Sukta 16

Mantra 1

प्र सम्राजं चर्षणीनामिन्द्रं स्तोता नव्यं गीर्भिः । नरं नृषाहं मंहिष्ठम् ॥

ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਰਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਨਰ, ਨ੍ਰਿਸ਼ਾਹ (ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਠ (ਅਤਿ ਉਦਾਰ ਦਾਤਾ), ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਮਹਾਦਾਤਾ ਹੈ।

Mantra 2

यस्मिन्नुक्थानि रण्यन्ति विश्वानि च श्रवस्या । अपामवो न समुद्रे ॥

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਉਕਥ ਰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼੍ਰਵਸਿਆ (ਯਸ਼ ਦੀ ਖੋਜ) ਪੂਰਨਤਾ ਪਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਜਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤੂ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਹੈ।

Mantra 3

तं सुष्टुत्या विवासे ज्येष्ठराजं भरे कृत्नुम् । महो वाजिनं सनिभ्यः ॥

ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ—ਠੀਕ ਅਤੇ ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀ—ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਭਰ (ਯੁੱਧ) ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਨੁ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਰਾਜ—ਮਹਾ ਵਾਜਿਨ, ਸਾਡੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਵਾਜ (ਬਲ-ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ) ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ।

Mantra 4

यस्यानूना गभीरा मदा उरवस्तरुत्राः । हर्षुमन्तः शूरसातौ ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਮਦ (ਉਤਸ਼ਾਹ-ਰਸ) ਅਖੁੱਟ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਵਾਲੇ; ਸ਼ੂਰਸਾਤਿ (ਵੀਰ-ਇਨਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ) ਵਿੱਚ ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰੇ—ਐਸਾ ਹੈ ਇੰਦਰ ਦਾ ਬਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

तमिद्धनेषु हितेष्वधिवाकाय हवन्ते । येषामिन्द्रस्ते जयन्ति ॥

ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ—ਜਿੱਥੇ ਧਨ-ਦਾਅ (ਹਿਤੇਸ਼ੁ) ਰੱਖੇ ਹੋਣ—ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਹੁਕਮ ਲਈ ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ।

Mantra 6

तमिच्च्यौत्नैरार्यन्ति तं कृतेभिश्चर्षणयः । एष इन्द्रो वरिवस्कृत् ॥

ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲ ਆਪਣੇ ਸਿੱਧ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਇੰਦਰ—ਵਰਿਵਸਕ੍ਰਿਤ्, ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ—ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਕਾਸ਼/ਅਵਕਾਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 7

इन्द्रो ब्रह्मेन्द्र ऋषिरिन्द्रः पुरू पुरुहूतः । महान्महीभिः शचीभिः ॥

ਇੰਦ੍ਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ) ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ (ਦਰਸ਼ਕ) ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ ਬਹੁਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁ ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ (ਪੁਰੁਹੂਤ) ਹੈ। ਮਹਾਨ ਹੈ ਉਹ—ਮਹਾਨ ਸ਼ਚੀਆਂ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ।

Mantra 8

स स्तोम्यः स हव्यः सत्यः सत्वा तुविकूर्मिः । एकश्चित्सन्नभिभूतिः ॥

ਉਹ ਸਤੋਮ੍ਯ—ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਹਵ੍ਯ—ਹਵਨ-ਅਰਪਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਤ੍ਵ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਦੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ (ਤੁਵਿਕੂਰਮੀ)। ਇਕਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਅਭਿਭੂਤੀ—ਵਿਜੇਈ ਪ੍ਰਭੁਤਾ—ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 9

तमर्केभिस्तं सामभिस्तं गायत्रैश्चर्षणयः । इन्द्रं वर्धन्ति क्षितयः ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਰਕਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ, ਸਾਮਾਂ (ਸਾਮਗਾਨ) ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖੀ ਵਸਾਹਟਾਂ (ਖ਼ਿਤਯਃ) ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਧੇ।

Mantra 10

प्रणेतारं वस्यो अच्छा कर्तारं ज्योतिः समत्सु । सासह्वांसं युधामित्रान् ॥

ਚੰਗੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਵਧਦੇ ਹਾਂ—ਸਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਦਾ ਕਰਤਾ ਵੱਲ; ਜੋ ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਰਵ-ਜਯੀ ਵੱਲ।

Mantra 11

स नः पप्रिः पारयाति स्वस्ति नावा पुरुहूतः । इन्द्रो विश्वा अति द्विषः ॥

ਉਹ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਨਾਵ ਵਿੱਚ; ਬਹੁ-ਆਹਵਾਨਿਤ ਇੰਦਰ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਦ੍ਵੈਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਜਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 12

स त्वं न इन्द्र वाजेभिर्दशस्या च गातुया च । अच्छा च नः सुम्नं नेषि ॥

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਯਥੋਚਿਤ ਸੇਵਾ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਨਾਲ—ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ‘ਸੁਮਨ’ (ਕਿਰਪਾ) ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼।