Rig Veda Sukta 24
Mandala 8Sukta 2428 Mantras

Sukta 24

Sukta 8.24

Devata

Indra

Chandas

Anuṣṭubh (probable; requires pada-length verification against a metrical index)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਵਜ੍ਰਿਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਚਨ (ਬ੍ਰਹਮਨ) ਨੂੰ ‘ਚਲਾਉਣ/ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨ’ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੁਕਾਰ ਹੈ; ਉਹਨੂੰ ਨਿਡਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਖਾਰਥੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਜਿੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰੰਵਾਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਹਵਿ-ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪਾਨ ਢਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇ। ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵਲ-ਮੋਟੀਫ਼ ਹੈ: ਲੁਕੀਆਂ ਘੇਰਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਕਰਤੂਤਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਭੇਦ ਕੇ ਚਮਕਦਾਰ ‘ਗਾਂਵਾਂ’ (ਧਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Recitation with translationRig Veda 8.24

Mantras

Mantra 1

सखाय आ शिषामहि ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । स्तुष ऊ षु वो नृतमाय धृष्णवे ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਆਓ—ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰੀਏ। ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਨ੍ਰਿਤਮ, ਪੁਰਖਤਵ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਧੀਰਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੀ।

Mantra 2

शवसा ह्यसि श्रुतो वृत्रहत्येन वृत्रहा । मघैर्मघोनो अति शूर दाशसि ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਤਿਆ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ—ਆਵਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ। ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਆਪਣੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਦਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਪਾਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹਿਸਾਬ ਵੰਡਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 3

स नः स्तवान आ भर रयिं चित्रश्रवस्तमम् । निरेके चिद्यो हरिवो वसुर्ददिः ॥

ਉਹ—ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਰਯਿ, ਚਿਤ੍ਰਸ਼੍ਰਵਸਤਮ (ਕੀਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆ। ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ), ਨਿਰੇਕ (ਘਾਟ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਸੱਚੇ ਵਸੂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈਂ।

Mantra 4

आ निरेकमुत प्रियमिन्द्र दर्षि जनानाम् । धृषता धृष्णो स्तवमान आ भर ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਿਰੇਕ (ਘਾਟ) ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਵੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆ। ਹੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ (ਧੀਰ), ਧ੍ਰਿਸ਼ਤਾ (ਸਾਹਸੀ ਬਲ ਨਾਲ)—ਅਸੀਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

Mantra 5

न ते सव्यं न दक्षिणं हस्तं वरन्त आमुरः । न परिबाधो हरिवो गविष्टिषु ॥

ਹੇ ਹਰਿਵੋ, ਕੋਈ ਮੰਦ ਜੜਤਾ ਤੇਰੇ ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਅਤੇ ਗਵਿਸ਼ਟੀ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰਿਬਾਧ (ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਦਬਾਅ) ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Mantra 6

आ त्वा गोभिरिव व्रजं गीर्भिॠणोम्यद्रिवः । आ स्मा कामं जरितुरा मनः पृण ॥

ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਪੱਥਰ-ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਗਾਇਕ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਇੱਛਿਤ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇ।

Mantra 7

विश्वानि विश्वमनसो धिया नो वृत्रहन्तम । उग्र प्रणेतरधि षू वसो गहि ॥

ਹੇ ਅਤਿ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਮ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਕੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਉਗ੍ਰ ਨੇਤਾ, ਇੱਥੇ ਆ; ਸਾਡੇ ਵਸੁ (ਧਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ।

Mantra 8

वयं ते अस्य वृत्रहन्विद्याम शूर नव्यसः । वसोः स्पार्हस्य पुरुहूत राधसः ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਇਸ ਸਦਾ-ਨਵੀਂ (ਨਵ੍ਯਸ) ਇੱਛਿਤ ਵਸੁ-ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ ਅਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ। ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਰਾਧਸ—ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ—ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Mantra 9

इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਨਰਵੀਰ ਸ਼ਵਃ (ਬਲ) ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਪਰਿਮਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ—ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ)—ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ ਵੱਲ ਤੇਰੀ ਰਾਤਿਃ (ਦੇਵ-ਦਾਤ) ਅਰੋਕੀ, ਅਪ੍ਰਤਿਹਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Mantra 10

आ वृषस्व महामह महे नृतम राधसे । दृळ्हश्चिद्दृह्य मघवन्मघत्तये ॥

ਹੇ ਮਹਾਮਹ (ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਵਾਨ), ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਨਰਵੀਰ ਰਾਧਸ (ਉਦਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼) ਲਈ ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਹਾ, ਵਰਸਾ। ਹੇ ਮਘਵਨ, ਮਘੱਤਯੇ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ) ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ, ਆਸਰਾ ਬਣਾਅ।

