Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30
Devanagari script
विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन् । जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः
Transliteration
viṣaṇṇamanaso devāḥ samaheṃdrāstadābhavan | jātāmātrastu daityeṃdrastārakaścaṃḍavikramaḥ
Translation
ਤਦੋਂ ਦੇਵਗਣ—ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ—ਮਨੋਂ ਵਿਸ਼ਣ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਰਕ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
Word by Word
विषण्णमनसःdejected-minded
विषण्णमनसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविषण्ण-मनस् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifier)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्
समहेन्द्राःtogether with Indra
समहेन्द्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस- महेन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; 'सहेन्द्राः' इति सह-सम्बन्धः (with Indra)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
अभवन्became / were
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
जातमात्रःjust born
जातमात्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात-मात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
तुbut / indeed
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle; contrast/emphasis)
दैत्येन्द्रःlord of the Daityas
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य-इन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; दैत्येन्द्रस्य नाम
चand
च:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
चण्डविक्रमःof fierce valor
चण्डविक्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचण्ड-विक्रम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: A celestial assembly: Indra and the devas, faces downcast, hearing that the newborn Tāraka already stands as daitya-lord; the atmosphere is heavy, with stormy skies over Amarāvatī.
Characters & Entities
D
DevasI
IndraT
TārakaD
DaityasFAQs
Unchecked power arising without dharmic restraint creates fear even among the gods; Purāṇic dharma emphasizes inner discipline over mere might.
None is mentioned; this is a cosmic narrative passage.
None.