Sukta 59
Sukta 8.59
Indra-Varuṇa
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਰਖਵਾਲੇ ਇੰਦਰ–ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਹਵਿ-ਭਾਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਤ (ਸਹੀ ਮਾਪ/ਕ੍ਰਮ) ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
इमानि वां भागधेयानि सिस्रत इन्द्रावरुणा प्र महे सुतेषु वाम् । यज्ञेयज्ञे ह सवना भुरण्यथो यत्सुन्वते यजमानाय शिक्षथः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ! ਇਹ ਭਾਗਧੇਯ (ਨਿਯਤ ਹਿੱਸੇ) ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਸੁਤ ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਿਮਾ ਲਈ। ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਯਜ्ञ ਤੁਸੀਂ ਸਵਨਾਂ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨਾਂ) ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜਦੇ ਹੋ; ਅਤੇ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਸੋਮ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਤੇ ਪਾਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਯਥਾਵਿਧ ਅਰਪਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇ।
Mantra 2
निष्षिध्वरीरोषधीराप आस्तामिन्द्रावरुणा महिमानमाशत । या सिस्रतू रजसः पारे अध्वनो ययोः शत्रुर्नकिरादेव ओहते ॥
ਰੁਕੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਃ (ਜਲ)—ਡਟ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਜਸਾਂ ਦੇ ਪਾਰ, ਰਾਹ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੋਈ ਅਦੇਵ (ਅਦੈਵੀ) ਬਲ, ਕਦੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
Mantra 3
सत्यं तदिन्द्रावरुणा कृशस्य वां मध्व ऊर्मिं दुहते सप्त वाणीः । ताभिर्दाश्वांसमवतं शुभस्पती यो वामदब्धो अभि पाति चित्तिभिः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ! ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ (ਤਪਸਵੀ) ਖੋਜੀ ਲਈ ਸੱਤ ਵਾਣੀਆਂ ਮਧੁ ਦੀ ਊਰਮੀ—ਮਾਧੁਰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ—ਦੋਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਸਪਤੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ), ਦਾਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਉਸ ਦੀ, ਜੋ ਅਦਬਧ (ਅਣਠੱਗਿਆ) ਰਹਿ ਕੇ ਚਿੱਤੀਆਂ (ਜਾਗਰੂਕ ਸਮਝਾਂ) ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
घृतप्रुषः सौम्या जीरदानवः सप्त स्वसारः सदन ऋतस्य । या ह वामिन्द्रावरुणा घृतश्चुतस्ताभिर्धत्तं यजमानाय शिक्षतम् ॥
ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ, ਸੋਮ ਨਾਲ ਪਾਲੀਆਂ, ਪਰਿਪੱਕ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ—ਤ ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ; ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਜੋ ਘ੍ਰਿਤ-ਸ੍ਰਾਵਿਣੀ (ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਟਪਕਦੀਆਂ) ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਧਾਰੋ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਕੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਚਲੋ।
Mantra 5
अवोचाम महते सौभगाय सत्यं त्वेषाभ्यां महिमानमिन्द्रियम् । अस्मान्त्स्विन्द्रावरुणा घृतश्चुतस्त्रिभिः साप्तेभिरवतं शुभस्पती ॥
ਵੱਡੇ ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਤ੍ਵੇਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ (ਵੇਗਵਾਨ) ਦੋ ਸ਼ਕਤਿਓ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ—ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਕਾਰਗਰ) ਮਹਿਮਾ—ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਘ੍ਰਿਤ-ਸ੍ਰਾਵਿਣੀ, ਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਸਪਤ (ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ; ਹੇ ਸ਼ੁਭਸਪਤੀ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿਓ।
Mantra 6
इन्द्रावरुणा यदृषिभ्यो मनीषां वाचो मतिं श्रुतमदत्तमग्रे । यानि स्थानान्यसृजन्त धीरा यज्ञं तन्वानास्तपसाभ्यपश्यम् ॥
ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਜਦੋਂ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨੀਸ਼ਾ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ, ਵਾਚੋ ਮਤਿ—ਵਾਣੀ ਦਾ ਮਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਮ—ਗ੍ਰਾਹਕ ਸੁਣਨ-ਸ਼ਕਤੀ—ਦਿੱਤੀ; ਤਦ ਧੀਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨ ਰਚੇ; ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਤਪਸਾ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪ ਨਾਲ—ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਗਏ।
Mantra 7
इन्द्रावरुणा सौमनसमदृप्तं रायस्पोषं यजमानेषु धत्तम् । प्रजां पुष्टिं भूतिमस्मासु धत्तं दीर्घायुत्वाय प्र तिरतं न आयुः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਰੁਣੋ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਅਚਲ ਸੌਮਨਸ੍ਯ ਅਤੇ ਰਾਯਸ੍-ਪੋਸ਼ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ) ਧਰੋ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭੂਤੀ ਧਰੋ; ਅਤੇ ਦੀਰਘਾਯੁਤ੍ਵ ਲਈ ਸਾਡੀ ਆਯੁਃ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਕੇ ਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਓ।
Frequently Asked Questions
They are paired as complementary powers: Indra brings victorious strength and the release of bounty, while Varuṇa upholds Ṛta—truth, law, and right order. Together they ensure the sacrifice succeeds in both power and correctness.
It refers to the rightful portions of the offering—especially Soma—belonging to the invoked deities. The verse says these shares ‘flow’ to Indra–Varuṇa when the ritual is properly performed.
The hymn calls them ghee-bright, Soma-nourished supporters seated in the home of Ṛta. Interpreters often understand them as symbolic powers such as rays of light, waters, or forms of sacred speech that uphold order and help the sacrificer stay aligned with Ṛta.
Ask anything about Sukta 59 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