Mantra 12

नह्यङ्ग नृतो त्वदन्यं विन्दामि राधसे । राये द्युम्नाय शवसे च गिर्वणः ॥

ਹੇ ਨ੍ਰਿਤੋ (ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ), ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਹੇ ਗਿਰਵਣ (ਸਤੁਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ)—ਰਾਧਸ (ਕਾਰਗਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ: ਰਾਏ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਨ) ਲਈ, ਦਿਉਮਨਾਏ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜਿੱਤ) ਲਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਵਸੇ (ਆਤਮ-ਬਲ) ਲਈ ਵੀ।

Mantra 13

एन्दुमिन्द्राय सिञ्चत पिबाति सोम्यं मधु । प्र राधसा चोदयाते महित्वना ॥

ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ) ਢਾਲੋ; ਉਹ ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਧਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮਹੱਤਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 14

उपो हरीणां पतिं दक्षं पृञ्चन्तमब्रवम् । नूनं श्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य ॥

ਦੋ ਹਰਿਆਂ (ਤਾਮ੍ਰ ਘੋੜਿਆਂ) ਦੇ ਪਤੀ, ਦੱਖ (ਕੁਸ਼ਲ) ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ: ‘ਹੁਣ ਹੀ, ਸਤੁਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਅਸ਼ਵ੍ਯ (ਅੰਦਰਲੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ) ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ—ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ।’

Mantra 15

नह्यङ्ग पुरा चन जज्ञे वीरतरस्त्वत् । नकी राया नैवथा न भन्दना ॥

ਨਹਿ, ਅੰਗ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੀਰ ਕੋਈ ਜੰਮਿਆ ਨਹੀਂ। ਰਾਯਾ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭੰਦਨਾ (ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਬਲ) ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Mantra 16

एदु मध्वो मदिन्तरं सिञ्च वाध्वर्यो अन्धसः । एवा हि वीरः स्तवते सदावृधः ॥

ਹਾਂ—ਹੇ ਅਧਵਰਯੂ, ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਰਸ ਦੀ ਹੋਰ ਮਦਕਾਰੀ ਮਿਠਾਸ, ਅੰਧਸ ਨੂੰ ਢਾਲ ਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਉਂ ਹੀ ਸਦਾਵ੍ਰਿਧ, ਸਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੀਰ ਸਤੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 17

इन्द्र स्थातर्हरीणां नकिष्टे पूर्व्यस्तुतिम् । उदानंश शवसा न भन्दना ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਹਰਿਆਂ (ਜੋੜੇ ਅਸ਼ਵਾਂ) ਦੇ ਸਥਾਪਕ, ਤੇਰੀ ਪੁਰਾਤਨ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ—ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਤੋੜ-ਭੰਨ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ; ਤੇਰਾ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜਾ ਹੈ।

Mantra 18

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः । अप्रायुभिर्यज्ञेभिर्वावृधेन्यम् ॥

ਉਸ ਨੂੰ—ਵਾਜਾਂ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਅਸੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰਵਸ੍ਯ (ਕੀਰਤੀ) ਦੇ ਸਾਧਕ। ਅਪ੍ਰਾਯੁ (ਅਖੰਡ) ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਦਾ ਵਧਣਯੋਗ (ਵਾਵ੍ਰੁਧੇਨ੍ਯ) ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 20

अगोरुधाय गविषे द्युक्षाय दस्म्यं वचः । घृतात्स्वादीयो मधुनश्च वोचत ॥

ਅਗੋਰੁਧ (ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ) ਉਸ ਨੂੰ—ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ (ਤੇਜਸਵੀ ਵਾਧਾ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਦਭੁਤ-ਕਰਮੀ ਬਚਨ ਬੋਲੋ। ਘ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮਧੁ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਮਿੱਠਾ, ਅੰਦਰਲੀ ਉਤਕਰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਬਚਨ ਉਚਾਰੋ।

Mantra 21

यस्यामितानि वीर्या न राधः पर्येतवे । ज्योतिर्न विश्वमभ्यस्ति दक्षिणा ॥

ਜਿਸ ਦਾ ਵੀਰ੍ਯ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਪਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਧਃ (ਫਲਦਾਇਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ) ਕੋਈ ਘੇਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਸਮੂਹ ਸੱਤਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜੀ ਹੈ—਋ਤ-ਅਨੁਕੂਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲੀ ਸਹੀ-ਭੇਟ।

Mantra 22

स्तुहीन्द्रं व्यश्ववदनूर्मिं वाजिनं यमम् । अर्यो गयं मंहमानं वि दाशुषे ॥

ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ—ਅਸ਼ਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਅਡੋਲ, ਵਾਜਿਨ (ਬਲ-ਵਿਜੈ ਦਾ ਵਾਹਕ) ਅਤੇ ਯਮ (ਅਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ)। ਆਰ੍ਯ ਉਹ ਗਯ (ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ (ਯਜ੍ਞ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।

