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ।”

Verse 5

व्यसनार्णवमत्येति जलयानैरिवार्णवम् । यामाश्रित्येंद्रियारातीन्दुर्जयानितराश्रयैः

ਜਿਵੇਂ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਵਿਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ-ਰੂਪੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੋਰ ਆਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹਨ, ਜਿਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 6

गेहिनो हेलया जिग्युर्दस्यून्दूर्ग पतिर्यथा । न केऽपि प्रभवस्तां चाप्यनुकर्तुं गृहेश्वरीम्

ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲੋਕ ਸੌਖੇ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗ੍ਰਿਹ-ਈਸ਼ਵਰੀ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

Verse 7

अथायुषा वा कार्त्स्न्येन धर्मे दित्सुर्यथैव च । यस्यां भवति चात्मैव ततो जाया निगद्यते

ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਲਈ ‘ਜਾਇਆ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 8

भर्तव्या एव यस्माच्च तस्माद्भार्येति सा स्मृता । सा एव गृहमुक्तं च गृहीणी सा ततः स्मृता

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਭਾਰਿਆ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਗ੍ਰਿਹਿਣੀ’—ਘਰ ਦੀ ਧਣੀ—ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 9

संसारकल्मषात्त्रात्री कलत्रमिति सा ततः । एवंविधां प्रियां को वै नानुकंपितुमर्हति

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਕਲਤ੍ਰ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਐਸੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਾ ਕਰੇ—ਭਲਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 10

त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत् । भार्या कर्म च विद्या च संसाध्यं यत्नतस्त्रयम्

ਦੇਵਲ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਆਖਿਆ: “ਪੁਰਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੋਤਿ ਹਨ”—ਪਤਨੀ, ਧਰਮਕਰਮ (ਕਰਤਵ੍ਯ) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਾਧਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 11

तदेनां पीडितां चेद्यः पतिर्भूत्वा न पालये । ततो यास्ये शास्त्रवादान्नरकांतं न संशयः

ਜੇ ਕੋਈ ਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਨਰਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 12

अह मप्येनमिंद्रं वै शक्तो जेतुं यथाऽनृणाम् । पुनः कामं करिष्येऽस्या दास्ये पुत्रऊं महाबलम्

“ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਇਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 13

इति संचिंत्य वज्रांगः कोपव्याकुललोचनः । प्रतिकर्तुं महेंद्राय तपो भूयो व्यवस्यत

ਇਉਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਜ੍ਰਾਂਗ—ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਹਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—ਮਹਾ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਬੈਠਾ।

Verse 14

ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः । आजगाम त्वरायुक्तो यत्राऽसौ दितिनंदनः

ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠੋਰ—ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦਿਤੀ ਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

Verse 15

उवाचैनं स भगवान्प्रभुर्मधुरया गिरा

ਤਦੋਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 16

ब्रह्मोवाच । किमर्थं भूय एव त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि । आहाराभिमुखो दैत्य तन्मे ब्रूहि महाव्रतः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਆਹਾਰ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ।”

Verse 17

यावदब्दसहस्रेण निराहारेण वै फलम् । त्यजता प्राप्तमाहारं लब्धं ते क्षणमात्रतः

“ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।”

Verse 18

त्यागो ह्यप्राप्तकामानां न तथा च गुरुः स्मृतः । यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन । श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्रांजलिरब्रवीत्

“ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿਆਗ ਇੰਨਾ ਕਠਿਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਕਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ—ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ—ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗ ਹੈ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤ੍ਯ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 19

दैत्य उवाच । पत्न्यर्थेऽहं करिष्यामि तपो घोरं पितामह । पुत्रार्थमुद्यतश्चाहं यः स्याद्गीर्वाणदर्पहा

ਦੈਤ੍ਯ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਪਤਨੀ ਲਈ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਾਂ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰੇ।”

Verse 20

एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा । उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਮਲ-ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਚਤੁਰਾਨਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे विस्तरे विश । पुत्रस्ते तारकोनाम भविष्यति महाबलः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲੇ: “ਵਤਸ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ; ਲੰਮੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਤਾਰਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 22

देवसीमंतिनीकाम्यधम्मिल्लकविमोक्षणः । इत्युक्तो दैत्यराजस्तु प्रणम्य प्रपितामहम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ—ਦੇਵੀ-ਸੁੰਦਰਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੰਨੀ ਜੂੜੀ ਖੁਲ੍ਹਣ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ—ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਆਦਿ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਝੁਕ ਗਿਆ।

Verse 23

विसृज्य गत्वा महिषीं नंदया मास तां मुदा । तौ दंपती कृतार्थौ च जग्मतुश्चाश्रमं तदा

ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਸੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਕਾਮਨਾ-ਸਿਧ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 24

आहितं च ततो गर्भं वरांगी वरवर्णिनी । पूर्णं वर्षसहस्रं तु दधारोदर एव हि

ਤਦ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁਹਣੇ ਵਰਣ ਦੀ ਉਸ ਵਰਾਂਗੀ ਨੇ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਗਰਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ।

Verse 25

ततो वर्षसहस्रांते वरांगी समसूयत । जायमाने तु दैत्येंद्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे

ਤਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਵ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੈਭੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ…

Verse 26

चचाल सकला पृथ्वी प्रोद्धूताश्च महार्णवा । चेलुर्धराधराश्चापि ववुर्वाता विभीषणाः

ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਿਲਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 27

जेपुर्जप्यं मुनिवरा व्याधविद्धा मृगा इव । जहुः कांतिं च सूर्याद्या नीहाराश्छांदयन्दिशः

ਮੁਨਿਵਰ ਜਪ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਪਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹਿਰਨ। ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਂਤੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।

Verse 28

जाते महासुरे तस्मिन्सर्व एव महासुराः । आजग्मुर्हर्षितास्तत्र तथा चासुरयोषितः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਜਨਮਿਆ, ਤਦ ਸਭ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ-ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਗਮਨ ਤੇ ਹರ್ಷਿਤ ਹੋਏ।

Verse 29

जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुरांगनाः । ततो महोत्सवे जाते दानवानां पृथासुत

ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਅਸੁਰ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਪૃਥਾ-ਪੁੱਤਰ, (ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ)।

Verse 30

विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन् । जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः

ਤਦੋਂ ਦੇਵਗਣ—ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ—ਮਨੋਂ ਵਿਸ਼ਣ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਰਕ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 31

अभिषिक्तोऽसुरो दैत्यैः कुरंगमहिषादिभिः । सर्वासुरमहाराज्ये युतः सर्वैर्महासुरैः

ਉਹ ਅਸੁਰ ਦੈਤਿਆਂ—ਕੁਰੰਗ, ਮਹਿਸ਼ ਆਦਿ—ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ (ਤਾਜਪੋਸ਼) ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਮਹਾਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

Verse 32

स तु प्राप्तमहाराज्यस्तारकः पांडुसत्तम । उवाच दानवश्रेष्ठान्युक्तियुक्तमिदं वचः

ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤਾਰਕ ਨੇ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਯੁਕਤੀ-ਯੁਕਤ, ਨੀਤੀਭਰਿਆ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 33

श्रृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः । श्रुत्वा वः स्थेयसी बुद्धिः क्रियतां वचने मम

“ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੁਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਅਟੱਲ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ।”

Verse 34

अस्माकं जातिधर्मेण विरूढं वैरमक्षयम् । करिष्याम्यहं तद्वैरं तेषां च विजयाय च

“ਸਾਡੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਰ ਵੈਰ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੈਰ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ—ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 35

किं तु तत्तपसा साध्यं मन्येहं सुरसंगमम् । तस्मादादौ करिष्यामि तपो घोरं दनोः सुताः

ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ—ਹੇ ਦਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ।

Verse 36

ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामोऽथ जगत्त्रयम् । युक्तोपायोऽहि पुरुषः स्थिरश्रीरेव जायते

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ ਅਤੇ ਤਦ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਾਂਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪੁਰਖ ਯੋਗ ਉਪਾਅ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 37

अयुक्तश्चपलः प्राप्तामपि रक्षितुमक्षमः । तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु

ਪਰ ਜੋ ਅਯੋਗ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ…

Verse 38

साधुसाध्वित्यथोचुस्ते वचनं तस्य विस्मिताः । सोऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कंदरमुत्तमम्

ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ!” ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 39

सर्वर्तुकुसुमाकीर्णनानौषधिविदिपितम् । नानाधातुरसस्राविचित्रनानागृहाश्रयम्

ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਧਾਤੂ-ਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 40

अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम् । नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्

ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਕਈ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲ-ਸਰੋਤ ਸਨ।

Verse 41

प्राप्य तत्कंदरं दैत्यश्चकार विपुलं तपः । वहन्पाशुपतीं दीक्षां पंच मंत्राञ्जजाप सः

ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੈਤ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਾਸ਼ੂਪਤ ਦੀਖਿਆ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 42

निराहारः पंचतपा वर्षायुतमभूत्किल । ततः स्वदेहादुत्कृत्त्य कर्षंकर्षं दिनेदिने

ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ 'ਪੰਜ ਅਗਨੀਆਂ' ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟਿਆ।

Verse 43

मांसस्याग्नौ जुहावैव ततो निर्मांसतां गतः । ततो निर्मांसदेहः स तपोराशिरजायत

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਸਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 44

जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः । उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः

ਉਸਦੀ ਤੇਜਮਈ ਊਰਜਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੜਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ।

Verse 45

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः । तारकस्य वरं दातुं जगाम शिखरं गिरेः

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਗਏ।

Verse 46

प्राप्य तं शैलराजानं हंसस्यंदनमास्थितः । उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया तदा

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੰਸ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठ पुत्र तपसो नास्त्यसाध्यं तवाधुना । वरं वृणीष्वाभिमतं यत्ते मनसि वर्तते

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉੱਠੋ, ਪੁੱਤਰ। ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

Verse 48

इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रांजलिः प्राह तं विभुम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦੈਂਤ ਤਾਰਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 49

तारक उवाच । वयं प्रभो जातिधर्माः कृतवैराः सहमरैः । तैश्च निःशेषिता दैत्याः कृताः क्रूरैनृशं सवत्

ਤਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਧਰਮ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

Verse 50

तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः । अवध्यः सर्वभूतानामस्त्राणां च महौजसाम्

ਮੇਰਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰਕ ਬਣਾਂ। ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਵੱਧ ਰਹਾਂ।

Verse 51

स्यामहं चामरैश्चैष वरो मम हृदिस्थितः । एतन्मे देहि देवेश नान्यं वै रोचये वरम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵੱਧ ਰਹਾਂ—ਇਹ ਵਰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਦੇਹ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ।

Verse 52

तमुवाच ततो दैत्यं विरंचोऽमरनायकः । न युज्यते विना मृत्युं देहिनो देहधारणम् । जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः सत्यमेतच्छ्रुतीरितम्

ਤਦ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਵਿਰੰਚ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੇਹਧਾਰੀ ਲਈ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਤਿ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।’

Verse 53

इति संचिंत्य वरय वरं यस्मान्न शंकसे । ततः संचिंत्य दैत्येंद्रः शिशुतः सप्तवासरात्

‘ਇਸ ਲਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਉਹ ਵਰ ਚੁਣ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ।’ ਤਦ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਨਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸੰਬੰਧੀ (ਇਕ ਸ਼ਰਤ) ਸੋਚੀ।

Verse 54

तारक उवाच । वासराणां च सप्तानां वर्जयित्वा तु बालकम् । देवानामप्यवध्योऽहं भूयासं तेन याचितः

ਤਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅਵੱਧ ਰਹਾਂ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।

Verse 55

वव्रे महासुरो मृत्युं ब्रह्माणं मानमोहितः । ब्रह्मा प्रोचे ततस्तं च तथेति हरवाक्यतः

ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਮਹਾ-ਅਸੁਰ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸੰਬੰਧੀ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਤਦ ਹਰ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ—ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।”

Verse 56

जगाम त्रिदिवं देवो दैत्योऽपि स्वकमालयम् । उत्तीर्णं तपसस्तं च दैत्यं दैत्येश्वरास्तदा

ਦੇਵਤਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੈਤ੍ਯ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 57

परिवव्रुः फलाकीर्णं वृक्षं शकुनयो यथा । तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दितिनंदने

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਘੇਰ ਲਏ ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਮਹਾਨ ਤਾਰਕ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 58

ब्रह्मणाभिहि तस्थाने महार्णवतटोत्तरे । तरवो जज्ञिरे पार्थ तत्र सर्वर्तवः शुभाः

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਰੁੱਖ ਉੱਗ ਆਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਭ ਰੁੱਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 59

कांतिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरखंडा च दानवम् । परिवव्रुर्गुणा कीर्णं निश्छिद्राः सर्व एव हि

ਕਾਂਤੀ, ਦ੍ਯੁਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਏ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛਿਦਰ ਦੇ।

Verse 60

कालागरुविलिप्तांगं महामुकुटमंडितम् । रुचिरांगदसन्नद्धं महासिंहासने स्थितम्

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕਾਲੇ ਅਗਰੂ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਮਹਾਨ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਰੁਚਿਰ ਬਾਜੂਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਹਾਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।

Verse 61

नृत्यंत्यप्सरसः श्रेष्ठा गन्धर्वा गाययंति च । चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः । ग्रहा अग्रेसरास्तस्य जीवादेशप्रभाषिणः

ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਬਣੇ; ਪਵਨ ਪੱਖਾ ਝਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

Verse 62

एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः । कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਾਹੂਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਦੈਤ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਰਵਾਂਗ ਬਲ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਦੇ ਉਸ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।