Mantra 23

एवा नूनमुप स्तुहि वैयश्व दशमं नवम् । सुविद्वांसं चर्कृत्यं चरणीनाम् ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਵੈਯਸ਼ਵ, ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ—ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਸਵੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਸੁਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ, ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰਮ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ।

Mantra 24

वेत्था हि निॠतीनां वज्रहस्त परिवृजम् । अहरहः शुन्ध्युः परिपदामिव ॥

ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਵਜ੍ਰਹਸਤ, ਤੂੰ ਨਿਰ਋ਤੀਆਂ ਦੀ ਘੇਰਦਾਰ ਹਟਾਉਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਹਰ ਦਿਨ ਤੂੰ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਆਤਮਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Mantra 25

तदिन्द्राव आ भर येना दंसिष्ठ कृत्वने । द्विता कुत्साय शिश्नथो नि चोदय ॥

ਉਹ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ-ਕਰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਦੰਸਿਸ਼ਠ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ) ਹੈਂ; ਉਸੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਫਿਰ ਕੁਤਸ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 26

तमु त्वा नूनमीमहे नव्यं दंसिष्ठ सन्यसे । स त्वं नो विश्वा अभिमातीः सक्षणिः ॥

ਹੇ ਦੰਸਿਠ (ਅਤਿ-ਸਮਰੱਥ) ਦੇਵ, ਜਿੱਤ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ—ਸਦਾ ਨਵਾਂ—ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਅਭਿਮਾਤੀਆਂ (ਹਮਲਾਵਰ ਵੈਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

Mantra 27

य ऋक्षादंहसो मुचद्यो वार्यात्सप्त सिन्धुषु । वधर्दासस्य तुविनृम्ण नीनमः ॥

ਹੇ ਤੁਵਿਨ੍ਰਮ੍ਣ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਰੁਸ਼-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ), ਤੂੰ ਜੋ ਋ਕ੍ਸ਼ਾਦੰਹਸ (ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜੇ) ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਸਪਤ ਸਿੰਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਯ-ਬਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਦਾਸ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਯਤਨ-ਬਲ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 28

यथा वरो सुषाम्णे सनिभ्य आवहो रयिम् । व्यश्वेभ्यः सुभगे वाजिनीवति ॥

ਜਿਵੇਂ ਵਰ (ਯੋਗ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਸੁਸ਼ਾਮ੍ਣੇ, ਤੂੰ ਸਨਿਭ੍ਯਃ (ਜਿੱਤ-ਲਾਭੀਆਂ) ਲਈ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ) ਲਿਆ। ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਹੇ ਵਾਜਿਨੀਵਤੀ (ਊਰਜਾਵਾਨੀ), ਵ੍ਯਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਃ (ਵਿਸ਼ਾਲ-ਅਸ਼ਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਲਈ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰ।

Mantra 29

आ नार्यस्य दक्षिणा व्यश्वाँ एतु सोमिनः । स्थूरं च राधः शतवत्सहस्रवत् ॥

ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲਿਆਂ (ਸੋਮਿਨ:) ਕੋਲ ਆਰਯ (ਨਾਰ੍ਯਸ੍ਯ) ਦੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ—ਦਾਨ-ਅਰਪਣ—ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਠੋਸ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਾਧਸ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਸੌ ਗੁਣਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ, ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Mantra 30

यत्त्वा पृच्छादीजानः कुहया कुहयाकृते । एषो अपश्रितो वलो गोमतीमव तिष्ठति ॥

ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਗੁਪਤ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਗੁਪਤ ਰਾਹੀਂ, ਗੁਪਤ ਬਣਾਵਟ ਨਾਲ; ਤਦ ਇਹ ਵਲ (ਵਲੋ), ਅਪਸ਼੍ਰਿਤ—ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ ਤੇ ਆਸਰੇ ਲੁਕਿਆ—ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੋਮਤੀ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਾਂਵਾਂ (ਗਿਆਨ-ਧੇਨੂਆਂ)—ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

It is a Soma-ritual hymn that praises Indra as the thunderbolt-bearing hero and asks that the inspired Word and Soma offering strengthen him to grant victory and boons.

Because Soma is treated as Indra’s empowering drink; pouring the richer, more exhilarating draught symbolizes giving Indra greater force to overcome obstacles.

Vala is an enclosure that hides the ‘cows’ (wealth, light, insight). The hymn hints that Indra can break this concealment, releasing what is kept back—both outward prosperity and inner clarity.

Ask anything about Sukta 24 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play